Danıştay Kararı · E. 2023/4748 · K. 2024/4347

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/4748 E.  ,  2024/4347 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/4748 Karar No : 2024/4347 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av.... İSTEMİN KONUSU : .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Şişli İlçesi, ... Mahallesi, .. pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki katlı otopark nitelikli taşınmazın davacı tarafından 01/03/2007–31/12/2012 tarihleri arasında fuzulen işgal edilmesi nedeniyle 2.730.000,00 TL tutarında ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; davacının kira sözleşmesine dayalı olarak kullandığı taşınmazda 01/03/2010 tarihine kadar yargı kararı gereği fuzuli şagil olmadığı, bu tarihten sonrada davalı idarece davacının taşınmazdan tahliyesinin sağlanması için herhangi bir dava açılmadığı, dolayısıyla davacının ecrimisile konu 01/03/2007–31/12/2012 tarihleri arasındaki kullanımının fuzuli şagil olarak nitelendirilmesine ve bu nitelendirilme neticesi tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca ecrimisil bedeli tahsil edilmesine olanak bulunmadığı; bununla birlikte, davacı ile davalı idare arasında 01/03/2007–31/12/2012 tarihleri arası dönemde devam ede gelen kiracılık ilişkisi neticesinde şayet ödenmemiş kiralar var ise bu kiraların tahsili için kira hukuku çerçevesinde davalı idarece tahsili için gerekli hukuki sürecin işletileceğinin de tabii olduğu gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Kararın hukuka, mevzuata, kamu yararı ve emsal kararlara aykırı olduğu, 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi uyarınca adli yargıda tahliye davası açılmasının gerekli olmadığı, 13/07/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca 2886 sayılı Kanun hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağından kira süresinin dolması ile kira ilişkisinin sona ereceği, Danıştay ve Yargıtay kararlarının da bu yönde olduğu, 2886 sayılı Kanun gereği taşınmazın tahliye sonrası ihale edilmesi gerektiği, 1986 yılında bir yıllık kira sözleşmesine konu edielen taşınmazın kira ilişkisinin 13/07/2005 tarihinde yürürlüğe giren Kanun ile 2006 yılında kendiliğinden sona erdiği, haksız kullanım olmasaydı taşınmazın yeni ihalede oluşacak rayiç bedel ile kiraya verilececği ve rayiç bedelin tahsil edileceği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen reddi ile ecrimisil ihbarnamesinin 01/03/2007-01/03/2010 tarihleri arasındaki döneme yönelik ecrimisil bedelinin iptaline ilişkin kısmının onanması; istemin kısmen kabulü ile ihbarnamenin 01/03/2010-31/12/2012 tarihleri arasındaki döneme yönelik ecrimisil bedelinin iptaline ilişkin kısmının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 339. maddesinin 2. fıkrasında; kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin uygulanacağı hüküm altına alınmış, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 8. maddesinde; "Diğer mevzuatta, bu Kanun veya Türk Borçlar Kanunuyla yürürlükten kaldırılmış ya da değiştirilmiş bulunan kanunların maddelerine yapılan yollamalar, o maddeleri karşılayan yeni hükümlere yapılmış sayılır. Bununla birlikte, bu Kanunun 1 inci maddesinin hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmiş, 10. maddesinde açık bir şekilde 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanunu'nun yürürlükten kaldırıldığı belirtilmiştir. Yasa koyucunun aynı düzenlemeyi 2886 sayılı Kanun için öngörmediğinden, dava konusu olayda uygulanan 75. maddenin halen yürürlükte bulunduğu anlaşılmaktadır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bu Kanun'un 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, ecrimisilin idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilerek isteneceği; 3. fıkrasında, kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edileceği, aksi halde ecrimisil alınacağı; 4. fıkrasında ise, işgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği hükümlerine yer verilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesinde de 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hükmü yer almaktadır. Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in "tahliye" başlıklı 89. maddesinde, "(1) Kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlardan süresi dolduğu hâlde tahliye edilmeyen, sözleşmesi feshedilen veya herhangi bir sözleşmeye dayanmaksızın fuzuli olarak işgal edilen Hazine taşınmazlarının tahliyesi; hasat sezonu, iş ve hizmetlerin mevsimlik faaliyet dönemi de dikkate alınarak. İdarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülki amirince en geç onbeş gün içinde sağlanarak, taşınmaz İdarece görevlendirilecek memurlara boş olarak teslim edilir (...)" hükmüne yer verilmiştir. 