Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/4010 · K. 2024/356

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2023/4010 E.  ,  2024/356 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2023/4010 Karar No : 2024/356 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Tarım Orman Ürün. Day. Tük. Mall. Tur. Gıda Temz. Hiz Yatr. Danış. Sanayi İç Dış Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Antalya ilinde serbest bölgede faaliyet gösteren davacı şirket tarafından, ... nolu "Üretim" ve ... nolu "Alım-Satım" konulu faaliyet ruhsatlarının iptaline ilişkin Antalya Serbest Bölge Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ... sayılı işlemiyle bildirilen Bakanlık işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüyle ... İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına ve davanın reddine 2577 sayılı Kanun'un değişik 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kesin olarak karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesince kesin olarak karar verilmiş ise de kararın temyize tabi olduğu, firmanın faaliyetlerine devam ettiği, ruhsat iptali işleminin hukuka aykırı olduğu, yüksek hacimli ticaretler gerçekleştirdikleri, işlemin kendileri için büyük zararlara sebep olabileceği, yeni ürünlerle pazar ağılarını genişletmeye devam ettikleri, davalı idare tarafından eşit işlem yapma yükümlülüğüne aykırı davranıldığı, temel hak ve hürriyetlerin ihlal edildiği, idarenin takdir yetkisinin keyfi kullanılamayacağı, 3 yıldır faaliyetlerine devam ettikleri ayrıca Covid-19 pandemisi döneminin mücbir sebep sayılması gerektiği ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz" başlıklı 46. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında verilen kararların Danıştayda kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceğinin kurala bağlandığı ve dava konusu işlemin, belli bir ticari faaliyetin engellenmesi kapsamında olduğu görüldüğünden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında temyize tabi olduğu sonucuna varılarak temyiz isteminin esasının incelenmesine geçildi, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, duruşma istemi yerinde görülmeyerek dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Antalya ilinde serbest bölgede faaliyet gösteren davacı şirket tarafından, ... nolu "Üretim" ve ... nolu "Alım-Satım" konulu faaliyet ruhsatlarının iptaline ilişkin Antalya Serbest Bölge Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ...sayılı işlemiyle bildirilen Bakanlık işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde, dava dilekçelerinin görev ve yetki yönünden ilk incelemeye tabi tutulacağı; 15. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince 14. maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendine aykırılık görülmesi halinde, idari yargının görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği; "Taşınmaz mallara ilişkin davalarda yetki" başlıklı 34. maddesinin 1. fıkrasında, imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkemenin taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesi olduğu hüküm altına alınmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünün değerlendirilmesinden; idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, 2577 sayılı Kanunun 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır. Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirketin Antalya ilinde serbest bölgede ...nolu "Üretim" ve ...nolu "Alım-Satım" konulu faaliyet ruhsatları ile faaliyet gösterdiği, Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca davacı şirkete ait ruhsatların iptaline yönelik Bakanlık işleminin tesis edildiğinin Antalya Serbest Bölge Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ... sayılı yazısı ile bildirildiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar ...İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmiş ise de, uyuşmazlığın taşınmaz üzerinde gerçekleştirilen faaliyetlere ilişkin ruhsata bağlı bir haktan kaynaklandığı ve taşınmazlar ile ilgili uyuşmazlıklarda özel yetki kuralının getiriliş amacının uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmazlara kolayca erişilebilmesi olduğu göz önüne alındığında, işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün, özel yetki kuralını düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi olan ... İdare Mahkemesinin yetkisinde olduğu sonucuna varılmıştır. Nitekim Dairemizin 16/05/2022 tarih ve E:2022/2492, K:2022/2542 sayılı ve 06/06/2022 tarih ve E:2022/3620, K:2022/3078 sayılı yetkili yargı yerinin belirlenmesine dair kararları da aynı yöndedir. Bu durumda, ... İdare Mahkemesi nezdinde açılan işbu davada, İdare Mahkemesince, davanın yetki yönünden reddedilerek, dosyanın yetkili ... İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esasının incelenerek karara bağlanmasında, yetki dışındaki bir işe bakılmış olması sebebiyle usul hükümlerine uyarlık bulunmadığından bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da Bölge İdare Mahkemesince esastan incelenmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/02/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.