Danıştay Kararı · E. 2023/3467 · K. 2024/920

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/3467 E.  ,  2024/920 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2023/3467 Karar No:2024/920 TEMYİZ EDENLER: 1. (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2. (DAVACI) ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Derepazarı Belediye Başkanlığı'nca, satışına karar verilen taksi plakalarından ... nolu ... plakanın  2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulüyle 30/05/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalesinin ita amirince iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davalı idarece 29/05/2023 ve 30/05/2023 tarihlerinde 2886 sayılı Kanun'un 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulüyle gerçekleştirilen 8 (sekiz) adet taksi durak hattı ihaleleri kapsamında, 420.300,00-TL + KDV bedelle davacı üzerinde bırakılan 8 nolu (T) plaka ihalesinde rekabet sağlanmadığından bahisle ita amirince iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, 29/05/2023 ve 30/05/2023 tarihlerinde kapalı teklif usulüyle gerçekleştirilen 8 (sekiz) adet taksi durak hattı ihalesinin iptali istemiyle daha önce açılan davada Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bahse konu ihalenin iptaline karar verildiği, idari işlemlerin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararları ile iptal davasına konu işlemin tesis edildiği tarihten itibaren hukuk alemindeki varlığını kaybedecek olması karşısında, Mahkemelerinin değinilen kararı ile davacıya ihale edilen...... nolu (...) plakalı ticari taksi ihalesinin de iptaline karar verilmiş olduğundan, ihalenin ita amirince iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlem bakımından davanın konusuz kaldığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, ihaleye en yüksek teklif veren üç istekli ile arttırmaya geçildiğinde istekliler arasında yakınlaşma olduğunun komisyonca anlaşıldığı, tekliflerin birbirine yakın olduğu, davacı dışındaki isteklilerin tekliflerini arttırmadıkları, dolayısıyla rekabetin sağlanamaması nedeniyle ihalenin ita amirince iptal edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacı tarafından, daha önce verilen iptal kararı kesinleşmeden, söz konusu dava bekletici mesele yapılmadan bu dosyanın karara bağlanmaması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ: İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Derepazarı Belediye Meclisi'nin ... Taksi Durağı'nda faaliyet gösterecek T plaka sayısının 15 adete çıkarılması yönündeki ... tarih ve ... sayılı kararı üzerine Derepazarı Belediye Encümeni'nin... tarih ve ... sayılı kararı ile, "Belediye Meclisi'nin... tarih ve ... sayılı kararıyla havale edilen 8 (sekiz) adet ticari (T) plakalı taksinin 189.000-TL + KDV muhammen bedelle 2886 sayılı Kanun'un 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulüyle 29-30/05/2023 tarihlerinde ihale edilmesine" karar verildiği, Bu kapsamda 29-30/05/2023 tarihlerinde ihaleler gerçekleştirilerek en yüksek teklifi veren isteklilere ihale edildiği, bahse konu ihalelerin iptali istemiyle Rize ili, ... ilçesinde taksicilik yapmakta olanlar tarafından, 29/05/2023 ve 30/05/2023 tarihlerinde gerçekleştirilen 8 (sekiz) adet ticari taksi durak hattının satış ihalelerinin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, ihale ilanlarında tekliflerin hangi tarih ve saate kadar nereye verileceği hususun yer almadığı görüldüğünden, Kanun'da belirtilen zorunlu unsurları taşımaması nedeniyle geçersiz olan ihale ilanlarına dayanılarak yapılan ihalelerde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle ihalelerin iptaline karar verildiği, Söz konusu iptal kararına karşı davalı idare tarafından yapılan temyiz başvurusunun Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Dairelerince müşterek yapılan toplantıda görüşüldüğü, dava konusu ihalelerde isteklilerce "tekliflerin hangi tarih ve saate kadar nereye verileceği"nin açıkça anlaşıldığı, teklif verecek isteklilerin iradesini etkileyecek nitelikte esasa yönelik bir durumun söz konusu olmadığı, ihalenin tüm aşamalarında ve sonrasında bu yönde tereddüte düşüldüğüne ya da rekabetin engellendiğine ilişkin bir hususun da ortaya koyulamadığı dikkate alındığında dava konusu ihalelerin usul ve yasaya uygun olarak yapıldığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle Dairemizin ... tarih ve E:..., K: ... sayılı kararıyla; ... İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına, davanın reddine karar verildiği, 30/05/2023 tarihinde gerçekleştirilen ve davacı üzerinde bırakılan 8 nolu (T) plaka ihalesinin ise rekabetin sağlanmadığından bahisle ita amirince iptaline ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na eklenen "İvedi yargılama usulü"nün düzenlendiği 20/A maddesinde, "1. İvedi yargılama usulü aşağıda sayılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır: a) İhaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri ... 