Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/5245 · K. 2024/7707

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5245 E.  ,  2024/7707 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5245 Karar No : 2024/7707 TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVACI) ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Köyü, ... mevkiinde bulunan Hazineye ait 1.639,00 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamı üzerinde İskele (İskele, Dolgu Alanı, Yüzer İskele) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 09/07/2014-05/08/2016 dönemi için davacı adına düzenlenen (732.646,44-TL'si zemin, 71.088,04-TL'si de muhdesat bedeli olmak üzere) 803.734,48-TL tutarlı ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih, E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki mevcut bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunda hükme esas alınan tespitlerin değerlendirilmesinden dava konusu taşınmazın, üzerinde İskele (İskele, Dolgu Alanı, Yüzer İskele) yapılmak suretiyle 09/07/2014-05/08/2016 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiği sabit olup, Hazine taşınmazları üzerinde yapılan yasal olmayan her türlü yapı ve tesisler (takılıp-sökülebilir nitelikli olanlar hariç), başka bir işleme gerek kalmaksızın Hazineye intikal edeceğinden; bu nitelikteki işgaller için ecrimisil, zeminle birlikte muhdesat da dikkate alınarak tespit ve takdir edilebilecekse de; dava konusu alandaki işgal şeklinin "iskele, dolgu alanı ve yüzer iskele" yapılmak şeklinde değerlendirildiği ve dayanak kıymet takdiri kararında her üç kullanım şekli için tek bir muhdesat bedeli (71.088,04-TL) belirlendiği, oysa kullanım sonrasında, sabit olmayan ve Hazine mülkiyetine geçmeyecek nitelikteki, başka bir deyişle takılıp-sökülebilir nitelikteki muhdesatlar olan iskele ve yüzer iskele için muhdesat bedeli belirlenmemesi gerekirken bu ayrıma gitmeksizin zemin üzerindeki tüm tesisler için muhdesat bedeli tahakkuk ettirilmesi karşısında; dava konusu işlemin muhdesat bedeline ilişkin 71.088,04-TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı; dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin zemine ilişkin 732.646,44-TL'lik kısmının incelenmesinden ise emsal yöntemi ile taşınmaz üzerine yapılan yapı ve tesisler ile kullanım amacı, kullanım süresi, niteliği, bulunduğu mevkii ve konumu, yüzölçümü, ulaşım durumu, belediye ve alt yapı hizmetlerinden yararlanma durumu ile işletmenin ticari faaliyetlerine sağladığı katkı bir bütün halinde değerlendirilerek 511.032,48 TL'lik kısmında hukuka aykırılık, 221.613,96-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 292.702,00-TL'lik kısmının iptaline, 511.032,48-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu alanı işgal etmedikleri, dava konusu yerde tekne bağlama hizmeti vermedikleri, bu hizmetin Büyükşehir Belediyesince verildiği, dava konusu taşınmazın büyük bir bölümünün S.S. ... Kooperatifi tarafından kullanıldığı ve kooperatifçe ecrimisil bedellerinin ödendiği, bu hususun mahkeme ve bilirkişilerce değerlendirmeye alınmadığı, yat limanı ve iskele gibi bazı yerel kamu hizmetlerinin yasa ile zorunlu kamu hizmeti haline getirildiği, mahalli idarelerce bu hizmetlerin kurulmasının zorunlu olduğu, bu hizmetler nedeniyle fuzuli şagil sayılarak ecrimisil istenilmesinin konu ve neden yönünden hukuka aykırılık teşkil ettiği, bilirkişi raporunun denetime açık ve karşılaştırmalı olmadığı, ecrimisil bedelinin usul ve esaslara uygun belirlenmediği, emsal olarak gösterilen taşınmazların dava konusu taşınmazın olduğu bölgeyle ve somut olayın gerçekleriyle ilgisinin bulunmadığı, davalı idareden yapılandırma talebinde bulunulduğu ve davadan vazgeçildiği iddialarının gerçeği