Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/5376 · K. 2024/7706

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5376 E.  ,  2024/7706 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5376 Karar No : 2024/7706 TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVACI) ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkiinde bulunan Hazineye ait taşınmazın 1.636,50 m²'lik kısmının iskele alanı (iskele, dolgu alanı, yüzer iskele) olarak kullanılmak suretiyle 09/07/2009-08/07/2014 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacı adına düzenlenen 1.290.395,80-TL tutarlı ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu taşınmaza yönelik mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporu ile dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Köyü, ... mevkiinde bulunan, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 1.636,50 m² yüzölçümlü taşınmaz üzerinde iskele, dolgu alanı ve yüzer iskele yapılmak suretiyle 09/07/2009-08/07/2014 tarihleri arasında davacı tarafından fuzulen işgal edildiği gerekçesiyle istenebilecek ecrimisil bedelinin 329,799,11-TL olabileceğinin anlaşıldığı, bilirkişi raporunun Mahkemelerince uygun bulunduğu görülmekle, davalı idarece düzenlenen ecrimisil ihbarnamesinin 329,799,11-TL'lik kısmının hukuka uygun olduğu, bu tutarı aşan 960,796,69-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 960,796,69-TL'lik kısmının iptaline, 329,799,11-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu işlemin tahakkuk zamanaşımına ilişkin düzenlemelere aykırı olduğu, dava konusu alanı işgal etmedikleri, dava konusu yerde tekne bağlama hizmeti vermedikleri, bu hizmetlerin Büyükşehir Belediyesince verildiği, taşınmazın büyük bir bölümünün S.S. ... Kooperatifi tarafından kullanıldığı ve kooperatifçe ecrimisil bedellerinin ödendiği, bu hususun mahkeme ve bilirkişilerce değerlendirmeye alınmadığı, yat limanı ve iskele gibi bazı yerel kamu hizmetlerinin yasa ile zorunlu kamu hizmeti haline getirildiği, mahalli idarelerce bu hizmetlerin kurulmasının zorunlu olduğu, bu hizmetler nedeniyle fuzuli şagil sayılarak ecrimisil istenilmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiği, bilirkişi raporunun denetime açık ve karşılaştırmalı olmadığı, ecrimisil bedelinin usul ve esaslara uygun belirlenmediği, emsal olarak gösterilen taşınmazların hiçbirinin dava konusu taşınmazın olduğu bölgeyle ve somut olayın gerçekleriyle ilgisinin bulunmadığı, 09/10/2023 tarihli dilekçe ekinde sundukları Sahil Güvenlik Komutanlığı yazısı ile de görüldüğü üzere dava konusu alanın dava dışı Geriş Altı Mevki Koruma, Güzelleştirme ve Mendirek İskelesi Kayıkçıları Derneği tarafından kullanıldığı ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : 7143 sayılı kanun uyarınca yapılandırma talebinde bulunulduğu ve davalardan vazgeçildiğinin belirtildiği halde bu husus değerlendirilmeden verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, hüküm vermeye elverişli olmayan rapora ve eksik incelemeye dayalı karar verildiği, bilirkişi raporu ile belirlenen 2009-2014 yılı fiyatlarının idarece belirlenen bedellerin çok altında kaldığı, ticari kulanımının söz konusu olduğu, muhdesat hesabı yapılması gerektiği, kararın iptale ilişkin kısmının usule ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ :Tarafların temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesi yer almaktadır. Dosyanın incelenmesinden Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkiinde bulunan Hazineye ait taşınmazın 1.636,50 m²'lik kısmının iskele alanı (iskele, dolgu alanı, yüzer iskele) olarak kullanılmak suretiyle 09/07/2009-08/07/2014 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacı adına düzenlenen 1.290.395,80-TL tutarlı ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta dava konusu 1.636,50 m²'lik taşınmaz üzerinde mendirek-dalgakıran olarak yapılmış ana yapı ile bu yapının iç limana bakan cephesinde deniz taşıtlarının bağlanmasına imkan sağlayan ahşap iskele, dolgu alan, kıyıda denize dik T formda yapılmış ahşap iskele ile yüzer iskelenin bulunduğu, davalı idare tarafından düzenlenen taşınmaz tespit tutanağının not kısmında "Konuyla ilgili olarak dernek üyesi Ömer Şanlı ile yapılan görüşmede teknik krokide 15/6 ve 15/8 ile gösterilen mendirek-dolgu alanın Yalıkavak Belediyesince yaklaşık 8-10 yıl önce dalgakıran olarak yapıldığı, 15/7 ile gösterilen ahşap zemin/iskelenin yine Yalıkavak Belediyesince 8-10 yıl önce yapıldığı, yaklaşık 1 sene önce ucuna ilave yapıldığı, bu iskelenin de balıkçı teknelerinin bağlanabilmesi amacıyla yapıldığı, kendilerince sadece 15/5 ile gösterilen iskelenin geçen sene sezon başında yapıldığı beyan edilmiştir..." şeklinde ibarenin mevcut olduğu, tutanaktan ve dosya içeriğinden anlaşıldığı üzere T formdaki ahşap iskele dava dışı dernek tarafından inşa edilip kullanılmasına rağmen Mahkemelerince hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu iskelenin de davacı belediye tarafından kullanıldığı kabul edilerek ecrimisil hesaplaması yapıldığı, davacı tarafından dosyaya sunulan 09/10/2023 tarihli beyan dilekçesi ekinde yer alan ... tarih ve ... sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı yazısında "... Caddesi ... Mahallesi ... ada ... parselinde bulunan iskelenin kim veya kimler tarafından kullanıldığına ihtiyaç duyulduğunun ilgi Bodrum Belediye Başkanlığı yazısı ile bildirildiği, bu kapsamda anılan mevkide farklı zaman ve tarihlerde fiziki denetimler yapılmış olup, yapılan denetimlerde iskelede şahıslara ait 30-35 civarında özel tekne olduğu ... (... Mevkii, ... Derneği) tarafından çevre güvenliğinin sağlanması maksadıyla demir çitlerle çevrildiği, güvenlik kameralarının takıldığı, teknelerin elektrik ve su ihtiyaçlarının karşılanması maksadıyla panoların monte edildiğinin görüldüğü, tekne sahipleri ile yapılan sözlü mülakatlarda "..." derneğine düzenli bağış yapmaları karşılığında bağlama, elektrik, su ve güvenlik hizmeti aldıklarını beyan etmişlerdir." ibarelerinin bulunduğu, dosya içeriğinde davacı belediyenin iskeleden faydalandığı, kullandığı ya da işlettiğine yönelik herhangi bir tespite yer verilmediği, bahsi geçen dernek ile davacı belediye arasında dava konusu yerin işletilmesine, kullanılmasına ya da dava konusu yerden faydalanılmasına yönelik herhangi bir protokolün ya da sözleşmenin olup olmadığının da araştırılmadığı, davacı tarafından gerçekleştirilen işgalin açık ve şüpheden uzak olacak şekilde somut ve yeterli tespitle desteklenerek dosya kapsamına sunulmadığı görülmüştür. Bu durumda, yukarıda yer verilen açıklamalar göz önünde bulundurularak Bölge İdare Mahkemesince, davacı tarafından gerçekleştirilen işgalin sabit olup olmadığının somut bilgi-belgelere dayanılarak ve net bir biçimde tespiti yapıldıktan sonra idarece takdir edilen ecrimisil bedelinin usul ve kanuna uygun olup olmadığına yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek rapor dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken; eksik inceleme sonucu verilen bilirkişi raporu hükme esas alınarak verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyorum.