Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/530 · K. 2024/5878

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2023/530 E.  ,  2024/5878 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2023/530 Karar No : 2024/5878 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı-... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yenilenebilir Enerji Üretim A.Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Üretim lisansı sahibi davacı tarafından, rüzgâr enerjisine dayalı üretim lisansına konu üretim tesisi sahasının kullanım hakkına ilişkin olarak düzenlenen 03/12/2020 tarihli kesin izin taahhüt senedi nedeniyle ihtirazı kayıtla ödenen toplam 415.560,62-TL tutarında olan damga vergisi ve noter harcı ile noterlik makbuzunda yazılı diğer ödeme kalemlerinin kaldırılması ve ödenen 415.560,62-TL'nin yasal faizi ile iadesi istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, Bursa ili Kestel ve İnegöl ilçelerinde gerçekleştirilecek Ulu Rüzgar Enerji Santralinde (RES) faaliyet göstermek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan 22/12/2011 tarihli üretim lisansı aldığı, bu projeyle ilgili olarak kesin orman izni almak maksadıyla 24/11/2020 tarihinde verilen "olur" üzerine 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17/3 ve 18. maddeleri uyarınca kesin izin taahhüt senedi düzenlendiği, senedin Noter tarafından tasdiki aşamasında Ankara 20.Noterliği'ne 03/12/2020 tarihinde ihtirazi kayıtla ödeme yapıldığı, tesisin kısmi kabulünün 19/12/2020 tarihinde gerçekleştirildiği, kesin izin taahhüt senedinin tasdiki esnasında ödenen damga vergisi, noter harcı ve noterlik makbuzunda yazılı diğer ödeme kalemlerinin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle davanın açıldığı, olayda, davacı tarafından imzalanan ve noterce tasdik edilen kesin izin taahhüt senedinin Ulu Res üretim tesisinde yürütülmek istenilen faaliyete yönelik olduğu, bu faaliyetin bir kısmının da bahse konu iznin alınmasına ve kesin izin taahhüt senedinin düzenlenmesine bağlı olduğu açık olup, bu bağlamda davacı tarafından imzalanan taahhüt senedi için ödenen damga vergisinin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun geçici 4/-b maddesinde ifade edilen üretim tesislerinin yatırım döneminde gerçekleştirildiği, tesisin kısmi kabulünün kanunda belirtilen 31/12/2020 tarihinden önce, 19/12/2020 tarihinde yapıldığı, bu nedenle davacının yatırım dönemine denk gelen dönemde gerçekleştirdiği işleme ilişkin olarak anılan kuralda yer alan istisna hükümlerine ilişkin şartları taşıdığı anlaşılmakla, ihtirazi kayıtla ödenen 355.833,55-TL tutarlı damga vergisinde ve 42.414,47-TL noter harcında hukuka uyarlık bulunmadığı; damga vergisi ve noter harcı dışında noterlik makbuzunda yazılı diğer ödeme kalemleri yönünden ise davacı tarafından her ne kadar noterlik makbuzunda yazılı bu tutarların da haksız ve hukuka aykırı olarak tahsil edildiği, işlemlerin istisna kapsamında olduğu ileri sürülmekte ise de, söz konusu ödeme kalemlerinin istisna kapsamında bulunmadığı ve tahsili gerektiği açık olduğundan, bu kısma yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, dava konusu işlemin 355.833,55.-TL damga vergisinin ve 42.414,47.-TL noter harcı tahsiline ilişkin kısmının iptali ile damga vergisi ve noter harcının tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faizi ile birlikte iadesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun geçici 4/-b maddesinde 31/12/2020 tarihine kadar ilk defa işletmeye girecek üretim lisansı sahibi tüzel kişilere sağlanan teşvikler uyarınca, üretim lisansının alındığı tarihten başlayıp üretim tesisinin geçici kabulünün yapıldığı tarihe kadarki süreci ifade eden üretim tesisi yatırım döneminde üretim tesisiyle ilgili düzenlendiğinin tevsiki kaydıyla ve kanunda belirtilen süreyle sınırlı olmak üzere, lisans sahibi ile üçüncü kişiler arasında yapılan işlemlerin harca, düzenlenen kağıtların damga vergisinden müstesna olduğu, istisna uygulamasında tesisin tamamlanma tarihinin dikkate alınması gerektiği, bu durumda olayda işle ilgili düzenlenen kağıdın damga vergisine ve harcına tabi olduğu, damga vergisi ve noter harcı alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, faizin yasal dayanaktan yoksun olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ:Dairemiz kararında yazılı kanuni nedenler ve gerekçe ile davalının temyiz isteminin kabulü ile temyiz edilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Üretim lisansı sahibi davacı tarafından, rüzgâr enerjisine dayalı üretim lisansına konu üretim tesisi sahasının kullanım hakkına ilişkin olarak düzenlenen 03/12/2020 tarihli kesin izin taahhüt senedi nedeniyle ihtirazı kayıtla ödenen toplam 415.560,62-TL tutarında olan damga vergisi ve noter harcı ile noterlik makbuzunda yazılı diğer ödeme kalemlerinin kaldırılması ve ödenen 415.560,62-TL'nin yasal faizi ile iadesi istemine ilişkindir. İLGİLİ MEVZUAT:6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 3.maddesinde, lisans: tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için bu Kanun uyarınca verilen izni, tesis: elektrik enerjisi üretimi, iletimi veya dağıtımı faaliyeti yürütülen veya yürütülmeye hazır tesis, şebeke veya teçhizatı, üretim: enerji kaynaklarının, elektrik üretim tesislerinde elektrik enerjisine dönüştürülmesini, üretim tesisi: elektrik enerjisinin üretildiği tesisleri ifade ettiği, 4/1.maddesinde piyasada, bu kanun hükümleri uyarınca lisans almak koşuluyla maddede sayılı faaliyetlerin yürütülebileceği, 5/1.maddesinde, lisansın, bu kanun hükümleri uyarınca üzerinde kayıtlı piyasa faaliyetlerinin yapılabilmesi için tüzel kişilere verilen izin belgesi olduğu, lisans sahibi tüzel kişilerin lisansları kapsamında sahip oldukları hakları yükümlülükleri ile maddede sayılı diğer hususlara ilişkin usul ve esasların kurum tarafından çıkarılan yönetmelikte düzenleneceği, işletmeye geçmemiş ya da geçememiş lisanslara yönelik işlemler başlıklı geçici 9/1.maddesinde, üretim lisansına dercedilen inşaat öncesi süre içerisinde, üretim tesisinin inşaatına başlanması için yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini ikmal edememiş tüzel kişilere, varsa kalan inşaat öncesi sürelerine ek olarak; yoksa sadece altı ay süre verilir, mücbir sebepler dışında bu süre içerisinde de yükümlülüklerini ikmal edemeyen tüzel kişilerin lisansları iptal edileceği, arz güvenliğinin sağlanmasına yönelik düzenlemeler başlıklı geçici 4/1.maddesinde, kısa dönemde gerekli arz kapasitesinin yeterli bir yedekle oluşturulması amacıyla, 31/12/2015 tarihine kadar ilk defa işletmeye girecek üretim lisansı sahibi tüzel kişilere, maddede sayılı teşviklerin sağlanacağı, bu sürenin beş yıla kadar uzatılmasına Bakanlar Kurulunun (2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 9 uncu maddesiyle değişik ibare Cumhurbaşkanının) yetkili olduğu, aynı kuralın 4/1-b bendinde, üretim tesislerinin yatırım döneminde, üretim tesisleriyle ilgili yapılan işlemler harçtan ve düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesna olduğu, 24/12/2015 tarihli ve 29572 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 14/12/2015 tarihli ve 2015/8317 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Kararın 2. maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan ilk defa işletmeye girecek üretim lisansı sahibi tüzel kişilere teşvik sağlanmasına ilişkin süre 31/12/2020 tarihine kadar uzatıldığı, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin mevcut lisans sahiplerine altı aylık süre verilmesi başlıklı 15/1.maddesinde,kanunun geçici 9. maddesinin birinci fıkrasıçerçevesindeki tüzel kişilerin tamamlaması gereken yükümlülükler arasında üretim tesisinin kurulacağı sahanın lisans sahibi tüzel kişinin mülkiyetinde olmaması halinde, söz konusu sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını elde etmek, yükümlülüğünde olduğu, aynı kuralın 9/2.bendinde, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihi itibarıyla, inşaat öncesi döneme ilişkin süresi biten tüzel kişiler, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren en geç altıay içerisinde, inşaat öncesi döneme ilişkin süresi bitmeyen tüzel kişiler, kalan inşaat öncesi sürelerine altı ay eklenmek suretiyle bulunacak süre içerisinde, birinci fıkrada belirtilen yükümlülüklerin tamamlandığına ilişkin bilgi ve belgeleri Kuruma sunmakla yükümlü oluğu, 9/3.bendinde, ikinci fıkrada belirtilen tarihler itibarıyla, inşaat ruhsatını alan veya inşaat ruhsatı yerine geçen belge temin eden lisans sahibi tüzel kişilerden birinci fıkrada sayılan belgeler istenmeyeceği, lisans tadil başvurularının incelenmesi, değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması başlıklı 24/3.maddesinde, lisansın, üretim tesisinin kurulması sürecinde; mücbir sebep halleri ile Kurul tarafından uygun bulunan hallerin bulunması, söz konusu durumların üretim tesisinin kurulmasını doğrudan etkilemesi veya etkileyebilecek nitelikte olması, lisansta belirlenen tesis tamamlanma süresi içerisinde gerekçeleri ve belgeleriyle birlikte Kuruma başvurulması, hallerinde, tesis tamamlama süresinin uzatılması suretiyle lisans tadil edilebileceği, 43/6.maddesinde, üretim tesisi, geçici kabulün yapıldığı tarihte tamamlanmış olduğu, Elektrik Üretim ve Elektrik Depolama Tesisleri Kabul Yönetmeliği tanımlar başlıklı 4.maddesinde, kabul: ünitenin/ünitelerin lisans/tesis sahibi sorumluluğundaki saha test, kontrol, raporlama ve gerekli izin işlemlerinin tamamlanarak emniyetli bir şekilde senkronizasyonu ve devreye alma işlemleri sonrasında, tesisin elektrik piyasasında ticari faaliyete başlayabilmesi için yapılan işlemler ile şebekeden bağımsız sistemler için tesis sahibi sorumluluğundaki saha test, kontrol, raporlama ve gerekli izin işlemlerinin tamamlanarak emniyetli bir şekilde devreye alma işlemleri sonrasında, tesisin faaliyete geçebilmesi için yapılan işlemleri, kısmi kabul: tesisin tümü bitirilmeden tamamlanan ve müstakil kullanıma uygun olan ünitenin/ünitelerin kabulünü, tesis: elektrik enerjisi üretimi, iletimi, dağıtımı, tüketimi ve elektrik depolama faaliyeti yürütülen veya yürütülmeye hazır tesis, şebeke veya teçhizatı, ünite: bağımsız olarak yük alabilen ve yük atabilen her bir üretim grubunu, kombine çevrim santralleri için her bir gaz türbin ve jeneratörü ile gaz türbin ve jeneratörüne bağlı çalışacak buhar türbin ve jeneratörünün payını, elektrik depolama tesisleri için bağımsız olarak enerji depolayabilen ve depoladığı enerjiyi tekrar sisteme verebilen her bir depolama grubunu, üretim tesisi: elektrik enerjisinin üretildiği tüm tesisleri, ifade ettiği, aynı yönetmeliğin kabulün amacı ve yapılması 10/1.maddesinde, kabulün amacının, ünitenin/ünitelerin onaylı projesine ve bu Yönetmelik esaslarına göre incelenerek senkronizasyonunun emniyetli bir şekilde sürdürüldüğünün belgelenmesi olduğu, 10/6-a bendinde kabul tutanağının iki nüsha olarak düzenleneceği, 10/7.maddesinde, tesisin işletmeye girdiği tarih tutanakta belirtilen “Kabul Tarihi” olduğu, atıflar ve yürürlükten kaldırılan yönetmelik başlıklı 17/3.maddesinde, ilgili mevzuatta “Geçici Kabul” ve “Kesin Kabul” ibarelerine yapılan tüm atıflar, 6446 sayılı Kanun kapsamında özel hukuk tüzel kişileri tarafından yatırımı gerçekleştirilen elektrik üretim ve elektrik depolama tesisleri için, bu Yönetmelikteki “Kabul” ibaresine yapılmış sayılacağı, kuralına, 6831 sayılı Orman Kanunu 17/3.maddesinde, savunma, ulaşım, enerji, haberleşme, su,..., tesislerinin ve bunlarla ilgili her türlü yer ve binanın Devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebileceği,... iznin amaç ve şartlarına uygun olarak faaliyet gösteren hak sahiplerinin izin sürelerinin, yer, bina ve tesislerin rayiç değeri üzerinden belirlenecek yıllık bedelle doksandokuz yıla kadar uzatılabileceği,..., verilen izinlerin amaç dışında kullanılamayacağı, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1. maddesinde ise , Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, tesisin, elektrik enerjisi üretimi, iletimi veya dağıtımı faaliyeti yürütülen veya yürütülmeye hazır tesis, şebeke veya teçhizat, üretim tesisinin, elektrik enerjisinin üretildiği tesisleri, ünitenin ise bağımsız olarak yük alabilen ve yük atabilen her bir üretim grubu olduğu; kabul işleminin, ünitenin/ünitelerin lisans/tesis sahibi sorumluluğundaki saha test, kontrol, raporlama ve gerekli izin işlemlerinin tamamlanarak emniyetli bir şekilde senkronizasyonu ve devreye alma işlemleri sonrasında, tesisin elektrik piyasasında ticari faaliyete başlayabilmesi için yapılan işlemleri, kısmi kabul işleminin ise tesisin tümü bitirilmeden tamamlanan ve müstakil kullanıma uygun olan ünitenin/ünitelerin kabulü işlemleri olduğu, kabulün amacının, ünitenin/ünitelerin onaylı projesine ve yönetmelik esaslarına göre incelenerek senkronizasyonunun emniyetli bir şekilde sürdürüldüğünün belgelenmesi olduğu, lisansın, üretim tesisinin kurulması sürecinde şartların sağlanması hallerinde tesis tamamlama süresinin uzatılması suretiyle tadil edilebileceği, tesisin işletmeye girdiği tarihin kabul tutanağında belirtilen kabul tarihi olduğu, 31/12/2020 tarihine kadar ilk defa işletmeye girecek üretim lisansı konu üretim tesislerinin yatırım döneminde, üretim tesisleriyle ilgili yapılan işlemlerin harçtan ve düzenlenen kâğıtların damga vergisinden müstesna olduğu, istisnanın uygulanabilmesi için üretim tesisin 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye girecek olması diğer bir ifadeyle üretim tesisinin anılan tarihe kadar tamamlanarak kabul işlemlerinin yapılmış olması, düzenlenen kağıdın üretim tesisinin yatırım döneminde ve bizatihi üretim tesisiyle ilgili düzenlenmesi gerektiği, üretim tesisinin işletme döneminde üretim tesisiyle düzenlenen kağıtlar ile 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye giremeyecek üretim tesisleriyle ilgili düzenlenen kağıtların istisna kapsamında bulunmadığı, enerji tesislerinin ve bunlarla ilgili her türlü yer ve binanın Devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebileceği, iznin amaç ve şartlarına uygun olarak orman arazisinin kullanımı için düzenlenen taahhütnamenin damga vergisine tabi olduğu anlaşılmaktadır. Olayda, davacı adına Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca 22/12/2011 tarihli üretim lisansının düzenlendiği, üretim lisansı özel hükümler bölümünde 29 adet üniteden oluşan rüzgar enerjisine dayanan üretim tesisinin tamamlanma süresinin 181 ay 3 gün (tadil ...) olarak belirlendiği, tesis tamamlanma tarihinin ise 25/01/2027 olarak belirlendiği, 22/12/2021 yürürlük tarihli ve 49 yıl süreli üretim lisansına konu üretim tesisinin ünitesi T03 ve T04 nolu 2 adet rüzgar türbinine ilişkin olarak düzenlenen kısmı kabul tutanağının 19/12/2020 tarihinde düzenlendiği, düzenlenen kabul tutanağında kabule esas ünite sayısının iki adet olduğunun belirtildiği, üretim lisansına konu üretim tesisi sahasının kullanım hakkına ilişkin olarak 24/11/2020 tarihinde verilen "olur" üzerine düzenlenen 03/12/2020 tarihli kesin izin taahhüt senedi düzenlendiği, taahhütname nedeniyle itirazı kayıtla damga vergisi ve noter harcı ile noterlik makbuzunda yazılı diğer ödeme kalemlerinin ödendiği, üretim tesisiyle ilgili düzenlenen kesin izin taahhüt senedinin vergi ve harçtan müstesna olduğu ileri sürülerek açılan davanın yazılı gerekçeyle kısmen kabulü yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusun reddine karar verilmiş ise de yukarıda belirtildiği üzere üretim tesisleriyle ilgili düzenlenen kağıtların damga vergisi ve harçtan müstesna tutulabilmesi için üretim tesisin 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye girecek üretim tesisi olması diğer bir ifadeyle üretim tesisinin anılan tarihe kadar tamamlanarak kabul işlemlerinin yapılmış olması düzenlenen kağıtlarında üretim tesisinin yatırım döneminde ve üretim tesisiyle ilgili düzenlenmesi gerektiği, dolayısıyla üretim tesisinin işletme döneminde üretim tesisiyle ilgili düzenlenen kağıtlar ile yatırım döneminde üretim tesisiyle ilgili düzenlenmeyen kağıtların ve 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye giremeyecek üretim tesislerinin yatırım döneminde düzenlenen kağıtların istisna kapsamında bulunmadığı anlaşıldığından davacının üretim lisansına konu üretim tesisinin 29 adet üniteden oluştuğu gözetildiğinde, 19/12/2020 tarihinde kabulü yapılan T03 ve T04 nolu 2 adet ünite haricinde kalan 27 adet ünitenin 31/12/2020 tarihinden önce tamamlanarak üretim tesisinin 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye alınıp alınmadığı hususunun netleştirilmek ve anılan üretim tesisi ünitelerinin kabul işlemlerinin hangi tarihte yapıldığının ve üretim tesisinin 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye alınıp alınmadığının Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğünden sorularak bu hususlarda tüm bilgi ve belgeler temin edildikten sonra oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, bu hususlar araştırılmaksızın verilen temyize konu kararda hukuka uygunluk görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; Davalının temyiz isteminin kabulüne, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 01/11/2024 tarihinde kesin olarak oy çokluğuyla karar verildi. (X)KARŞI OY : Temyize konu kararın onaması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.