Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/4921 · K. 2024/5836

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/4921 E.  ,  2024/5836 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/4921 Karar No : 2024/5836 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVALI) ... Defterdarlığı VEKİLİ: Av. ... 2- (DAVACI) ... Turizm Gıda Sa. ve Tic. A. Ş. VEKİLİ: Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Antalya ili, ... Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı, Hazineye ait taşınmazın, 18.402,00 m²'sinin, yeşil alan, yürüme yolları, platform, otopark, büfe, wc, beton zemin, karting alanı, restaurant yapılmak suretiyle 26/09/2013-23/04/2014 tarihleri arasındaki dönemde fuzulen işgal edildiğinden bahisle 307.074,80TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile dayanağı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgelerle, 16/03/2016 tarihinde mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden dava konusu taşınmazın işgali nedeniyle, işlemde belirtilen işgal dönemi için 172.565,81TL ecrimisil istenilebileceğinden, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin, 172.565,81TL'lik kısmında hukuka aykırılık, bu miktarı aşan 134.508,99TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen reddine, dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TARAFLARIN İDDİALARI : Davacı tarafından; dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin hukuka aykırı olduğu, taşınmazı Büyükşehir Belediyesinin kiracısı olarak kullandıkları ve işgalci sayılamayacakları, itirazları dikkate alınmaksızın hatalı bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu ; Davalı idare tarafından ise, dava konusu işlemin, mevzuata ve tesis edildiği tarih itibariyle taraflar arasındaki hukuki duruma uygun olduğu ileri sürülmektedir. TARAFLARIN SAVUNMASI : Davacı tarafça temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş olup, davalı idarece cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, davacı tarafın duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davacı tarafın temyiz isteminin incelenmesinden; Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafın dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davalı tarafın temyiz isteminin incelenmesinden; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerlendirme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir. 2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde ecrimisil, Hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; fuzuli şagil ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesinde ise, ecrimisilin tespit ve takdirinde; idarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı; kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılacağı aksi takdirde ise, işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılacağı düzenlemesine yer verilmiştir. 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin, 5. maddesinde "(3)... taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir... (11) Ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; a) İmar durumu, b) Yüzölçümü, c) Niteliği, ç) Verimi (tarım arazilerinde), d) Alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, e) Konumu, f) Taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütler dikkate alınır. (12) Ecrimisilin tespitinde ayrıca; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. Ecrimisil tespit ve takdirinde göz önünde bulundurulacak bilgiler, gerektiğinde köy, mahalle, cadde ve sokak itibariyle sorulabilir." düzenlemesine ve "Kıyı Kanunu kapsamında kalan yerlerde ecrimisil işlemleri" başlıklı 14. maddesinde- "(1) ...Kıyı Kanunu ile ...Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümleri kapsamında ve kıyı kenar çizgisi içerisinde (kıyıda) kalan taşınmazların üzerine deniz, güneş ve kumsaldan yararlanılması amacıyla şezlong, gölgelik, soyunma kabini ve duş konulması, yeşil alan düzenlemesi yapılması, sportif ve eğlence aktivitelerinin yapılabileceği alanlar oluşturulması, yiyecek ve içecek servisi yapılması amacıyla takılabilir, sökülebilir ve taşınabilir elemanlarla basit nitelikte yapı (lokanta, çay bahçesi, kafeterya vb. tesisler hariç) yapılması gibi izinsiz kullanımların tespit edilmesi halinde, bu taşınmazları izinsiz kullananlar arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın ecrimisil bedeli; yılı içerisinde T.C. Kalkınma Bankası A.