Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/5381 · K. 2024/7506

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5381 E.  ,  2024/7506 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5381 Karar No : 2024/7506 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ... VEKİLİ: Av. ... 2- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, ... Mah. ... ada, ... parsel sayılı yerde bulunan tamamı hazineye ait 28.830,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 1.400,00 m² üzerinde mesken (konut ve bahçe- tek katlı bina ve bahçe) yapılmak suretiyle fuzulen işgal ettiğinden bahisle davacıya 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca 20/07/2013-19/07/2018 dönemi için 293.140,82-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesinei lişkin ... tarih ve E... sayılı İstanbul Valiliği Çevre Ve Şehircilik İl Müdürlüğü Anadolu Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığınca düzenlenerek tebliğ edilen ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerle bilirkişi raporundan, davacının işgalindeki taşınmazın sözü edilen dönemlerde toplam 113.043,72-TL ecrimisil getirebileceğinin anlaşılması karşısında dava konusu işlemlerin anılan miktara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, fazlaya ilişkin 180.097,10 TL'lik kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin 180.097,10-TL'lik kısmının iptaline, 113.043,72-TL'lik kısmı bakımından ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Tapu tahsis belgesinin dikkate alınmadığı, diğer yandan anılan taşınmaz için yapı kayıt belgesi alındığı, esas itibariyle önceki dönem ecrimisil işlemlerine karşı açılan davaların bakılan davanın sonucunu etkileyeceği ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Ecrimisil bedelinin mevzuata uygun olarak belirlendiği, davanın reddi gerektiği iddialarıyla davanın aleyhine olan kısmının kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının reddine ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyiz incelemesi yapılan karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir. Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır. Dosyanın incelenmesinden; davalı İdare elemanlarınca tutulmuş olan 19/07/2018 tarihli tutanak ile ... Mahallesi, ... ada, ... parsel, 28.830,00 m² alanlı taşınmazın 1400,00 m²’lik kısmının 25.07.2012 tarihinden beri ... tarafından konut ve bahçe (tek katlı bina) olarak işgal ettikleri tespit edilmiş işgal edilen alanın davalı idare tarafından ... Sokağı ile ilgili belediyece açıklanan 2013 yılı emlak vergi değeri 892,53-TL, 2014 yılı emlak vergi değeri 1.250,00-TL; 2015 yılı emlak vergi değeri 1.313,13-TL, 2016 yılı emlak vergi değeri 1.349,77-TL, 2017 yılı emlak vergi değeri 401,47- TL ve 2018 yılı emlak vergi değeri 2.102,21-TL olarak açıklandığı, bu bedellerin "%3 ü hesaplandığında sırası ile 26,78-TL 37,50-TL, 39,39-TL, 40,49-TL, 42,04-TL ve 63,07-TL olarak hesaplandığı, bu bedeller dikkate alınarak 2013 yılı için yıllık m² birim bedeli 27,00-TL 2014 yılı için yıllık m² birim bedeli 38,00-TL, 2015 yılı m² birim bedeli 40,00-TL, 2016 yılı m² birim bedeli 41,00-TL, 2017 yılı m² birim bedeli olarak 43,00-TL ve 2018 yılı m² birim bedeli olarak 64,00-TL belirlenerek kullanılan 1.400 m² yüz ölçüm ve döneme yansıtılarak 293.140,82-TL ecrimisil bedeli hesaplanması üzerine bahse konu ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda; "işgal edilen alanın Çengelköy Mahallesi Serçecik Sokağa cepheli olduğu, çevresinde ticari amaçlı ve konut türü yapılaşmaların olduğu ve bu yerin belediye üst yapı tesislerinden yararlandığı, alt yapı, su ve kanalizasyon gibi hizmetlerden faydalandığı, ulaşım hizmetlerinden yararlandığı, maddi gelir sağladığı, dava konusu işgal alanının 1.400 m² ve bulunduğu mevkii, kullanım amacı, durumu ve çevrenin sosyal ve ekonomik yapısı, bölge halkının gelir düzeyi, yaşam standartları, ticari sirkülasyon ve emsal taşınmazlar ile kıyaslanması ve benzeri gibi ecrimisili etkileyecek diğer faktörler göz önünde bulundurulduğunda sadece zemine ilişkin ve üzerine yapılan binaya ilişkin ecrimisil tespiti, dönemin ekonomik koşulları ve enflasyonlar ile hakkaniyet esasları dikkate alınarak bir değerleme yapıldığı, dava konusu yerin işgal yıllarına ait vergiye esas m² emlak rayiç değerleri de dikkate alınarak ve yıllık ÜFE oranlarına göre güncellenerek yapılan hesaba göre arsaya ait 2019 yılına ilişkin yıllık 14.900,00-TL ecrimisil ve arsa üzerinde konumlu bina için yıllık 19.200,00-TL ecrimisil toplamda işgal alanı bina ile birlikte 34.100,00-TL belirlendiği, dava konusu yerin ihtilaflı dönemde toplam 293.140,82-TL ecrimisil hesaplandığı'' görülmektedir. İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur. Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan bir alan olup, ecrimisil istenilen dönemler 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki döneme ilişkindir. Bu durumda; temyize konu mahkeme kararının dayanağı bilirkişi raporunda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin 2013 yılı için 1.313,13 TL/ m² olduğu belirtilmesine rağmen dikkate alınmayarak daha düşük bir bedelin esas alındığı, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu göz önünde bulundurulduğunda, gerek duyulması halinde bilirkişilerden de ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde birim bedelin dava konusu döneme yeniden değerleme oranı uygulanarak uyarlamak suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen temyiz konusu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ...-TL'lik reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ...-TL'lik iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 17/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.