Danıştay Kararı · E. 2023/5257 · K. 2024/805

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2023/5257 E.  ,  2024/805 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2023/5257 Karar No : 2024/805 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davalı idare tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından; Siirt ili, ... ilçesi, ... köyünden terör olayları nedeniyle göç etmek zorunda kaldığı iddiasıyla uğradığını ileri sürdüğü zararların 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması talebiyle yaptığı başvurunun köyün terör ve terörle mücadele kapsamında boşalan / boşaltılan bir yerleşim yeri olmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin Siirt Valiliği 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince köyün tamamen boşalmamış olduğu gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen ilk kararın, Danıştay Onuncu Dairesince bozulması üzerine, dosyanın gönderildiği yetkili ... İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararın bu kez Danıştay Onuncu Dairesinin 29/12/2021 tarih ve E:2021/537, K:2021/7064 sayılı kararı ile bozulması üzerine, ... İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak, köyün eski adının ... olduğu, daha sonra ... olarak değiştirildiği, boşaltılan köylere ait listede köyün isminin yer almadığı, köyde eğitim faaliyetlerinin devam ettiği, köy okulunda belirtilen tarihlerde mezun olan öğrencilerin olduğu, köyde muhtarlık seçimlerinin yapıldığı, imam görevlendirmesinin bulunduğu bu şekilde köyün terör olayları sebebiyle boşaltılmadığı anlaşılmakla birlikte ... Jandarma Karakol Komutanlığı tarafından tutulan 25/11/2022 tarihli tutanakta yapılan tespitlerden köyün farklı mevkilerinde belli tarihlerde terör olaylarının yaşandığı ve bu durumun olayların yaşandığı mevkilerde bulunan mal varlıklarına güvenlik kaygısı nedeniyle ulaşılmasını engelleyebileceği ve terör olaylarının yaşandığı bölgelerin olayların gerçekleştiği yıllarla sınırlı olarak güvenli bir yerleşim yeri olduğunun düşünülemeyeceği, davacının, ... Köyünde terör olaylarının yaşandığı yer ve yıllarla sınırlı olarak 5233 sayılı Yasa kapsamında uğradığı zararının bulunup bulunmadığının tespit edilip, varsa tazmininin gerektiği, bu durumda, ... Jandarma Karakol Komutanlığı tarafından tutulan 25/11/2022 tarihli tutanakta belirtilen terör olaylarının yaşandığı ... Köyüne ait bölgelerde davacının mal varlığının bulunup bulunmadığı araştırılarak mal varlığının olduğunun tespit edilmesi halinde, ... Köyünde terör olaylarının yaşandığı yer ve yıllarla sınırlı olarak davacının mal varlıklarından yararlanma imkanının ortadan kalkıp kalkmadığı, ne kadar süreyle mal varlıklarından yararlanamadığı ve 5233 sayılı Yasa kapsamında zarara uğrayıp uğramadığı araştırılarak bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava konusu köy boşaltılmış yerlerden olmadığından davacının zararının tazminine yasal olanak bulunmadığı, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacı ... tarafından; Siirt ili, ... ilçesi, ... köyünde ikamet etmekteyken yaşanan terör olayları sebebiyle göç etmek zorunda kaldığından bahisle, meydana gelen zararlarının 5233 sayılı Kanun kapsamında tazmini istemiyle 01/11/2006 tarihinde davalı idareye başvurulmuş, Siirt Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile, ... köyünün nüfusunun 1990 yılında 133, 1997 yılında 291, 2000 yılında 231, 2010 yılında 179 kişi olduğu, ... köyü cami görevlisi için tenkis işlemi uygulanmadığı, atama yapılmadığından bazı dönemlerde münhal olduğu, yerel ve genel seçimlerin zamanında ve düzenli olarak gerçekleştirildiği, ilkokulun devamlı olarak eğitim - öğretime açık olduğu, ... İlçe Jandarma Komutanlığının çizelgesinde köyün boşalmadığının belirtildiği, köyde görevli olan geçici köy korucusu sayısının her zaman köydeki hane sayısından daha az olduğu, köyün terör ya da terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeni ile tamamen boşalan / boşaltılan bir yerleşim yeri olmadığı belirtilerek başvurunun reddedilmesi üzerine, anılan Komisyon kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemek olduğu; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 7. maddesinde ise, hayvanlara, ağaçlara, ürünlere ve diğer taşınır ve taşınmazlara verilen her türlü zararlar, yaralanma, sakatlanma ve ölüm hallerinde uğranılan zararlar ile tedavi ve cenaze giderleri; terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle kişilerin mal varlıklarına ulaşamamalarından kaynaklanan maddi zararların, bu Kanun hükümlerine göre sulh yoluyla karşılanabileceği kurala bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta, Batman İdare Mahkemesince dava konusu köyün tamamen boşalmamış olduğu gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen ilk karar, Danıştay Onuncu Dairesince yapılan temyiz incelemesi neticesinde, davacının başvurusunda mal varlığının bulunduğunu iddia ettiği ... köyünün boşaltılıp, boşaltılmadığı hususunda Jandarma tutanakları, keşif raporu ve diğer evrak arasında çelişkili bilgiler bulunduğu, Siirt ilinde tamamen boşaltılan köylere ilişkin listelerin ilgili yerlerden getirtilmesi, kayıtlara göre köy okulu 1980-2004 yılları arası açık göründüğünden söz konusu okuldan mezun olan öğrencilere ilişkin tüm bilgi ve belgeler ile köyün boşaltılıp boşaltılmadığına ilişkin her türlü bilgi ve belge getirilerek belgeler arasındaki çelişkinin giderilmesi, davacının zarara uğrayan mal varlığının bulunduğunu iddia ettiği köyün terör olayları nedeniyle tamamen boşaltılıp, boşaltılmadığı, boşaltılmışsa hangi dönemlerde boşaltıldığı hususlarının gerekli inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilerek, buna göre bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Bozma kararı sonrası dava dosyasının gönderildiği yetkili Siirt İdare Mahkemesince, dava konusu köyün boşaltılıp boşaltılmadığı, davacının köyü hangi tarihte terk ettiği, davacının öznel durumuna ilişkin iddiaları ve münferit olarak yaşadığını iddia ettiği olayın köyden göç etmesine sebep olup olmadığı hususlarının gerekli inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi ve buna göre bir karar verilmesi gerektiği, bu hususlar gözetilmeden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Ancak; Mahkeme tarafından, Dairemizin bozma kararında belirtilen hususlar hakkında ara kararı yapılarak gerekli bilgi ve belgelerin ilgili yerlerden getirtilmek suretiyle gelen evraka göre ... köyünün terör olayları nedeniyle tamamen boşaltılıp, boşaltılmadığı, boşaltılmışsa hangi dönemlerde boşaltıldığı hususunun açıklığa kavuşturulması ve sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken bu tespitin zarar tespit komisyonunca yapılması gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadığından Danıştay Onuncu Dairesince 29/12/2021 tarih ve E:2021/537, K:2021/7064 sayılı kararla ikinci kez bozma kararı verilmiştir. Anılan bozma kararı sonrasında ... İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de; davanın reddi yolunda verilen ilk kararın davacının başvurusunda mal varlığının bulunduğunu iddia ettiği ... köyünün boşaltılıp, boşaltılmadığı hususunda Jandarma tutanakları, keşif raporu ve diğer evrak arasında çelişkili bilgiler bulunduğu, Siirt ilinde tamamen boşaltılan köylere ilişkin listelerin ilgili yerlerden getirtilmesi, kayıtlara göre köy okulu 1980-2004 yılları arası açık göründüğünden söz konusu okuldan mezun olan öğrencilere ilişkin tüm bilgi ve belgeler ile köyün boşaltılıp boşaltılmadığına ilişkin her türlü bilgi ve belge getirilerek belgeler arasındaki çelişkinin giderilmesi, davacının zarara uğrayan mal varlığının bulunduğunu iddia ettiği köyün terör olayları nedeniyle tamamen boşaltılıp, boşaltılmadığı, boşaltılmışsa hangi dönemlerde boşaltıldığı hususlarının gerekli inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilerek, buna göre bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine davanın sonraki süreçlerinde bozma kararları doğrultusunda ... İdare Mahkemesince verilen ara kararlar neticesinde elde edilen bilgi ve belgeler, dava dosyasında var olan diğer bilgi ve belgeler ile aynı köye ilişkin diğer dava dosyalarının birlikte incelenmesinden; köyün eski adının ... olduğu, daha sonra ... olarak değiştirildiği, boşaltılan köylere ait listede köyün isminin yer almadığı, köyde eğitim faaliyetlerinin devam ettiği, köy okulunda 1980-2004 yılları arasında mezun olan öğrencilerin olduğu, köyde muhtarlık seçimlerinin yapıldığı, imam görevlendirmesinin bulunduğu bu şekilde köyün terör olayları sebebiyle boşaltılmadığı anlaşılmakta olup, dolayısıyla ilk bozma kararının gerekçesinde yer alan köyün boşaltılıp boşaltılmadığı hususundaki çelişkinin ortadan kalktığı sonucuna varılmaktadır. İdare Mahkemesince yukarıda belirtilen tespitlere karşın, ... Jandarma Karakol Komutanlığı tarafından tutulan 25/11/2022 tarihli tutanakta belirtilen terör olaylarının yaşandığı ... Köyüne ait bölgelerde davacının mal varlığının bulunup bulunmadığı araştırılarak mal varlığının olduğunun tespit edilmesi halinde, ... Köyünde terör olaylarının yaşandığı yer ve yıllarla sınırlı olarak davacının mal varlıklarından yararlanma imkanının ortadan kalkıp kalkmadığı, ne kadar süreyle mal varlıklarından yararlanamadığı ve 5233 sayılı Yasa kapsamında zarara uğrayıp uğramadığı araştırılarak bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de ... Köyünün, güvenlik kaygısıyla tamamen terk edilmediği veya boşaltılmadığı anlaşıldığından, davacı tarafından uğranıldığı ileri sürülen zararın, 5233 sayılı Kanun hükümlerine göre idarece karşılanmasına hukuki olanak bulunmamaktadır. Bu nedenle, davanın reddine karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1.Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 12/03/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.