Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/5202 · K. 2024/4737

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5202 E.  ,  2024/4737 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5202 Karar No : 2024/4737 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- ... Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi VEKİLİ: Av. ... 2- ... Valiliği VEKİLİ: Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Zeytinburnu İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı tamamı Hazineye ait 8.987,00 yüzölçümlü taşınmazın 860,00 m² si üzerinde bahçe ve yol yapılmak suretiyle davacı tarafından 16/10/2014 - 14/11/2017 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 197.092,75-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; dosyadaki bilgi ve belgelerle, yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenerek dava dosyasına sunulan ve karara esas alınabilecek içerikte olan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, davacının dava konusu işlemde bahsi geçen yeri 16/10/2014 - 14/11/2017 tarihleri arasında işgal etmesi karşılığında alınması gereken ecrimisil bedelinin 59.323,23- TL olduğu anlaşıldığından, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 137.769,52-TL'lik kısmının iptaline, hukuka aykırlık bulunmayan 59.323,23- TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; İdare Mahkemesi kararına esas alınan bilirkişi raporundaki verilere TEFE-ÜFE oranları uygulanarak güncelleme yapılmış ise de, taşınmaz emlak vergi değerinin beyan dönemleri arasındaki yıllarda yeniden değerleme oranına göre belirlenmesi, ecrimisilin bir kamu alacağı olması ve ortada özel hukuk hükümlerinin tatbiki gereken herhangi bir sözleşmenin de bulunmaması halinde; ecrimisil hesabının, hesaplamada baz alınan yıla ait birim değerlerin, TEFE veya ÜFE'ye göre değil Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan yeniden değerleme oranı dikkate alınarak güncellenmesi suretiyle yapılması gerektiğinden, 2014, 2015, 2016 yılı yeniden değerlendirme oranları dikkate alınarak yapılan hesaplamada ise, bilirkişiler tarafından 3.685,21 TL alınması gerektiğinden daha az oranda ecrimisil belirlendiği anlaşıldığından, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 63.008,44 TL'lik kısmı hukuka uygun olup, 134.084,31 TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin 134.084,31 TL'lik kısmının iptaline, 63.008,44 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN TARAFLARIN İDDİALARI : 1) Davacı tarafından; Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumunun kiracısı durumunda olduğu, dolayısıyla aralarında bir kira sözleşmesi bulunduğu ve bunun halen yürürlükte olduğu, kira ücretinin peşin olarak ilgiliye yatırıldığı, bahse konu yol ve bahçenin idarelerine kiraya verildiği tarihte de mevcut olduğu, bu alanın imar planında yol olarak ayrıldığı, işgalin söz konusu olmadığı, ecrimisil istenilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. 2) Davalı idare tarafından; Hazineye ait taşınmazın davacı tarafından işgal edilerek kullanıldığının tespit edildiği, ecrimisil tutarının ise mevzuata uygun olarak hesaplandığı, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ :... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir. Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır. İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur. Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu işlem ile 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5/3. maddesi uyarınca emlak vergi değerinin %3'ü üzerinden belirlenmek suretiyle hesaplama yapıldığı ve 197.092,75-TL ecrimisil tahakkuk ettirildiği, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak düzenlenen bilirkişi raporunda ise emsal incelemesi sonucu 59.323,23-TL hesaplama yapıldığı, bu hesaplama uyarınca İdare Mahkemesince dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddine karar verildiği, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesinin temyize konu kararı ile de, ecrimisil hesabında baz alınan yıla ait birim değerlerin, TEFE veya ÜFE'ye göre değil Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan yeniden değerleme oranı dikkate alınarak yapılması gerektiğinden, 63.008,44 TL ecrimisil bedeli hesaplandığı görülmektedir. Bu durumda; temyize konu kararda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin dikkate alınmadığı ve taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu göz önünde bulundurulduğunda, gerek duyulması halinde bilirkişilerden ek rapor alınarak taşınmaza giriş yapılan ... Sokağın emlak vergi değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde birim bedelin dava konusu döneme yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 16/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.