Ş. tarafından belirlenen ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca yayımlanan Birim Maliyetler Listesi’nin “Günübirlik Tesisi Açık Alan Düzenlemesi” için öngörülen m2 birim bedelinin kullanıma konu olan taşınmazın yüzölçümü ile çarpılması suretiyle bulunacak rakamın yüzde yirmibeşi ile varsa bu taşınmazların, yoksa en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas asgari m2 birim değerinin yüzde birinin toplamından aşağı olmamak üzere, Kanunun 9. maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından tespit ve takdir edilir. (2) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Kıyı ve sahil şeritleri ile dolgu alanlarında yukarıda belirtilen kullanımlar dışında izinsiz kullanımın tespiti halinde; işgalin şekli, bu alanların konumu ve kullanımlarından elde edilecek gelir düzeyi de dikkate alınarak Kanunun 9. maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından ecrimisil tespit ve takdir edilir..." düzenlemesine yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; Antalya ili, ... Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı, Hazineye ait taşınmazın, 18.402,00 m²'sinin, 26/09/2013-23/04/2014 tarihleri arasındaki dönemde yeşil alan, yürüme yolları, platform, otopark, büfe, wc, beton zemin, karting alanı, restaurant yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 307.074,80TL ecrimisil istenilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile dayanağı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı; Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, alan yönünden yapılan incelemede; "...İşgale konu alanın 18.402,00 m2 olduğu zeminde yapılan ölçü sonucunda hesaplanmıştır." ifadesiyle "Antalya Defterdarlığı ile Antalya Büyükşehir Belediyesi arasında imzalanan protokol doğrultusunda, Antalya Defterdarlığı tarafından Antalya Büyükşehir Belediyesine kiraya verilen ve Büyükşehir Belediyesi tarafından da ... Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ye kiralanan 454.738,78 m2 yüzölçümlü taşınmaz söz konusu protokolde 1071 parsel numaralı ve tamamı 62.129 m2 yüzölçümlü hazinenin özel mülkiyeti altındaki ve 387.505,75 m2 yüzölçümlü Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmaz olmak üzere toplam 454.738,78 m2 olarak belirtilmiştir. Dava konusu alan Maliye Hazinesine ait ... ada ... parsel nolu taşınmaz eski parsel numarası ... parsel olan taşınmaz olup (62.129,00 m2 yüz ölçümlü 1071 parsel kadastro yenilemesi sonucu 62.078,60m2 yüz ölçümlü 27972 ada 2 parsel olarak tescil edilmiş olup, aynı sınırlara sahiptir.) Dolayısıyla protokol kapsamı içerisinde kalmaktadır." ifadesine yer verildiği; işgale ilişkin bedel yönünden yapılan incelemede ise, doğrudan dava konusu alan hakkında birden fazla kira sözleşmesi bulunmasına ve kısmen dava dosyasına sunulmasına karşın, bu kira bedellerinin incelenmesi yerine işgale konu alanla yakın mesafe veya yakın dönem ilişkisi bulunmayan "Aksu ilçesi, ... Köyü" 2010 yılı kiralama bedelini emsal olarak kabul edip değerleme yoluyla dava konusu işgal dönemine güncellemeyi seçtikleri anlaşılmıştır. Aynı taşınmaza ilişkin, gerek Milli Emlak ile Antalya Büyükşehir Belediyesi arasında ve gerekse Belediye ile davacı arasında kira sözleşmesi imzalandığı hususu, eldeki dosya kapsamında tartışmasız olmakla birlikte; davacının, bu alanı 11 farklı alt kira sözleşmesi imzalamak suretiyle başkalarına kiralayarak da gelir elde ettiği hususu, taraflar arasında Adli Yargıda görülen dava dosyaları kapsamında tartışmasız hale gelmiştir. Bu durumda, öncelikle anılan kira sözleşmeleri (adli yargıya yansıyan dosyalar kapsamından temin edilebileceği gibi anılan dosyaların bedel yönünden kesinleşmesi halinde bu bedel de dikkate alınarak) dosyaya dercedildikten sonra gerek bu bedeller ve gerekse aynı kıyı kesiminde ve komşu alanlardaki benzer işgaller nedeniyle açılmış (başta, temyizen Danıştay Dördüncü Dairesinin E:2023/4936 sayılı dosyasında incelenen) dava dosyalarının da dikkate alınması suretiyle birim bedel tespit edilmesi gerektiği de açıktır. Bu durumda, ek veya gerek görülmesi halinde yeni bir bilirkişi heyetinden, yukarıdaki kriterler uyarınca bir bilirkişi raporu alınarak yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, davanın kısmen reddine yönelik kısmının ONANMASINA, 3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ...TL'lik kısmının iptaline yönelik kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 22/10/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.