Danıştay Kararı · E. 2023/5523 · K. 2024/5156

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5523 E.  ,  2024/5156 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5523 Karar No : 2024/5156 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVALI) ... Valiliği (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVACI) ... Mamülleri Tarım Turizm Nakliyat ve Ticaret limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Antalya ili, Serik ilçesi, ... Mahallesinde, kıyı kenar çizgisinin deniz yönünde, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan, 8.830,00m²'sinin, 08/06/2016-04/01/2018 tarihleri arasındaki dönemde, açık alan, gölgelik, güvenlik kulübesi, büfe ve şemsiye, şezlong alanı olara fuzulen işgal edildiğinden bahisle 176.430,90TL ecrimisil istenilmesine ilişkin 27/02/2018 tarihli ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 08/06/2018 tarihli ara kararıyla, davacı şirket tarafından; işgal edildiği iddia olunan dava konusu yerin, belediyenin izni ve bilgisi dahilinde kullanıldığının ve ecrimisil bedelinin belediyeye ödendiğinin ileri sürüldüğü görüldüğünden,söz konusu yerin kullanımına ilişkin olarak davacıya izin verilip verilmediği, verilmişse buna ve varsa yapılan ödemelere ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği; Serik Belediye Başkanlığının 25/07/2018 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren ara kararı cevabı yazısında, gölgelik ve şezlong işgali bedellerinin 6360 sayılı yasa gereği Serik Belediyesine katılan ... Belediyesi ile Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü arasında imzalanan protokol gereğince 2016-2017-2018 yılları için tahsil edildiğinin belirtildiği; bu durumda, dava konusu ecrimisile konu alanın ecrimisile konu dönemde Serik Belediye Başkanlığı'nın izni ve bilgisi dahilinde kullanıldığı, davacının kamu kurumlarına güvenerek ve iyi niyetli olarak işgaliye bedellerini de ödediği dikkate alındığında, ecrimisil tahakkukuna ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; dava dosyasındaki bilgi ve belgelerle 29/05/2019 tarihli ara kararıyla dava konusu edilen alanın "... Mahallesi Kıyı Kesimi Günübirlik Alan İşletme Protokolü" kapsamında olup olmadığının saptanması ve işletme protokolü kapsamında kalmıyorsa ecrimisil bedelinin, davalı tarafından fuzulen işgal suretiyle kullanıldığı belirtilen alan tespit edilmesi için keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar vermesi üzerine, ilk derece mahkemesi niabetinde mahallinde yaptırılan keşif sonucunda bilirkişi raporunda, özetle "ecrimisil talep edilen alanın tamamının, Mülga Boğaz kent Belediye Başkanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı arasında imzalanan 09/04/2012 tarihli protokol kapsamı dışında kaldığı" ifade edildikten sonra, işgal edilen dönemlere ilişkin olarak toplam ecrimisil bedelinin 78.288,55TL olması gerektiğinden, davalı idarenin istinaf isteminin kısmen kabulü ile ... İdare Mahkemesince verilen kararın 78.288,55TL'lik kısım yönünden kaldırılmasına, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin bu tutara ilişkin kısmı yönünden davanın reddine ve bu miktarı aşan 98.142,35TL kısmı yönüyle işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu sahaların Serik Belediyesi tarafından yapılarak tasarruf edildiği, kullanım bedellerini de anılan belediyeye ödedikleri ve şagil sayılamayacakları gibi aksi kanaat halinde dahi bedelin fahiş hesaplandığı, ayrıca faaliyete 2016 yaz döneminde başladıkları için işlemin dönem yönünden de hatalı olduğu; Davalı idare tarafından ise, dava konusu ihbarname bedelinin mevzuata uygun olarak takdir edildiği buna karşın hükme esas alınan bilirkişi raporunda 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinde işaret edilen asgari tutarların altında hesaplama yapıldığı ileri sürülmektedir. TARAFLARIN SAVUNMASI : Taraflarca cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüyle Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davacının temyiz isteminin incelenmesinden; Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafın dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davalı idarenin temyiz isteminin incelenmesinden; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerlendirme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir. 2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde ecrimisil, Hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; fuzuli şagil ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesinde ise, ecrimisilin tespit ve takdirinde; idarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı; kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılacağı aksi takdirde ise, işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılacağı düzenlemesine yer verilmiştir. 