Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/4982 · K. 2024/5437

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/4982 E.  ,  2024/5437 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/4982 Karar No : 2024/5437 TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- ... Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... 2- ... Defterdarlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem : ... ili, ... ilçesi, ... Köyünde Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 12.050,00 m²'lik kısmı ile aynı mevkideki ... ada, ... sayılı Hazineye ait parselin 28.481,00 m²'lik kısmının turistik tesis yapılmak suretiyle 17/09/2013-26/09/2014 tarihleri arasında kullanılmak suretiyle işgali nedeniyle sırasıyla düzenlenen 223.139,64 TL tutarındaki ...tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ve 587.593,10 TL tutarındaki... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali ile 31/12/2014 tarihinde yapılan 810.732,74 TL tutarındaki ödemenin, ödeme tarihinden itibaren faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallnde yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen rapora göre, ... Defterdarlığı tarafından ... ilçesi, ... Köyünde bulunan ve sabit tesis ve günü birlik alan yapılmak amacıyla kiraya verilen 27.550,00 m²'lik taşınmazın 2010 yılı kira bedelinin 143.345,00 TL tutarındaki kira bedeli dikkate alınarak m² birim bedelinin 5,20 TL olarak, 7.568,00 m²'lik sabit yapılar için ise emsal kira değerinin 3 katı olan 15,60 TL olarak belirlenen tutarın güncellenerek ortalama m² birim kira bedelinin 6,82 TL, sabit yapılar için ise 20,46 TL olmak üzere, toplam ecrimisil bedelinin 374.317,34 TL olması gerektiği sonucuna varılarak, dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnameleri ile tahakkuk ettirilen toplam 810.732,74 TL tutarındaki ecrimisil bedelinin 436.415,40 TL'lik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı, davacı şirket tarafından peşin ödeme indiriminden yararlanılmak suretiyle ödenen 689.122,83 TL tutarından ödenmesi gereken tutarın düşülmesi suretiyle hesaplanan 314.805,49 TL'nin davanın açıldığı 14/01/2015 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle, dava konusu işlemin 436.415,40 TL'lik kısmının iptaline, 374.317,34 TL'ye yönelik kısım yönünde davanın reddine, 370.953,09 TL'nin davanın açıldığı 14/01/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Emsal alınan taşınmazın ...'nın en kıymetli yerindeki lokanta, eğlence yerleri ve kültür merkezlerinin bulunduğu yerde olduğu, aynı sahilde komşusu olan ...Turizm Gıda San.Tic.A.Ş.'ye kiralanan yerin en yakın emsal olarak belirlenebileceği, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyası ile ...İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyalarında verilen kararlarda belirlenen bedel üzerinden hesaplama yapılması gerektiği, buna göre m² birim bedelinin 1,66 TL ile 5,20 TL aralığında olduğu, bu bedelin ortalamasının alınmasının hakkaniyete uygun olacağı, yasal faizin 6183 sayılı Kanun gereğince aylık %1,40 oranı üzerinden ve ödeme tarihinden itibaren hüküm altına alınması, vekâlet ücretinin nispi olarak hesaplanması gerektiği ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Bilirkişi raporlarının çelişkili olduğu, 336 sayılı Tebliğ'in 14. maddesi uyarınca ecrimisil bedelinin taşınmazın emlak vergisine esas değerin %3'ünden az olamayacağı gibi zemin ve muhtesat bedelinin ayrı ayrı hesaplanacağı, raporda muhtesat bedelinin ayrıca hesaplanmadığı, ... İdare Mahkemesinin E:... ve E:... sayılı dosyalarında verilen kararlarda m² birim bedelinin sabit yapılar sabit olmayan yapılar için ayrı ayrı hesaplanarak ecrimisil bedelinin belirlendiği, yine... İdare Mahkemesinin E:... ve...sayılı dosyalarında verilen emsal kararların mevcut olduğu, faizin kararın kesinleşmesinden itibaren işletilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemlerin 374.317,34 TL ecrimisil tutarı yönünden davanın reddine yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının onanması; davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile kararın İdare Mahkemesinin dava konusu işlemlerin 436.415,64 TL ecrimisil tutarının iptali ile 370.953,09 TL'nin davanın açıldığı 14/01/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davacının, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinin 374.317,34 TL tutarındaki kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır. Davalı idarenin, kararın dava konusu ecrimisil ihbarnamelerine konu 436.415,64 TL ecrimisil tutarının iptali ile 370.953,09 TL'nin davanın açıldığı 14/01/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince; Uyuşmazlıkta, 17/09/2013-26/09/2014 tarihleri arasında davacı tarafından turistik tesiste (şezlong, şemsiye, gölgelik, yaya yolu, wc, yeşil alan, otopark, depo, havuz, kaydırak, mini clup, snack bar, tenis kortu, restoran, yürüyüş yolu, amfi tiyatro, basketbol sahası güneşlenme terası olarak) kullanılmak suretiyle işgal edildiği anlaşılan taşınmaz ile ilgili olarak hükme esas alınan bilirkişi raporunda; ... Köyünde ... Defterdarlığı tarafından 2010 yılında kiraya verilen taşınmazın m² birim bedeli olan 5,20 TL'nin güncellenmesi suretiyle 2013 yılı için sabit olmayan yapılar için 6,82 TL/m², sabit yapılar için ise bu tutarın üç katı olarak 20,46 TL/m² birim değeri üzerinden, 2014 yılı Eylül ayına kadar geçen onüç ayın Üretici Fiyat Endeksi rakamı toplamının onüçe bölünmek suretiyle ortalaması alınarak ecrimisil bedelinin tespit edildiği görülmüştür. Ecrimisilin, işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, işgalcisine sağlamış olduğu ekonomik değer, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu dikkate alındığında, bilirkişilerce ecrimisilin fahiş olduğu iddiasının emsal oluşturabilecek yerlerin ecrimisil ve kira bedeli, önceki dönem ecrimisil ve emsal yargı kararları dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur. Dava konusu taşınmaz ile aynı ada ve parselde bulunan Hazineye ait taşınmazın 28.481 m²'lik kısmına turistik tesis yapılmak suretiyle fuzulen işgali nedeniyle, aynı dönem için 604.023,79 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin... tarih ve ...sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle ...İdare Mahkemesinin E:... sayısı ile açılan davada hükme esas alan bilirkişi raporunda; sabit olmayan kullanımlar yönünden 2013/2014 yılı için 6,82 TL/m², muhdesatlar için ise Mimarlık Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ'e göre belirlenen emlak vergisine esas asgari m² birim maliyetler üzerinden hesaplanan %3 bedel dikkate alınmak suretiyle 2013/2014 yılı için 70,17 TL/m² birim bedelleri esas alınarak toplamda 631.282,05 TL ecrimisil bedeli hesaplanması nedeniyle Mahkemece davanın reddine karar verildiği, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 06/03/2019 tarih ve E:2016/8903, K:2019/1827 sayılı kararıyla gerekçeli onandığı, karar düzeltme isteminin Danıştay İkinci Dairesinin 29/12/2022 tarih ve E:2021/12170, K:2022/7043 sayılı kararı ile reddedilerek kesinleştiği görülmüştür. Yine, aynı taşınmazın 4.680,00m²'lik kısmının turizm amaçlı kullanımı suretiyle fuzulen işgali nedeniyle aynı dönem için 641.000,49 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin...... tarih ve... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle... İdare Mahkemesinin E:... sayısı ile açılan davada hükme esas alınan bilirkişi raporunda, sabit olmayan kullanımlar için 6,82 TL/m², sabit kullanımlar için 75,32 TL/m² birim bedeli üzerinden toplam 732.921,71 TL ecrimisil bedeli hesaplanması nedeniyle Mahkemece davanın reddine karar verildiği, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 25/10/2016 tarih ve E:2016/13464, K:2016/3858 sayılı kararıyla onandığı, karar düzeltme isteminin Danıştay Onuncu Dairesinin 26/12/2019 tarih ve E:2017/487, K:2019/10997 sayılı kararıyla reddedilerek kesinleştiği görülmüştür. Mahkemece uyuşmazlık konusu dönem için ecrimisil hesabı belirlenirken bu hususun dikkate alınması gerekmektedir. Başka bir ifadeyle, dava konusu taşınmaz için ecrimisil hesaplanırken, öncelikle aynı taşınmaz için yargıda kesinleşen birim bedelin emsal olarak alınarak hesaplama yapılması gerektiği açıktır. Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından, ecrimisil bedeli tespit ve takdir edilirken 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. ve 14. maddelerinde öngörülen hesaplama usulleriinin uygulandığı, ayrıca muhdesat için söz konusu düzenlemeler uyarınca ilgili dönem "Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ"e göre belirlenen emlak vergisine esas asgari metrekare birim maliyetleri üzerinden hesaplanan %3 bedelin dikkate alındığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise, muhdesat bedeli için ayrı bir belirlemeye gidilmeyerek emsal araştırması yapılmak suretiyle sabit olan ve olmayan yapılara göre tespit edilen metrekare birim bedeli üzerinden hesaplama yapılmak suretiyle ecrimisil bedelinin tespit edildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, Hazineye ait 581.830,04 m² yüzölçümlü taşınmazın aynı döneme ilişkin ecrimisile konu edilen diğer kısımlarındaki kullanımlar nedeniyle yukarıda yer verilen kesinleşmiş yargı kararları da dikkate alınarak ve yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle hesaplama yapılması sonucunda bir karar verilmesi gerekmektedir. Yine, 336 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 13. fıkrasındaki, Hazine taşınmazları üzerinde yapılan yasal olmayan her türlü yapı ve tesisler (takılıp-sökülebilir nitelikli olanlar hariç), başka bir işleme gerek kalmaksızın Hazineye intikal edeceğinden, bu nitelikteki işgaller için ecrimisilin, zeminle birlikte muhdesat da dikkate alınarak tespit ve takdir edileceğine ilişkin düzenleme uyarınca muhdesat bedeli için ayrı bir bedel belirleneceği kuşkusuzdur. Bu itibarla, temyiz konusu kararın iptal ve kabule ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu ecrimisil ihbarnamelerin ... TL tutarı yönünden davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının ihbarnamelerin ... TL ecrimisil tutarının iptali ile ... TL'nin davanın açıldığı ... tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 08/10/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.