Danıştay Emlak Dairesi · E. 2023/5462 · K. 2024/7902

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5462 E.  ,  2024/7902 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5462 Karar No : 2024/7902 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- ... Taşıyıcıları Kooperatifi VEKİLİ : Av. ... 2- ... Valiliği ( ... Millli Emlak Dairesi Başkanlığı) VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... ada, ... parselde yer alan mülkiyeti Hazineye ait 3.500 m² yüzölçümlü taşınmazın 300 m²'si üzerine iskele yapılmak sureti ile işgal edildiğinden bahisle, 15/07/2012 ila 14/07/2017 dönemi için 381.868,33-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile ... tarih ve ... ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Maliye Bakanlığı'nca yayımlanan 374 numaralı Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No:336)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliği'nin 1/2. maddesinde yer alan "Deniz turizmi araçlarının bağlanması amacıyla mendireklerle çevrilmiş deniz yüzeyinde ise, kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle ecrimisil tespit ve takdir edilir" düzenlemesine istinaden bilirkişi tarafından hesaplama yapıldığı ancak tebliğdeki düzenlemenin "deniz turizmi araçlarının bağlandığı ve mendireklerle çevrilmiş deniz yüzeyleri"ni kapsadığı, somut olayda ise ecrimisile konu alanın deniz yüzeyine kurulmuş sabit platform üzerinde yolcu indirme ve bindirme yeri olarak kullanıldığı, yolcu bekleme salonu ve bilet satış gişelerinin bulunduğu, yine bu platformun dış kısmının da deniz ulaşım taşıtlarının park yeri ve bekleme alanı olarak kullandığından, Mahkemelerince dava konusu yere ilişkin ecrimisil hesabının, anılan Tebliğde yer verilen %10'luk oran uygulanmaksızın yeniden hesaplanması istenilmesi üzerine 13/05/2019 havale tarihli ek bilirkişi raporunda; söz konusu taşınmazın metrekare başına ecrimisil bedelinin 2012 yılı için yıllık 118 TL/m² olarak belirlenen birim değer uygun görülerek, 300 metrekarelik alan için, bu bedel üzerinden "yeniden değerleme oranları" dikkate alınarak ecrimisil getirisi 209.820,37-TL olarak hesaplandığından, ecrisimil ihbarnamesi ve aynı tutardaki ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 209.820,37-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, 172.047,96-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 172.047,96-TL'lik kısmının iptaline, 209.820,37-TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, deniz turizm araçlarının bağlanması amacıyla mendireklerle çevrilmiş deniz yüzeyinde kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin %10'u esas alınmak suretiyle ecrimisil tespit edilmesi gerektiği, bilirkişi raporunda bu hususa yer verilmediği ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ecrimisile konu Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanın deniz yüzeyi olması ve iskele olarak kullanılması nedeniyle Hazine'nin tasarrufunda bulunduğu, ecrimisil bedeli belirlenirken taşınmazın 2016 yılı emlak vergi değerinin %3'ünün esas alındığı, bilirkişiler tarafından bu husus dikkate alınmayarak 2012 yılı metrekare birim bedelinin 118,00 TL belirlendiği, bu bedelin emlak vergi değerinin %3'ünün çok altında kaldığı ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 172.047,96-TL ecrimisil tutarı yönünden iptaline yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının onanması; davacının temyiz isteminin kabulü ile kararın Bölge İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin 209.820,37-TL ecrimisil tutarının reddine yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davalı İdarenin, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil ihbarnamesi ile düzeltme ihbarnamesinin 172.047,96-TL'lik kısmı yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır. Davacının, dava konusu ecrimisil ihbarnamesi ve düzeltme ihbarnamesine konu 209.820,37-TL ecrimisil tutarı kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında; "...ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmüne; 5. fıkrasında; "Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir. Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'e dayanılarak çıkarılan 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin, "Kıyı Kanunu kapsamında kalan yerlerde ecrimisil işlemleri" başlıklı 14. maddesinin 2. fıkrasında "(Değişik :RG-08/10/2016-29851)... Kıyı ve sahil şeritleri ile dolgu alanlarında yukarıdaki belirtilen kullanımlar dışında izinsiz kullanımın tespiti halinde; işgalin şekli, bu alanların konumu ve kullanımlarından elde edilecek gelir düzeyi de dikkate alınarak Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından ecrimisil tespit ve takdir edilir. Deniz turizmi araçlarının bağlanması amacıyla mendireklerle çevrilmiş deniz yüzeyinde ise, kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralı getirilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır. Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... ada, ... parselde yer alan mülkiyeti Hazineye ait 3.500 m² yüzölçümlü taşınmazın 300 m²'si üzerine iskele yapılmak sureti ile işgal edildiğinden bahisle, 15/07/2012 ila 14/07/2017 tarihleri arasındaki dönem için 381.868,33-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin davacıya tebliğ edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı, davalı idarece dosyaya savunma ekinde sunulan 14/07/2017 tarihli işgale yönelik tespit tutanağında taşınmazın ecrimisile konu edilmiş olan kısmının 300 metrekarelik deniz yüzeyindeki platform olduğu, ... tarih ve ... sayılı düzeltme ihbarnamesinde de işgal alanının 300 metrekare olan bu kısım olduğu görülmektedir. Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, ecrimisilin, haksız işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, kıyı ve sahil şeritlerindeki işgallerden de ecrimisil istenilebileceği, buralardaki işgaller nedeniyle ecrimisil tutarı hesaplanırken; işgalin şekli, fuzuli şagile sağladığı gelir dikkate alınarak, belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi yerlerden veya bilirkişilerden sorulmak suretiyle bir bedel tespiti yapılacağı, deniz turizmi araçlarının bağlanması amacıyla mendireklerle çevrilmiş deniz yüzeylerinin işgalinde ise, kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle ecrimisil bedeli tespit edileceği, deniz dolgu alanı içerisinde kalmamakla birlikte deniz yüzeyi üzerinde bulunan ve böylece deniz üzerinde haksız işgale konu edilmiş platform özelliği arz eden yapıların, kara veya deniz dolgu alanının işgalinden farklı değerlendirilmesi gerektiği, söz konusu alanların aynı zamanda toplu taşımaya yönelik kamu hizmeti amacıyla da kullanıldığı göz önünde bulundurulduğunda bu yorumun kamu yararı ve hakkaniyete daha uygun olacağı anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacının fahişlik itirazının bulunması nedeniyle, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 14. maddesinin 2. fıkrasıyla getirilmiş olan, deniz yüzeyindeki işgallerde ecrimisilin nasıl tespit edileceğine ilişkin belirtilen usuller dikkate alınarak düzenlenecek bilirkişi raporu değerlendirilmek suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiği, dolayısıyla dava konusu ecrimisil ihbarnamesi ve ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali talebiyle açılan davada, belirtilen gerekçe ile verilen davanın kısmen reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının, davanın reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 25/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.