Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/434 · K. 2024/2351

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2023/434 E.  ,  2024/2351 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2023/434 Karar No : 2024/2351 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği / ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI): ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davalı idarece temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Mardin ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde ticari faaliyet yürüten davacı tarafından, 14/03/2016 tarihinde ilan edilen sokağa çıkma yasağı sürecinde, işyerinin ve işyerindeki eşyalarının zarar gördüğü, kazanç kaybına uğradığından bahisle oluştuğu ileri sürülen zararların 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin Mardin Valiliği Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıya ait iş yeri ve içerisinde yer alan eşyalarda meydana gelen zararların tazmini istemi yönünden; iş yerinde meydana gelen hasarlara yönelik olarak davalı idarece 5233 sayılı Kanun'da öngörülen prosedürler esas alınarak taşınmazın bulunduğu yerde icra edilecek keşif çalışmalarının akabinde uğranıldığı ileri sürülen zararların mevcudiyeti veya miktarı noktasında bir değerlendirme yapılması gerekirken, bu hususlara riayet edilmeksizin eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle, dava konusu işlemin belirtilen kısmının iptaline, davacının yasak süresince mahrum kalınan gelir kaybı, yapılmak zorunda kalınan kira giderleri, işçi ödemelerine ilişkin istemi yönünden; 5233 sayılı Kanun kapsamında bir zararının karşılanabilmesi için ancak kişilerin taşınır/taşınmaz mal varlığına maddi/fiziki bir zarar verilmesinin veya rızası dışında mal varlığına ulaşamamasının gerektiği; sokağa çıkma yasağı sürecinde yapıldığı ileri söz konusu ödemelerin terör ya da terörle mücadeleden kaynaklanan olağanüstü giderler olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, söz konusu zararların 5233 sayılı Kanun uyarınca karşılanacak zararlar kapsamına girmediği dava konusu işlemin, söz konusu zararların tazmini talebinin reddine yönelik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, gerekçesiyle dava konusu işlemin belirtilen kısmı yönünden davanın reddine, davacının manevi tazminat talebinin zımnen reddine ilişkin kısım yönünden; 5233 sayılı Kanun'da manevi tazminata ilişkin herhangi bir hükme yer verilmemekle birlikte, bu durumun idare hukukunun tazminata ilişkin ilke ve kuralları çerçevesinde, 2577 sayılı Kanun'un öngördüğü usullere tabi olarak manevi tazminat ödenip ödenmeyeceğine ilişkin yargısal incelemenin yapılmasına engel teşkil etmediği, somut olayda manevi tazminata hükmedilebilmesi için aranan şartların gerçekleşmediği, dava konusu işlemin manevi tazminat talebinin zımnen reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, anılan kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü, kısmen reddi ile, davacının, kamu otoritelerinin terörle mücadele kapsamında aldığı tedbirler (sokağa çıkma yasağı) sebebiyle tedbir döneminde iş yerine erişemediği hususunda tartışma bulunmadığı, tazmini istenilen zarar kalemlerinin tümünün ilan edilen sokağa çıkma yasağı sonucunda iş yerinin kapalı kalması sonucu iş yerine ulaşamayan davacı tarafından yapmak zorunda kaldığı ve mal varlığını eksiltici yönde olan ve ayrıca hesaplanabilir nitelikte zararlardan olduğu, davalı idare personellerince ve/veya idarece belirlenecek bilirkişiler aracılığıyla bir zarar tespiti yapılarak davacının anılan maddi zararlarının 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması gerekirken, 5233 sayılı Kanun kapsamına girmediğinden bahisle başvurunun reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, İdare Mahkemesi kararının davacının yasak süresince mahrum kalınan gelir kaybı, yapılmak zorunda kalınan kira giderleri, işçi ödemelerine ilişkin istemine ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, davacının zararına ilişkin somut bilgi ve belge sunmadığı iddiasıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile kararın gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Mardin ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde ticari faaliyet yürüten davacı tarafından, 14/03/2016 tarihinde ilan edilen sokağa çıkma yasağı sürecinde, işyerinin ve işyerindeki eşyalarının zarar gördüğü, kazanç kaybına uğradığından bahisle oluştuğu ileri sürülen zararların 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin Mardin Valiliği Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 27/07/2004 tarihli ve 25535 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, ''Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.''; 2. maddesinin 1. fıkrasında, ''Bu Kanun, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsar.''; 7. maddesinde, ''Bu Kanun hükümlerine göre sulh yoluyla karşılanabilecek zararlar şunlardır: a) Hayvanlara, ağaçlara, ürünlere ve diğer taşınır ve taşınmazlara verilen her türlü zararlar, b) Yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde uğranılan zararlar ile tedavi ve cenaze giderleri, c) Terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle kişilerin mal varlıklarına ulaşamamalarından kaynaklanan maddî zararlar''; 8. maddesinin 1. fıkrasında, ''7 nci maddede belirtilen zararlar, zarar görenin beyanı, adlî, idarî ve askerî mercilerdeki bilgi ve belgeler göz önünde tutularak olayın oluş şekli ve zarar görenin aldığı tedbirlere göre, zarar görenin varsa kusur veya ihmalinin de göz önünde bulundurulması suretiyle, hakkaniyete ve günün ekonomik koşullarına uygun biçimde komisyon tarafından doğrudan doğruya veya bilirkişi aracılığı ile belirlenir.'' hükümleri düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: A.Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Dava Konusu İşlemin Davacının İşyeri ve İşyeri Eşyasında Meydana Gelen Zararlarının Karşılanması İsteminin Reddine İlişkin Kısmının İptali Yolunda Verilen İdare Mahkemesi Kararına Yönelik Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. B.Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Dava Konusu İşlemin Davacının Gelir Kaybı, Kira Giderleri, İşçi Ödemelerine İlişkin Zararlarının Karşılanması İsteminin Reddine İlişkin Kısmına Yönelik İptal İsteminin Reddi Yolunda Verilen İdare Mahkemesi Kararına Yönelik Yapılan İstinaf Başvurusunun Kabulüne İlişkin Kısmının İncelenmesi: Uyuşmazlıkta, davacı tarafından talep edilen kazanç kaybı ve diğer gider kalemlerinin 5233 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında tazmini gereken zarar kalemleri kapsamına girmediği, ayrıca muhtemel zarar niteliğinde olduğu sonucuna varıldığından, söz konusu zararların tazmini talebinin reddine ilişkin dava konusu işleme yönelik iptal isteminin reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. C. Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Dava Konusu İşlemin Davacının Manevi Tazminat Talebinin Reddine İlişkin Kısmına Yönelik İptal İsteminin Reddi Yolunda Verilen İdare Mahkemesi Kararına Yönelik Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi: Davacı tarafından, dava dilekçesinde manevi zararlarının karşılanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptalinin istenildiğinden, ön kararların kesin ve yürütülebilir işlemler olmadıklarından iptal davasına konu edilemeyecekleri gözetilerek dava konusu işlemin iptali isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, manevi tazminat şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın kısmen reddi yolunda verilen idare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddedilmesinde neticesi itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının; A. Dava konusu işlemin kısmen iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, B. Davanın kısmen reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının davanın kısmen reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, C. Dava konusu işlemin davacının manevi tazminat talebinin reddine ilişkin kısmına yönelik iptal isteminin reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/06/2024 tarihinde, gerekçeli onamaya ilişkin kısımda oy birliği, bozmaya ilişkin kısımda oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) - KARŞI OY : ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının, davanın kısmen reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının davanın kısmen reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının da onanması gerektiği oyuyla Daire kararının bozmaya ilişkin kısmına katılmıyoruz.