Danıştay Kararı · E. 2023/4731 · K. 2024/4308

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/4731 E.  ,  2024/4308 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/4731 Karar No : 2024/4308 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Beylikdüzü ilçesi, ... mahallesi, ... Kent mevkii ... ada, ... sayılı parselde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 296,00 m²'si üzerinde restaurant, bahçe ve plaj yapılmak suretiyle 18/06/2004-17/06/2009 tarihleri arasında işgal edildiğinden bahisle 35.744,04-TL ecrimisil tahakkukuna ilişkin düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesine karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu taşınmazın Kıyı Kanunu'nun 7. maddesine göre ve 1/1000 ölçekli İmar Planına uygun biçimde gerekli izinler alınarak yetkili belediye tarafından dolgu yapılmak suretiyle oluşturulduğu, Büyükçekmece Mal Müdürlüğü ile Gürpınar Belediye Başkanlığı arasında ... tarih ve ... sayılı yazı ve eki protokol uyarınca deniz dolgu alanın işletmesinden elde edilecek gelirin %30'unun Hazineye arz bedeli olarak bırakılması şartı ile 10 yıl süre ile Gürpınar Belediyesi'nin kullanımına bırakıldığı, taşınmazın Gürpınar Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden 13/06/2007 tarihli kira sözleşmesiyle davacı tarafından kiralandığı, daha sonra Gürpınar Belediyesi'nin yetkilerini üzerine alan Beylikdüzü Belediye Başkanlığı'nın... tarih ve ... sayılı olurlarına binaen ek bir kira sözleşmesi ile 29/09/2013 (Gürpınar Belediye ile Büyükçekmece Mal Müdürlüğü arasında yapılan protokolun bitim tarihi) tarihine kadar kira süresinin uzatıldığının anlaşıldığı, davacının söz konusu taşınmazı tasarrufunda bulunan yetkili idareden kiralayarak kullandığı, kira sözleşmesinin 29/09/2013 tarihine kadar devam ettiği anlaşılarak davacının işgalci olarak nitelendirilmesine hukuken olanak bulunmadığından, davacının işgalci olduğu gerekçesiyle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davaya konu taşınmazın Gürpnar Belediye Başkanlığı tarafından davacıya kiralandığına dair idarelerine bir kira sözleşmesi ve elde edilen gelirin %30'unun Hazineye arz bedeli olarak yatırıldığını gösteren herhangi bir evrakın sunulmadığı, bu sebeple ecrimisil tahakkuk ettirildiği, kaldı ki, ilgililer arasında kira sözleşmesi mevcut olsa dahi, bu sözleşmenin sona ereceği tarihin, protokolün bitiş tarihi olan 29/09/2013 olduğu, bu tarihten itibaren idarelerince ecrimisil istenilebileceği belirtilerek dava konusu işlemim iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır. 2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesine yer verilmiştir. 13/07/2005 tarihli, 25874 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 79. maddesinin 2. fıkrasında; " Belediye tarafından deniz, akarsu ve gölden doldurma suretiyle kazanılan alanlar, Kıyı Kanunu ve ilgili mevzuata uygun olarak kullanılmak şartıyla Maliye Bakanlığı tarafından belediyelerin, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerinin tasarrufuna bırakılır." hükmüne yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; denizden dolgu yoluyla oluşturulduğu anlaşılan dava konusu alanın, Büyükçekmece Kaymakamlığı (Malmüdürlüğü) ve (mülga) Gürpınar Belediye Başkanlığı arasında yapılan 29/09/2003 tarihli protokol ile on yıl süreli olarak (mülga) Gürpınar Belediye Başkanlığının tasarrufuna bırakıldığı, akabinde dava konusu taşınmazın 1480m²'lik kısmının Gürpınar Belediyesi tarafından anılan protokol kapsamında davacıya kiraya verildiği, 03/11/2014 tarihli tutanakla; davacı tarafından toplam 1480,00 m²'lik alanın restoran ve bahçe olarak kullandığının davalı idare elemanları tarafından tespit edildiği, kullanılan alan için Kıymet Takdir Kararına istinaden ecrimisil tahakkukuna ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Hazine adına tescilli ya da Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların işgalinden ötürü ecrimisil isteme yetkisi kural olarak Hazineye ait olmakla birlikte, bu taşınmazların diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis veya devredilmesi halinde, ecrimisil talep etme yetkisinin lehine tahsis veya devir yapılan kuruma ait olacağında duraksama bulunmamaktadır. Ancak taşınmaz üzerinde tasarruf hakkı sahibi olan kamu kurumunun üçüncü kişilerin kullanımına muvafakatı bulunmadığı hallerde ilgili kurum tarafından ecrimisil talep edilmemişse, Hazinenin mülkiyet hakkından doğan ecrimisil alacağını talep etme hak ve yetkisinin bulunduğu açıktır. Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince her ne kadar protokol ile dava konusu dolgu alanı üzerinde tasarruf yetkisinin on yıl süreyle belediyeye bırakıldığı, dolayısıyla belediyenin tasarrufunda bulunan bu taşınmazın işgali durumunda davalı idarenin ecrimisil isteme yetkisinin bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, buradaki tasarrufun belediyeye bırakılmasından bir mülkiyet devrinin anlaşılamayacağı, taşınmazın ''devletin hüküm ve tasarrufu'' altında kalmaya devam edeceği, protokolün süresinin de 29/09/2013 tarihinde sona erdiği ve taşınmazın, protokol süresinin bitiminden sonra da davacı tarafından kullanılmaya devam edildiği dikkate alındığında, taşınmazın protokol süresi sonrasında kullanımının fuzuli işgal olduğu görüldüğünden davalı idarenin, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazı işgal eden davacıdan protokol süresinin sona ermesinden sonraki tarihler için ecrimisil istemesinde hukuken bir engel bulunmamaktadır. Öte yandan davacı ile Gürpınar Belediye Başkanlığı arasında akdedilen kira sözleşmelerinden, taşınmazın kaç metrekaresinin bu sözleşmelere konu olduğu anlaşılamadığından, Mahkemesince gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle bu durum da açıklığa kavuşturulduktan sonra yeniden bir karar verilmesi gerektiği açıktır. Bu durumda; işgal dönemi, işgal edilen alanın miktarı ve taşınmazın kira bedeli ile emsal nitelikteki ecrimisil bedelleri gözönüne alınarak dava konusu işlem hakkında bir karar verilmesi gerekirken, bu hususlar gözetilmeden davalı idarenin ecrimisil isteme yetkisi bulunmadığından bahisle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu .... İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 01/07/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.