yansıtmadığı ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : 7143 sayılı kanun uyarınca yapılandırma talebinde bulunulduğu ve davalardan vazgeçildiği belirtildiği halde bu husus değerlendirilmeden verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, hüküm vermeye elverişli olmayan rapora ve eksik incelemeye dayalı karar verildiği, ecrimisilin haksız bir kullanım olması nedeniyle sözleşmeye dayalı bedellerden ve emlak vergi değerinden daha yüksek bir bedel olması gerektiği, peşin ödemelerde ecrimisil bedeline %35 indirim uygulanacağının dikkate alınmadığı, kararın iptale ilişkin kısmının usule ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Tarafların temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesi yer almaktadır. Dosyanın incelenmesinden, Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Köyü, ... mevkiinde bulunan Hazineye ait 1.639,00 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamı üzerinde İskele (İskele, Dolgu Alanı, Yüzer İskele) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 09/07/2014-05/08/2016 dönemi için davacı adına düzenlenen (732.646,44-TL'si zemin, 71.088,04-TL'si de muhdesat bedeli olmak üzere) 803.734,48-TL tutarlı ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta dava konusu taşınmaz üzerinde mendirek-dalgakıran olarak yapılmış ana yapı ile bu yapının iç limana bakan cephesinde deniz taşıtlarının bağlanmasına imkan sağlayan ahşap iskele, dolgu alan ile yüzer iskelenin bulunduğu, aynı taşınmazın bir önceki dönemine yönelik düzenlenmiş olan ecrimisil ihbarnamesine karşı açılmış olan davada Dairemizin vermiş olduğu 23/12/2024 tarih ve E:2023/5376, K:2024/7706 sayılı karar uyarınca davacı tarafından dosyasına sunulan ve 09/10/2023 tarihli beyan dilekçesi ekinde yer alan ... tarih ve ... sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı yazısında "... Caddesi ... Mahallesi ... ada ... parselinde bulunan iskelenin kim veya kimler tarafından kullanıldığına ihtiyaç duyulduğunun ilgi Bodrum Belediye Başkanlığı yazısı ile bildirildiği, bu kapsamda anılan mevkide farklı zaman ve tarihlerde fiziki denetimler yapılmış olup, yapılan denetimlerde iskelede şahıslara ait 30-35 civarında özel tekne olduğu ... (... Derneği) tarafından çevre güvenliğinin sağlanması maksadıyla demir çitlerle çevrildiği, güvenlik kameralarının takıldığı, teknelerin elektrik ve su ihtiyaçlarının karşılanması maksadıyla panoların monte edildiğinin görüldüğü, tekne sahipleri ile yapılan sözlü mülakatlarda "..." derneğine düzenli bağış yapmaları karşılığında bağlama, elektrik, su ve güvenlik hizmeti aldıklarını beyan etmişlerdir." ibarelerinin bulunduğu, dosya içeriğinde davacı belediyenin iskeleden faydalandığı, kullandığı ya da işlettiğine yönelik herhangi bir tespite yer verilmediği, bahsi geçen dernek ile davacı belediye arasında dava konusu yerin işletilmesine, kullanılmasına ya da dava konusu yerden faydalanılmasına yönelik herhangi bir protokolün ya da sözleşmenin olup olmadığının da araştırılmadığı, davacı tarafından gerçekleştirilen işgalin açık ve şüpheden uzak olacak şekilde somut ve yeterli tespitle desteklenerek dosya kapsamına sunulmadığı görülmüştür. Bu durumda, yukarıda yer verilen açıklamalar göz önünde bulundurularak Bölge İdare Mahkemesince, davacı tarafından gerçekleştirilen işgalin sabit olup olmadığının somut bilgi-belgelere dayanılarak ve net bir biçimde tespiti yapıldıktan sonra idarece takdir edilen ecrimisil bedelinin usul ve kanuna uygun olup olmadığına yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek rapor dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken; eksik inceleme sonucu verilen bilirkişi raporu hükme esas alınarak verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyorum.