Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/3907 · K. 2024/5744

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/3907 E.  ,  2024/5744 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/3907 Karar No : 2024/5744 TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI)... 2- (DAVALI) ... Üniversitesi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine ilişkin kısımların temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara Üniversitesi Diploma ve Diğer Resmi Belgelerin Düzenlenmesine İlişkin Yönerge'nin 25. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile davacının mahkeme kararıyla isminin ve soyadının değiştiğinden bahisle diplomasının yeniden düzenlenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; düzenleyici işlem yönünden; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 43. maddesine ve Ankara Üniversitesi Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne dayanılarak hazırlanan Yönerge'nin üst normlarında nüfus bilgilerinin diplomaya işleneceğinin belirtildiği, ancak diplomadaki bilgilerde, sonradan değişiklik yapılamayacağı yönünde bir kurala yer verilmediği; üst normlar ile düzenlenmeyen ve temel hak ve hürriyetleri ihlal edici nitelikte olan bir hususun, alt norm olan Yönerge ile düzenlendiği, kişilerin nüfus bilgilerinde meydana gelen değişikliklerin, diploma gibi resmi evraklara işlenmemesinin, kişilerin evraklarını kullanırken olumsuzluklar yaşamasına sebep olacağı, fiziki ve hukuki durumda meydana gelen değişikliklerde ise özel hayat ve aile hayatına saygı hakkı ile özel hayatın gizliliği ilkelerine aykırılık teşkil edeceği anlaşıldığından, davaya konu Yönerge'nin 25. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin son cümlede yer alan "e-imzalı diplomalarda herhangi bir değişiklik yapılmaz" ibaresinde hukuka uygunluk bulunmadığı; bireysel işlem yönünden, mahkeme kararıyla davacının adının ve soyadının değiştiği, davacının önceki nüfus bilgilerinin bulunduğu diploma ve mezuniyet evraklarını kullanırken, olumsuzluklar yaşayacağı, diplomasının ve mezuniyet evraklarının hukuki durumuna uygun yeniden düzenlenmesi halinin ise kamu düzenine aykırı bir durum oluşturmayacağı, davacının yeni bir diploma düzenlenmesi ve mezuniyet evraklarında bu yönde değişiklik yapılması isteminin, diplomalardaki değişiklikleri düzenleyen ve kanuni dayanağı bulunmayan tali düzenlemeler (yönerge) kapsamında değerlendirilerek reddine ilişkin işlemde, hakkaniyete ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi dışında, istinaf konusu edilen mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektirir bir sebep bulunmaması sebebiyle reddine karar verilmesi gerektiği; vekalet ücretine ilişkin kısım yönünden; uyuşmazlıkta, davacı tarafından davanın avukat olan vekille takip edilmediği halde Mahkemece, davacı lehine vekalet ücretine hükmedildiği görüldüğünden, davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen reddi, kısmen kabulü ile istinafa konu İdare Mahkemesi kararının davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının kaldırılmasına karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, diplomaların düzenlendikleri tarihte var olan hukuki ve fiili durumu gösteren belgeler olduğu; soyadı değişikliğinin diplomanın yenilenmesi sebebi olduğuna ilişkin mevzuatta bir düzenleme bulunmadığı, geçerli belgelerle ortaya konulması durumunda değişikliklerin diplomanın arkasına yazılacağı, kimlik bilgilerindeki değişikliğin önceki durumu geçersiz kılmayacağı öne sürülmüştür. Davacı tarafından, özel hayatın gizliliğinin korunması bağlamında, kişisel verilerin saklanmasının önem arzettiği, diplomaların erişilebilir olması nedeniyle diplomada isim ve soyadı değişikliği yapılmaması durumunda, özel hayata ve kişisel verilere ilişkin açıklama yapılmak zorunda kalınmasının kişi hak ve hürriyetleri ile bağdaşmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : Hukuka aykırı olduğu anlaşılan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava; Ankara Üniversitesi Diploma ve Diğer Resmi Belgelerin Düzenlenmesine İlişkin Yönerge'nin 25. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile davacının mahkeme kararıyla isminin ve soyadının değiştiğinden bahisle diplomasının yeniden düzenlenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Lisans düzeyinde öğretim" başlığını taşıyan 43. maddesinde; "Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir. a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim - öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir. (...) " kuralı yer almıştır. Aynı Kanun'un 44. maddesinin (b) bendinde; "Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…) eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir." kuralına yer verilmiştir. 08.08.2017 tarih ve 30148 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği'nin "Mezuniyet belgesi ve diplomaların düzenlenmesi" başlığını taşıyan 47. maddesinde; "Üniversite tarafından verilen mezuniyet belgesi ve diplomalar Senato tarafından belirlenen esaslara göre düzenlenir." kuralı yer almıştır. Ankara Üniversitesinin 15.02.2019 tarih ve 518/4531 sayılı kararı kabul edilen Ankara Üniversitesi Diploma ve Diğer Resmi Belgelerin Düzenlenmesine İlişkin Yönergesi'nin "Amaç ve Kapsam" başlığını taşıyan 1. maddesinde; "Bu yönerge, Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği, Ankara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim- Öğretim Yönetmeliği, Ankara Üniversitesi Çift Anadal Programı Yönergesi/ Yandal Programı Yönergesi, Ankara Üniversitesi Hizmet İçi Eğitim Yönetmeliği, Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, Ankara Üniversitesi Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programı Uygulama Yönergesi hükümleri uyarınca, Ankara Üniversitesine bağlı Fakülte, Enstitü, Yüksekokul ve Devlet Konservatuvarı ve Meslek Yüksekokulu'nda ön lisans, lisans, lisansüstü (yüksek lisans ve doktora) ve çift anadal/ yan dal programlarını tamamlayan öğrenciler, fahri doktora unvanı verilecek olanlar, kursiyerler ve katılımcılar için hazırlanacak olan diploma, geçici mezuniyet belgesi, diploma eki, üstün başarı belgesi, çok üstün başarı belgesi, dönemin Rektörü'nün isminin yer aldığı çok üstün başarı öğrencisi belgesi, dereceye giren öğrencilere verilen belge, fahri doktora diploması, yandal sertifikası, sertifika, katılım belgeleri, teşekkür belgeleri ile diploma defterlerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanmıştır." kuralı; "Dayanak" başlığını taşıyan 2. maddesinde; "Bu Yönerge, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 üncü ve 44 üncü maddeleri ile Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği, Ankara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim- Öğretim Yönetmeliği, Ankara Üniversitesi Hizmet İçi Eğitim Yönetmeliği, Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır." kuralı, "Diploma, Yandal sertifikası, Diploma Eki, Geçici Mezuniyet Belgesi, Diğer Resmi Belgelerin Kaybı" başlığını taşıyan 25. maddesinin 1. fıkrasının dava konusu (c) bendinde; "Mezuniyetten sonra öğrencinin evlilik nedeniyle veya mahkeme kararıyla adı soyadı gibi kimlik bilgilerinde ya da nüfus kaydını ilgilendiren diğer bilgilerinde değişiklik olması durumunda, kendi istemi doğrultusunda diploması henüz hazırlanmamışsa yeni bilgilerle düzenlenir; hazırlanmış ve teslim edilmişse diploma/ belge üzerindeki değişiklikler tarih belirtmek ve gerekli açıklama yazılmak suretiyle yapılır. Ancak imza onayı tamamlanan e-imzalı diplomalarda herhangi bir değişiklik yapılmaz." kuralı yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesi bağlamında norm ihdas etme görev ve yetkisi kanun koyucuya aittir. Anılan ilke ile bağlantılı olarak idarenin sahip olduğu düzenleme yetkisi türev bir yetkidir. Soyuttan somuta doğru kademeli bir sistem içeren normlar hiyerarşisinde yasa koyucunun ihdas ettiği normlar genel prensipleri belirler ve bunun uygulanması, yürütmeye bir başka ifadeyle idarelere bırakılır. Bu durum, asli düzenleme yetkisinin yasama organına ait olmasının doğal bir sonucudur. Türev bir yetki olarak kabul edilen idarelerin düzenleme yetkisinin, sınırlı, tamamlayıcı ve bağımlı bir yetki olduğu ve yasalarla getirilen hükümleri aşacak şekilde kullanılamayacağı açıktır. Bu çerçevede, kanunda idareye yönetmelikle kanun hükmünü uygulama ve bu kapsamda idari düzenleme yapma yetkisi tanınmışsa, idarenin yönetmelik ile düzenleme yapması zorunludur. Bu husus hukuk devleti ilkesinin görünümlerinden olan kanuna saygılı idare (kanuni idare) olgusunun gerçekleşmesinin de bir gereğidir. Ankara Üniversitesi Diploma ve Diğer Resmi Belgelerin Düzenlenmesine İlişkin Yönergesi'nin 25. maddesinin 1. fıkrasının dava konusu (c) bendinde; kimlik bilgilerinde ya da nüfus kaydını ilgilendiren diğer bilgilerde değişiklik olması durumunda, diplomada değişiklik yapılıp yapılamayacağı hususu kurala bağlanmıştır. Bu düzenleme, 2547 sayılı Kanun'un 44/b maddesinde, yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenmesi kurala bağlanan, diploma alınabilmesine yönelik bir düzenleme olmayıp, aynı Kanun'un 43/a maddesinde, her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde düzenlenmesi öngörülen diplomalarla ilgili esaslara ilişkindir. Bu çerçevede, teknik ve uzmanlık gerektiren diplomanın düzenlenmesi ve değiştirilmesi hususlarında, idarenin iradesini yönetmelik ihdas ederek ortaya koyması kanun gereğidir. Bu bağlamda, kanunkoyucu tarafından, 2547 sayılı Kanun'un 43/a maddesi ile diploma ile ilgili esasların, üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde düzenlenmesi öngörüldüğünden, kimlik bilgilerinde ya da nüfus kaydını ilgilendiren diğer bilgilerde değişiklik olması durumunda, diplomada değişiklik yapılıp yapılamayacağına ilişkin davaya konu düzenlemenin, yönerge ile düzenlenmesinin kanuni dayanaktan yoksun olması nedeniyle, dava konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına aykırı olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca; Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği'nin 47. maddesinde, üniversite tarafından verilen mezuniyet belgesi ve diplomalar Senato tarafından belirlenen esaslara göre düzenleneceği öngörülmüşse de, kanun koyucu tarafından, yönetmelikle düzenlenmesi kurala bağlanan bir hususun, idare tarafından yönetmelikle düzenlenmeyerek, Senato kararıyla düzenleneceğinin kurala bağlanması, Senato kararı ile ihsas edilen dava konusu düzenlemenin, kanuna ve normlar hiyerarşisine aykırılığını ortadan kaldırmayacaktır. Bu durumda; dava konusu düzenleme açıkça hukuka aykırı olduğundan, bu düzenlemeye dayalı olarak, davacının mahkeme kararıyla isminin ve soyadının değiştiğinden bahisle diplomasının yeniden düzenlenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 08/11/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.