Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/4309 · K. 2024/4085

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2023/4309 E.  ,  2024/4085 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2023/4309 Karar No : 2024/4085 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava, ... Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğünde (POMEM) … dönem öğrenci adayı olan davacı tarafından, Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nde yer alan giriş şartını taşımadığından bahisle Eğitim Merkezinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin Polis Akademisi Başkanlığının 20/03/2020 günlü işleminin iptali ile yoksun kaldığı mali haklarının yasal faizi ile ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararla; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte davacı hakkında "Fetö/Pdy terör örgütüne üye olma" suçlamasıyla devam eden bir ceza soruşturmasının bulunduğu ve bu hususun da ilgili Yönetmelik gereği Polis Meslek Eğitim Merkezinden ilişik kesme nedenleri arasında sayıldığı dikkate alındığında dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; ilişik kesme işleminin okuldan mezun olduktan sonra tesis edildiği, Polis Meslek Eğitim Merkezi Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 14. maddesinin 3. fıkrasında "Giriş ile ilgili nitelikleri taşımadıkları öğrenimleri sırasında anlaşılanların… Yönetim Kurulunun kararı, POMEM Müdürünün teklifi ve Başkanın onayı ile ilişikleri kesilir." hükmünün yer aldığı, mezun olduğundan dolayı ilgili hükmün kendisine uygulanamayacağı, ilişik kesme işlemine gerekçe olarak gösterilen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına ilişkin dayanak Kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edildiği, ilgili örgütle hiçbir ilgisi olmadığından tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Davalı idare tarafından istemin reddi gerektiği ileri sürülmektedir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 2. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Davacının, ... Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğüne 24. dönem öğrenci adayı olarak geçici kaydının yapıldığı, hakkında … sayılı soruşturma dosyasında FETÖ/PDY terör örgütüne üye olma suçundan soruşturma yürütüldüğü bilgisinin Konya Cumhuriyet Başsavcılığının 14/01/2020 günlü yazısıyla Emniyet Genel Müdürlüğüne bildirildiği, bunun üzerine ... Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğü Yönetim Kurulunun … günlü, … sayılı kararıyla Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği`nin 8. maddesi 1. fıkrasının (g-2) bendi ile Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin 14. maddesinde belirtilen şartları taşımadığından ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, Polis Akademisi Başkanlığının 20/03/2020 günlü Olur işlemi ile de ilişiğinin kesilerek dosyasının işlemden kaldırılmasına karar verildiği, bunun üzerine anılan kararın iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 06/06/2015 günlü, 29378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin "Adaylarda aranılacak nitelikler" başlıklı 8. maddesinde, "(1) POMEM’lere başvuru yapacak adaylarda aşağıdaki şartlar aranır...g) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; 1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak, 2) Affa uğramış veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık veya cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan dolayı mahkûm olmamak veya bu suçlardan dolayı devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak veya kovuşturması uzlaşma ile neticelenmemiş olmak,", "Kesin kayıt-kabul" başlıklı 22. maddesinde, " (1) Geçici kaydı yapılan adayların 8 inci maddede belirtilen esaslara göre POMEM Müdürlüklerince güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması tamamlattırılır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ile sağlık kurulu raporu sonucu olumlu olan adayların kesin kayıtları yapılır. (2) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz olan veya Sağlık Yönetmeliğinde belirtilen nitelikleri taşımadıkları anlaşılan, istifa eden ya da vefat eden adayların dosyaları POMEM Müdürlüğü tarafından Başkanın onayı ile işlemden kaldırılmak üzere Başkanlığa gönderilir..." düzenlemesi yer almıştır. 15/07/2015 günlü, 29417 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin "Okuldan ayrılma ve çıkarılma" başlıklı 14. maddesinde, "...(3) İlgili mevzuat hükümleri saklı kalmak şartıyla; a) Giriş ile ilgili nitelikleri taşımadıkları öğrenimleri sırasında anlaşılanların, ... Yönetim Kurulunun kararı, POMEM Müdürünün teklifi ve Başkanın onayı ile ilişikleri kesilir..." düzenlemesine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Uyuşmazlık, ... POMEM'e geçici kaydı yapılan davacı hakkında FETÖ/PDY terör örgütüne üye olma suçu kapsamında ceza soruşturması yürütüldüğünden bahisle ilişiğinin kesilmesi işleminden kaynaklanmaktadır. Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin yukarıda belirtilen 8. maddesinde başvuru yapacak adaylarda aranacak nitelikler düzenlenmiş olup, adayların başvuruların son günü itibarıyla anılan nitelikleri taşımaları gerekmektedir. Uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi için başvurunun son günü itibarıyla davacı hakkında ilişiğinin kesilmesine neden olan soruşturmanın var olup olmadığının tespiti önem arz etmekte olup, Dairemizin 29/04/2024 günlü ara kararıyla … Cumhuriyet Başsavcılığından, … sayılı soruşturma dosyasında yürütülen soruşturmanın açıldığı ve anılan soruşturmaya davacının dahil edildiği tarihin; soruşturmanın sonuçlanıp sonuçlanmadığının; sonuçlandırılmış ise, ne yönde bir karar verildiğinin; keza, davacı hakkında açılmış başkaca soruşturma bulunup bulunmadığının, varsa sonuçlanıp sonuçlanmadığının; sonuçlandırılmış ise, ne yönde bir karar verildiğinin sorulmasına, bu hususlara ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine karar verildiği, anılan Başsavcılığın 06/06/2024 günlü yazısı ile "… numaralı soruşturma dosyası kapsamında şüpheli ...'nun adının ekte gönderilen Ç.K.'nın beyanında geçmesi üzerine bahse konu soruşturma dosyasına 09/09/2019 tarihinde şüpheli sıfatıyla taraf olarak eklendiği, Cumhuriyet Başsavcılığımızca şüpheli hakkındaki dosya üzerinden 25/01/2021 tarihinde tefrik kararı verilerek … soruşturma numarasına kaydedildiği, yürütülen soruşturma sonucunda 28/11/2022 tarihinde Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verildiği" şeklinde cevap verilmiştir. Somut olayda; davacının katılmış olduğu ... dönem POMEM için ön başvurularının 08 Nisan (dahil) - 22 Nisan (dahil) 2019 tarihleri arasında yapıldığı, davacı hakkında soruşturmanın ise Konya Cumhuriyet Başsavcılığının yukarıda belirtilen yazısından da anlaşıldığı üzere 09/09/2019 tarihinde başladığı anlaşılmakta olup, davacının başvurunun son günü itibarıyla hakkında herhangi bir soruşturma bulunmadığı, anılan tarihte giriş ile ilgili nitelikleri taşıdığı görülmektedir. Bu durumda 24. dönem POMEM başvurularının son günü itibarıyla davacı hakkında herhangi bir soruşturma bulunmadığı görüldüğünden, POMEM'e giriş ile ilgili şartları taşımadığından bahisle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık, aksi yönde verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, 2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 17/09/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : 26/10/1994 günlü, 4045 sayılı Kanun ile; bazı kamu personeli için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırılması yapılmasının öngörüldüğü, kamu personeli olmayan öğrenci statüsündekilere ilişkin düzenlemeye yer verilmediği; 18/10/2018 günlü, 7148 sayılı Kanun’un 29. maddesiyle, anılan 4045 sayılı Kanun’un 1. maddesine 2. fıkra olarak eklenen; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerin; arşivlerden ve elektronik bilgi işlem merkezlerinden bilgi ve belge alma kayıtlara ulaşma, mahkeme kararlarını alma yetkisini düzenleyen kuralın, Anayasa Mahkemesinin 19/2/2020 günlü, E:2018/163, K:2020/13 sayılı kararı ile "Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına, işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunların alınmasına ve kullanılmasına izin verilmesi Anayasa’nın 13. ve 20. maddeleriyle bağdaşmamaktadır." gerekçesiyle; İtiraz yolu ile yapılan başvurular üzerine, Anayasa Mahkemesinin 03/06/2021 günlü, E:2020/24, K:2021/39 sayılı kararı ile yukarıda aktarılan gerekçeyle, 4045 sayılı Kanun’un 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan kamu personelinden, "Milli Savunma Bakanlığı, jandarma,…” ve “…ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel…” ibarelerinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiği; 4045 sayılı Kanun kapsamında bulunanların, bireysel başvuruları üzerine ise Anayasa Mahkemesince verilen kararlarda da; "... 4045 sayılı Kanun ile öngörülen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yönteminin kanunilik koşulunu sağlamadığı, 4045 sayılı Kanun'un sadece hangi kamu görevleri bakımından güvenlik soruşturması yaptırılacağını düzenlediğini ancak konuyla ilgili temel esasları, ilkeleri ve çerçeveyi belirlemediği, Kanun'un ve ilgili Yönetmelik'in; kişisel verilerin kayıt, muhafaza ve kullanımını içeren tedbirlerin kapsamını, uygulanmasını düzenleyen ve özellikle, süre, stoklama, kullanım, üçüncü kişilerin erişimi, verilerin gizliliği, bütünlüğü ve imhası konusundaki usullere ilişkin, muhataplarının yetki aşımı ve keyfîliğe karşı yeteri kadar güvenceye sahip olmalarını sağlayacak açık ve detaylı kuralları içermemesi nedeniyle kanunilik şartını sağlamadığı sonucuna varılmıştır. (Ramazan Erdoğan, 2019/26356, 12/1/2023, §Fatih Saraman, [GK], B. No: 2014/7256, 27/2/2019, §§ 88-90; Süleyman Akif Nazlıgül, B. No: 2018/31982, 15/6/2021, § 33)." gerekçesine yer verilerek, ihlal kararları verildiği anlaşılmaktadır. Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunma yükümlülükleri olacak şekilde kamu görevlisi olarak atanmak üzere mesleki eğitime tabi tutulan kişilerin güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının yapılmasını öngören kuralların kanun koyucunun takdir yetkisinde bulunduğu ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkelerin kanunda düzenlenmesi gerektiğinde tartışma bulunmamaktadır. 24/3/2016 günlü, 6698 sayılı Kişisel Verileri Koruma Kanunu ile kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak amacıyla kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasların düzenlendiği; bu Kanun'un 6. maddesinde; kişilerin ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verilerinin özel nitelikli kişisel veri olduğu, özel nitelikli kişisel verilerin; ilgilinin açık rızası olmaksızın işlenmeyeceği, sağlık ve cinsel hayat dışındaki kişisel verilerin, kanunlarda öngörülen hâllerde ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın işlenebileceği kuralının getirildiği görülmektedir. 17/04/2021 tarihinde yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nu "hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinde, "Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır... özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır." hükmü amir kılınmış, anılan Kanun'un 13. maddesinde, kamu personeli olmayan öğrenci statüsündeki kişiler yönünden, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının birlikte yapılmasını sağlayan kurallar getirilmiş, maddenin devamında 4045 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Öğrenci statüsündeki kişiler hakkındaki, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, tesis edildikleri tarihteki mevzuat uyarınca sürdürülmüş, bu nedenle açılan bir kısım davalar devam ederken, 7315 sayılı Kanun ile konuya ilişkin yasal düzenleme yürürlüğe girmiş ise de; Anayasa Mahkemesinin 19/2/2020 günlü, E:2018/163, K:2020/13 sayılı kararında, "İtiraz konusu kuralların da yer aldığı 4045 sayılı Kanun 7/4/2021 tarihli ve 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 13. maddesinin (8) numaralı fıkrasıyla yürürlükten kaldırılmıştır. Başvuran Mahkemede bakılmakta olan davalara konu işlemler itiraz konusu kuralların yürürlükte olduğu dönemde bu kurallar uyarınca tesis edilmiştir. 7315 sayılı Kanun, kuralların dayanak teşkil ettiği işlemlerin hukuki etkilerine dair geçmişe yönelik herhangi bir özel hüküm içermemektedir. Hukuka uygunluk karinesinden yararlanan ve iptal edilmediği ya da yürürlükten kaldırılmadığı sürece hukuk aleminde varlığını ve etkilerini devam ettiren idari işlemlerin hukuki denetimi, tesis edildiği dönemde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu bağlamda başvuran Mahkeme de yürürlükten kalkmış olan kuralları, dava konusu idari işlemlerin hukuki denetimini gerçekleştirirken denetleyici norm olarak gözetmek durumundadır. Başka bir ifadeyle kurallar bakılmakta olan davalarda uyuşmazlığın çözümü için uygulanacak kural olma niteliğini sürdürmektedir. Bu itibarla kuralların yürürlükten kaldırılmış olmalarının esaslarının incelenmesinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır." şeklinde ifade edildiği üzere, 7315 sayılı Kanun'un devam eden davalarda uygulanmasına imkan bulunmamaktadır. Başka bir anlatımla, idarece dava konusu işlem 7315 sayılı Kanun uyarınca tesis edilmediğinden, hukuki denetimi de 7315 sayılı Kanun çerçevesinde yapılamayacaktır. Bu durumda; yasal dayanağı olmayan mevzuat uyarınca, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle öğrencilik ile ilişik kesmeye ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Dava konusu işlemin belirtilen gerekçe ile hukuka uygun olmaması, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılamayacağı ya da hiçbir işleme gerek olmadan güvenlik soruşturması sonucunun olumlu olduğu ve buna dayanılarak ilgili statüye geçilmesi gibi sonuçlar doğurmayacaktır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmalarına ilişkin olarak kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına, işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeleri içeren 7315 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra; öğrenci statüsüne alınacak kişilere ilişkin olarak, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılması ve neticesine göre işlem tesis edilmesi görev ve yetkisinin idareye ait bulunduğu ise izahtan varestedir. Bu doğrultuda temyize konu kararın yukarıda belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.