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin, 5. maddesinde "(3)... taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir... (11) Ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; a) İmar durumu, b) Yüzölçümü, c) Niteliği, ç) Verimi (tarım arazilerinde), d) Alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, e) Konumu, f) Taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütler dikkate alınır. (12) Ecrimisilin tespitinde ayrıca; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. Ecrimisil tespit ve takdirinde göz önünde bulundurulacak bilgiler, gerektiğinde köy, mahalle, cadde ve sokak itibariyle sorulabilir." düzenlemesine ve "Kıyı Kanunu kapsamında kalan yerlerde ecrimisil işlemleri" başlıklı 14. maddesinde- "(1) ...Kıyı Kanunu ile ...Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümleri kapsamında ve kıyı kenar çizgisi içerisinde (kıyıda) kalan taşınmazların üzerine deniz, güneş ve kumsaldan yararlanılması amacıyla şezlong, gölgelik, soyunma kabini ve duş konulması, yeşil alan düzenlemesi yapılması, sportif ve eğlence aktivitelerinin yapılabileceği alanlar oluşturulması, yiyecek ve içecek servisi yapılması amacıyla takılabilir, sökülebilir ve taşınabilir elemanlarla basit nitelikte yapı (lokanta, çay bahçesi, kafeterya vb. tesisler hariç) yapılması gibi izinsiz kullanımların tespit edilmesi halinde, bu taşınmazları izinsiz kullananlar arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın ecrimisil bedeli; yılı içerisinde T.C. Kalkınma Bankası A.Ş. tarafından belirlenen ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca yayımlanan Birim Maliyetler Listesi’nin “Günübirlik Tesisi Açık Alan Düzenlemesi” için öngörülen m2 birim bedelinin kullanıma konu olan taşınmazın yüzölçümü ile çarpılması suretiyle bulunacak rakamın yüzde yirmibeşi ile varsa bu taşınmazların, yoksa en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas asgari m2 birim değerinin yüzde birinin toplamından aşağı olmamak üzere, Kanunun 9. maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından tespit ve takdir edilir. (2) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Kıyı ve sahil şeritleri ile dolgu alanlarında yukarıda belirtilen kullanımlar dışında izinsiz kullanımın tespiti halinde; işgalin şekli, bu alanların konumu ve kullanımlarından elde edilecek gelir düzeyi de dikkate alınarak Kanunun 9. maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından ecrimisil tespit ve takdir edilir..." düzenlemesine yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; Antalya ili, Serik ilçesi, ... Mahallesinde, kıyı kenar çizgisinin deniz yönünde, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan, 8.830,00m²'sinin, 08/06/2016-04/01/2018 tarihleri arasındaki dönemde, açık alan, gölgelik, güvenlik kulübesi, büfe ve şemsiye, şezlong alanı olara fuzulen işgal edildiğinden bahisle idarece 2018 yılı için 152,04TL/m2 birim bedel üzerinden hesaplama yapıldığı; bilirkişiler tarafından ise, aynı yıl için 8,98TL/m2 birim bedel belirlendiği; ancak, yukarıda yer verilen 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 14/1 maddesinde işaret edilen asgari tutar yönünden bir hesaplama- tespit yapılmadığı gibi emsal olarak kullanılan kira sözleşmesinin 3 yıllık olması karşısında 2018 yılı kira bedeli sözleşmede belirlenmiş olmasına karşın, 2015 yılı bedelinin güncellenmesine ve her iki kullanımın da belirli bir sezona özgü ve ticari amaçlı olması ile mevzuatta asgari tutarlarının aynı şekilde belirlenmesi karşısında mukayese kriterler bölümünde dava konusu taşınmaz bakımından %50'şer indirime gidilmesine de gerek bulunmamaktadır. Kaldı ki aynı kıyı kesiminde ve komşu alanlardaki benzer işgaller nedeniyle açılmış ve temyizen Danıştay Dördüncü Dairesinin E:2023/6460, E:2023/5772 ve E:2023/6453 sayılı dosyalarında incelenen, dava dosyalarının da dikkate alınması suretiyle birim bedel tespit edilmesi gerektiği de açıktır. Bu durumda, ek veya gerek görülmesi halinde yeni bir bilirkişi heyetinden, yukarıdaki kriterler uyarınca bir bilirkişi raporu alınarak yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup, temyize konu, istinaf başvurusunun kısmen kabulüyle dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davanın kısmen reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ...TL'lik kısmının iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 30/09/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.