2886 sayılı Kanun’un 75. maddesinde, Hazine arazileri üzerindeki taşınmazların tahliyesine ilişkin olarak idarelere verilen mülki amirden tahliye talep etme yetkisinin 13/07/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi hükmü uyarınca, mülkiyeti belediyelere ait taşınmazlar için belediyeler tarafından da kullanılması mümkündür. Dosyanın incelenmesinden, davanın konusunu oluşturan arsa vasıflı on katlı otoparkın davacı ve davalı idare arasında 05/08/1986 tarihinde iki yıl süreli kira sözleşmesinin yapıldığı, taşınmazın nizasız olarak davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısına kadar davacı tarafından kirası ödenmek suretiyle kullanıma devam edildiği, yazıda otoparkın 01/03/2007 tarihinde boşaltılmasının istenilmesi üzerine, davacı tarafından kiracılığın tespiti-muarazanın giderilmesi istemiyle açılan davada, .... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın kabulüne, söz konusu otoparkta davacının kiracılığının devam ettiğine ve davalı idare tarafından yaratılan muarazanın önlenmesine karar verildiği ve bu kararın Yargıtay .... Hukuk Dairesinin ... tarih ve E:...., K:... sayılı ilamı ile onandığı; .... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:... D.İş., K:... sayılı kararı ile de “Mecidiyeköy Ali Sami Yen Satadı yanı katlı otoparkına ait kiranın kiracısı ... tarafından kiralayan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı adına yatırılması bakımından Fatih ... Şubesinin tediye Mahalli Olarak Tayinine” karar verildiği; sonrasında davalı idarece .... Noterliğinin ... tarih ve ... sayılı ihtarnamesi ile kira sözleşmesinin 01/03/2009 tarihinde sona ereceği ve bu tarihte davacının otoparkı boşaltarak belediyeye teslim etmesi gerektiğinin bildirilmesi üzerine davacı tarafından yine kiracılığın tespiti-muarazanın önlenmesi istemiyle .... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayısına kayıtlı olarak açılan davada, ... tarih ve K:... sayılı kararıyla “katlı otoparktaki kiracılığın, kira başlangıç tarihi olan 01/03/2009 tarihinden itibaren 1 yıl süreyle devam ettiğinin tespitine, davalının yarattığı muarazanın önlenmesine” karar verildiği ve bu kararın da Yargıtay .... Hukuk Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği; bu arada davalı idarenin bila tarih ve ... sayılı yazısına istinaden Şişli Kaymakanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile taşınmazın 28/03/2012 tarihine kadar tahliye edilmesi gerektiğinin davacıya 26/03/2012 tarihinde tebliğ edildiği, sonrasında ise söz konusu otoparkın 01/03/2007–31/12/2012 tarihleri arasında davacı tarafından fuzulen işgal edilmesi nedeniyle 2.730.000,00 TL tutarında ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmesi üzerine açılan davada, davacının kira sözleşmesine dayalı olarak kullandığı taşınmazda 01/03/2010 tarihine kadar yargı kararı gereği fuzuli şagil olmadığı, bu tarihten sonrada davalı idarece davacının taşınmazdan tahliyesinin sağlanması için herhangi bir dava açılmadığı, dolayısıyla davacının ecrimisile konu 01/03/2007–31/12/2012 tarihleri arası fuzuli şagil olarak nitelendirilmesine ve bu nitelendirilme neticesi tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca ecrimisil bedeli tahsil edilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır. Yukarıda yer verilen 2886 sayılı Kanun’un 75. madde hükmü ile Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik ile Hazineye ait taşınmazların işgali sonucu tahliyesine ilişkin özel hükümler getirilmiş olup, kira sözleşmesinin bitimi üzerine fuzuli şagil durumuna düşen kişilerin tahliyesinin, 2886 sayılı Kanun’un 75. maddesi uyarınca mülki amirden istenebilmesine imkan tanınmıştır. 2886 sayılı Kanun'da ilgili idarenin talebi üzerine mülki idare amirine tahliye işlemini gerçekleştirmek görevi verilmiştir. Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu otoparkın öncesinde kira sözleşmesi ile davacının kullanımına bırakıldığı, sonrasında ise kesinleşmiş yargı kararları gereği kira ilişkisinin devam ettiği ve en son 01/03/2010 tarihinde kira süresinin sona erdiği anlaşılmakla, kira sözleşmesinin sona erdiği 01/03/2010 tarihinden itibaren davacının dava konusu taşınmazda fuzulen işgalci konumunda olduğundan, anılan tarih ile taşınmazın tahliye edildiği 31/12/2012 tarihleri arasındaki dönem için ecrimisil bedeli hesaplanması gerekmektedir. Bu durumda, uyuşmazlığa konu otopark alanının davacı tarafından fuzulen işgal edildiği 01/03/2010-3112/2012 tarihleri arasındaki dönemde fuzulen işgal edildiği dikkate alınmak suretiyle, dosyadaki bilirkişi raporunun anılan döneme isabet eden tutar belirlenerek hüküm kurulması gerekirken, bu husus gözönüne alınmaksızın verilen İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine, 2. Temyize konu .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ecrimisil ihbarnamesinin 01/03/2007-01/03/2010 tarihleri arasındaki döneme yönelik ecrimisil bedelinin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Mahkeme kararının ihbarnamenin 01/03/2010-31/12/2012 tarihleri arasındaki döneme yönelik ecrimisil bedelinin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 02/07/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.