Danıştay Kararı · E. 2023/4753 · K. 2024/5456

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/4753 E.  ,  2024/5456 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/4753 Karar No : 2024/5456 TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- ... Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... 2- ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ...Mahallesi'nde bulunan ... ada, ... parsel sayılı, tamamı Hazine'ye ait taşınmaz üzerinde bina ve müştemilatı (santral binası, lojman binası, bahçe) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 10/04/2009-17/06/2013 tarihleri arasındaki dönem için düzenlenen 577.354,13 TL tutarlı... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali ve iade talebi saklı tutularak ödenen 577.354,13 TL'nin ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte iadesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; Mahkemece uyuşmazlık konusu taşınmazın mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, düzenlenen bilirkişi raporu birlikte değerlendirildirildiğinde dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 373.264,33 TL'lik kısmında hukuka uyarlık, 204.089,80 TL’lik kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı, tamamı ödenen dava konusu ecrimisil ihbarnamesine ilişkin bilirkişi raporuna istinaden 373.264,33 TL'lik kısmının davalı idarece davacıya iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 373.264,33 TL'lik kısmının iptali ile davacı tarafından fazladan ödenen 373.264,33 TL'nin dava açma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, ecrimisil ihbarnamesinin 204.089,80 TL’lik kısmı ile bu kısma ilişkin iade talebi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Dava konusu yerle ilgili KİPTAŞ ile aralarında sözleşmeye dayanan bir kira ilişkisinin bulunduğu, husumetin onlara yöneltilmesi gerektiği, imar planında söz konusu yerin telekom santrali olarak tahsisli olduğu, kendilerinin fuzuli şagil olarak nitelendirilmeleri mümkün olmadığından kararın aleyhe hüküm fıkralarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : İdareye ecrimisil bedelini verilerle sınırlı olarak takdir etme zorunluluğu getirilmediği, hesaplama yöntemi açısından dava konusu işlemi kusurlandırmaya olanak bulunmadığı, ecrimisil takdiri usule ve mevzuata uygun yapıldığından kararın iptale yönelik kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyiz incelemesi yapılan karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir. Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır. Dosyasının incelenmesinden, ... İli, ... İlçesi,... Mahallesi'nde bulunan ... ada, ...parsel sayılı, tamamı Hazine'ye ait taşınmaz üzerinde bina ve müştemilatı (santral binası + lojman binası + bahçe) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 10/04/2009-17/06/2013 tarihleri arasındaki dönem için düzenlenen 577.354,13 TL tutarlı ...tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin düzenlendiği anlaşılmıştır. Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda; "işgal edilen alanın ..., ... Bulvarına cepheli olduğu, çevresinde ticari amaçlı ve konut türü yapılaşmaların olduğu ve bu yerin belediye üst yapı tesislerinden yararlandığı, alt yapı, su ve kanalizasyon gibi hizmetlerden faydalandığı, ulaşım hizmetlerinden yararlandığı, maddi gelir sağladığı, dava konusu işgal alanının 2.414,56 m² ve bulunduğu mevkii, kullanım amacı, durumu ve çevrenin sosyal ve ekonomik yapısı, bölge halkının gelir düzeyi, yaşam standartları, ticari sirkülasyon ve emsal taşınmazlar ile kıyaslanması ve benzeri gibi ecrimisili etkileyecek diğer faktörler göz önünde bulundurulduğunda sadece zemine ilişkin ve üzerine yapılan binaya ilişkin ecrimisil tespiti, dönemin ekonomik koşulları ve enflasyonlar ile hakkaniyet esasları dikkate alınarak bir değerleme yapıldığı, dava konusu yerin işgal yıllarına ait vergiye esas m² emlak rayiç değerleri de dikkate alınarak ve yıllık ÜFE oranlarına göre güncellenerek yapılan hesaba göre arsaya ait aylık 3.200,00-TL ecrimisil ve arsa üzerinde konumlu bina için aylık 2.100,00-TL ecrimisil toplamda işgal alanı bina ile birlikte 5.300,00-TL belirlendiği, dava konusu yerin ihtilaflı dönemde toplam 204.089,80-TL ecrimisil hesaplandığı'' görülmektedir. İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur. Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan bir alan olup, ecrimisil istenilen dönemler 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki döneme ilişkindir. Bu durumda; temyize konu mahkeme kararının dayanağı bilirkişi raporunda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin 2013 yılı için 1.357,81 TL/m2 olduğu belirtilmesine rağmen dikkate alınmayarak daha düşük bir bedelin esas alındığı, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu göz önünde bulundurulduğunda, gerek duyulması halinde bilirkişilerden de ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde birim bedelin dava konusu döneme yeniden değerleme oranı uygulanarak uyarlamak suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu ecrimisil ihbarmesinin... TL tutarı ile iade talebi yönünden davanın kısmen reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, 3.Mahkeme kararının dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ... TL tutarı ile yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine dair kısmen iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 5.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 08/10/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.