2. İvedi yargılama usulünde: .... g) Verilen nihai kararlara kârşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir. ... i) Danıştay evrak üzerinde yaptığı inceleme sonunda, maddi vakıalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli görürse veya temyiz sadece hukukî noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise işin esası hakkında karar verir. Aksi hâlde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verir. Ancak, ilk inceleme üzerine verilen kararlara kârşı yapılan temyizi haklı bulduğu hâllerde kararı bozmakla birlikte dosyayı geri gönderir. Temyiz üzerine verilen kararlar kesindir." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Mahkemece 29-30/05/2023 tarihlerinde gerçekleştirilen 8 (sekiz) adet taksi durak hattı ihalesinin iptali istemiyle daha önce açılan davada Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile ihalelerin iptaline karar verildiği, değinilen kararı ile davacıya ihale edilen ... nolu (T) plakalı ticari taksi ihalesinin de iptaline karar verilmiş olduğundan, ihalenin ita amirince iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlem bakımından davanın konusuz kaldığına karar verilmiş ise de Mahkemenin anılan kararının Dairemizin ... tarih ve E:..., K: ... sayılı kararı ile bozulduğu, ihalelerin usul ve yasaya uygun olarak yapıldığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verildiği, dolayısıyla ... nolu (T) plaka ihalesinin, ita amirince iptaline ilişkin dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın konusuz kaldığından bahsedilemeyeceği, davanın esasının incelenmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu noktada, Mahkeme kararının bozulmasıyla birlikte işin esası hakkında bir karar verilip verilmeyeceğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi ile idarî yargıda başvuru, inceleme ve yargılama usûlüne ilişkin olarak bazı yenilikler getirilmiş, genel yargılama usûlüne göre yargılama sürecini hızlandıracak önemli değişiklikler yapılmıştır. Buna göre, temyiz incelemesine ilişkin olarak, 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde öngörülen özel yargılama usûlünde genel kural, temyiz incelemesine konu olan kararda hukukî isabet görülmediğinin temyiz mercii tarafından tespit edilmesi hâlinde, dosyanın kararı veren mahkeme veya daireye geri gönderilmesi yerine, uyuşmazlığın esasının bizzat çözümlenerek karara bağlanması olup, bozma ile birlikte dosyanın geri gönderilmesi sadece ilk inceleme üzerine verilen kararlarla sınırlı tutulmuştur. Bununla birlikte, 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde yer alan "Verilen nihaî kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir." hükmünde geçen "nihaî kararlar"dan anlaşılması gereken, davaya konu edilen işlemlerin ilk derece yargı yeri olarak hukuka uygunluk denetiminin yapılması ve bu konularda verilmiş nihaî bir kararın varlığı olduğundan, ilk derece yargı yerince uyuşmazlık ile ilgili hukuka uygunluk denetimi yapılmadığı ve hüküm kurulmadığı durumlarda, ilk derecede uyuşmazlıkla ilgili verilmiş nihaî bir karardan söz edilmesi mümkün olmayıp, temyiz aşamasında Danıştay'ca, ilk derece hüküm kurulmayan dava konusu işlemle ilgili olarak uyuşmazlığın esası incelenerek hüküm kurulması hâlinde Kanun'un öngördüğü iki aşamalı yargısal denetimin gerçekleşmeyeceği açıktır. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde, ilk derece mahkemelerince, uyuşmazlığa konu edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin yapılmamış olması hâlinde, üst derece mahkemesince ne yönde bir karar verileceği hususunda açık bir kural bulunmamakta ise de, bu konunun kanun koyucu tarafından önceden öngörülmesinin mümkün olmaması ve hukuka uygun olanın, uyuşmazlığın tüm boyutuyla ele alınıp, bu çerçevede bir hüküm kurulması olduğundan, bu istisnaî durumun ayrıca düzenlenmesine yasama organınca gerek görülmediği anlaşılmaktadır. Dava konusu uyuşmazlığın 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi kapsamında ivedi yargılama usulüne tâbi "ilk derece" ve "temyiz" olmak üzere iki aşamalı olarak incelenmesinin zorunlu olması nedeniyle, ilk derece mahkemesince yapılan değerlendirme neticesinde, dava konusu işlemin içeriğine ilişkin olarak hukuka uygunluk denetimi yapılmadan karar verilen bir konuda, temyiz mercii tarafından dava konusu işlemin esasına ilişkin doğrudan yargılama yapılarak bir hüküm kurulmaması gerekir. Bu itibarla, âdil yargılanma hakkı kapsamında iki aşamalı olması gereken yargısal denetimin ilk aşaması olan ilk derecede yargısal denetimin gerçekleştirilmesi, dolayısıyla 30/05/2023 tarihinde gerçekleştirilen ve davacı üzerinde bırakılan ... nolu (T) plaka ihalesinin rekabetin sağlanmadığından bahisle ita amirince iptaline ilişkin dava konusu işlemin hukuka uygun olup olmadığı noktasında irdeleme yapılması ve bakılan davada oluşan bu yeni hukuki duruma göre bir değerlendirme yapılarak yeniden bir karar verilebilmesi için dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 22/02/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.