Danıştay Altıncı Dairesi · E. 2023/3660 · K. 2025/59

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/3660 E.  ,  2025/59 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2023/3660 Karar No : 2025/59 TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : I- ... II- ... mirasçısı ... VEKİLLERİ : Av. ... DİĞER DAVACILAR : III- ... mirasçıları; 1- ... 2- ... VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ... 3- ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 16/09/2020 tarih ve E:2017/4310, K:2020/7700 sayılı bozma kararına uyularak ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Adana ili, Çukurova ilçesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Adana Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; 1/25.000 ölçekli nazım imar planında belirtilen brüt yoğunluk değerleri her ne kadar bağlayıcı olsa da, donatı alanlarının niceliksel ve niteliksel dağılımının 1/5000 ölçekli nazım imar planında belirlendiği, uyuşmazlık konusu taşınmazı da kapsayan alanda 1/25.000 ölçekli nazım imar planında belirlenen yoğunluk değerleri doğrultusunda onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında parsel bazında değerlendirme yapılması yerine, taşınmazın bulunduğu çevredeki yapılaşma koşulları içinde değerlendirilmesi gerektiği açık olup taşınmaza dava konusu planda çevresindeki yapılaşma koşulları ile eşdeğer yapılaşma hakkı tanındığı görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Meri nazım imar planında ''yüksek yoğunluklu konut alanı'' olarak planlı olan uyuşmazlık konusu taşınmazın, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında yoğunluk değeri düşürülerek ''orta yoğunlukta konut alanı'' olarak planlandığı, bölgenin meri nazım imar planındaki yerleşim öngörüsü uyarınca yüksek yoğunlukta ve çoğu yerde 2.40 emsal ile yapılaştığı, bilirkişilerce de taşınmazın bulunduğu alan parsel bazında değil çevresel koşullar içinde değerlendirilerek dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verildiği, İdare Mahkemesince alanında uzman bilirkişilerce düzenlenen bu raporun dikkate alınmamasının somut olaya ve hukuka aykırı olduğu, yakın çevresindeki nüfus yoğunlukları dikkate alınarak taşınmazdaki mevcut yoğunluğun korunması gerektiği halde yoğunluğun düşürülmesinin üst ölçekli planlara, kazanılmış haklara, eşitlik ilkesine, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu iddiasıyla temyize konu kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davacı ...'nın davanın devamı sırasında 03.11.2016 tarihinde vefat ettiği ve mirasçıları ... vekili Av. ..., ... ile ...a vekili Av. ... ve ... vekili Av. ... tarafından Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden muhtelif tarihlerde dosyaya sunulan dilekçelerden davaya devam etmek istedikleri anlaşıldığından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 26. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ..., ..., ...a ve ...'nın davacı olarak alınması suretiyle gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : 03.09.2007 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında; ''yerleşik alan'', 16.09.2013 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında; ''kentsel yerleşik alan'', 12.12.2007 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planında; ''yüksek yoğunlukta konut alanı'', 12.07.2011 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planında; ''yüksek yoğunlukta (400 ki/ha ve üzeri) meskun konut alanı'', 14.03.2008 ve 10.05.2010 tarihlerinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında; ''yüksek yoğunlukta yerleşik konut alanı'' olarak planlanan uyuşmazlık konusu taşınmazın, dava konusu 14.02.2013 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yoğunluk değerinin düşürülerek; ''orta yoğunlukta (200-400 ki/ha arası, E:1,01 - E:1,60 değerleri arasında yapılaşma) meskun konut alanı'' olarak planlanması üzerine, davacılar tarafından söz konusu plan ile taşınmazlarındaki yoğunluk değerinin düşürülmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların  yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun "Planlama Kademeleri" başlıklı 6. maddesinde, planların kapsadıkları alan ve amaçları açısından "Bölge Planları" ve "İmar Planları", imar planlarının ise "Nazım İmar Planları" ve "Uygulama İmar Planları" olarak hazırlanacağı hükme bağlanmış, 8. maddesinde ise, planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında uyulacak esaslar belirlenerek, (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geleceği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği açıklanmıştır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7/b maddesinde; büyükşehir belediyesinin görevleri arasında "Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak." hükmü yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın ve Danıştay Altıncı Dairesi'nin E:2021/1924 sayılı dosyasının birlikte değerlendirilmesinden, imar planları yapılırken 1/25.000 ölçekli nazım imar planı ile belirlenen yapılaşma koşulları 1/5000 ölçekli planda aynen korunabileceği gibi ölçek farklılığından kaynaklı olarak bölgenin doğal yapısı, jeoljik yapısı veya başka etkenlerden dolayı daha düşük yapılaşma koşulları belirlenebilecektir. Bu durum 1/5000 ölçekli nazım imar planının üst ölçekli plan olan 1/25.000 ölçekli plana aykırı olduğu anlamına gelmeyecektir. Ancak, 1/5000 ölçekli nazım imar planıyla 1/25.000 ölçekli nazım imar planında getirilen yoğunluk kararından fazla yapılaşma koşulu getirilmesi halinde, bu durum alanda hakim olan yerleşim eğiliminin (motifinin) değişmesine ve buna bağlı olarak sosyal altyapı dengesinin ve ulaşım öngörüsünün bozulmasına yol açacağından planların kademeli birlikteliği ilkesi kapsamında üst ölçekli plan kararlarına aykırılık teşkil edecektir. Bu durumda, 1/25000 ölçekli nazım imar planında yüksek yoğunlukta konut alanında kalan taşınmazın dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında orta yoğunlukta konut alanı olarak planlanmasının planların kademeli birlikteliği ilkesine ve plan hiyerarşisinine aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, taşınmazın bulunduğu alan ve çevresindeki konut alanları için öngörülen yoğunluk dağılımının; doğal veriler, mevcut yapılı çevre, işlevsel kurgu, ulaşım şeması, mülkiyet dokusu, kadastral durum, mekanın algı, biçim ve estetiğine bağlı değişkenlerden bağımsız şekilde oluşturulduğu, herhangi bir fiili, hukuki, bilimsel ve teknik zorunluluk bulunmamasına rağmen taşınmaz ve çevresinde birbirine komşu olan, aynı imar yoluna cepheli, mevcut mülkiyet dokusu ve yapılaşma durumu benzer, topografik ve zemin yapısı aynı, güneş, rüzgar ve yağış biçimleri gibi aynı iklimsel girdilere ve aynı büyüklüğe sahip parsellerin bir kısmının az, bir kısmının orta, bir kısmının ise yüksek yoğunluklu planlandığı, neye göre belirlendiği belli olmayan plan kararları açısından plan bütünlüğünün sağlanamadığı, bu şekilde ki bir planlama yaklaşımının kent planlarının öngördüğü ilke, strateji ve politikaları, dolayısıyla kentin gelişme sistematiğini olumsuz yönde etkileyeceği, plan bütünlüğünü zedeleyerek parçacıl ve noktasal müdahaleler yapılmasına yol açacağı anlaşıldığından, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının bu yönüyle şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve imar mevzuatına aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığından, temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir. Nitekim, aynı davacılar tarafından Adana ili, Çukurova ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda dava konusu ile aynı imar planının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 03.12.2024 tarih ve E:2021/1924, K:2024/7247 sayılı kararı ile gerekçeli onandığı görülmüştür. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne, 2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 07/01/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.