Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/5559 · K. 2024/6846

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5559 E.  ,  2024/6846 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5559 Karar No : 2024/6846 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- ... Otopark İşletmeleri Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... 2- ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ...Mahallesi, ... ada ve ... parselin kuzey doğusu, ... ada, ... ve ... parsellerin doğusu mevkiinde bulunan Hazineye ait 3.850m² yüzölçümlü taşınmazın 622m²'si üzerinde otopark yapılarak işgal edildiğinden bahisle 20/04/2011-19/04/2016 dönemi için 2.215.918,70-TL miktarlı, ... tarih ve ... sayılı ihbarnamenin iptali istenilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine Bölge İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ek bilirkişi raporunda; denizden dolgu taşınmazın otopark olarak kullanıldığı, taşınmazın ancak zaman zaman doluluk oranına ulaşabildiği, o yerdeki sirkülasyon, süreklilik ve otoparkın hareketlilik durumuna bakıldığında, toplu ulaşım bölgesinde olduğu, giriş çıkış zorluğu, gece ve gündüz yoğunluk farklılığı gibi etkenlerin göz önünde bulundurulması halinde kullanıma çok da elverişli olmayan bir alana tekabül ettiği, alanının küçük olduğu gibi gerekçelerle ecrimisil hesaplanmasında 2017 yıllık 265,00 TL/m² olan emlak vergisi birim bedelinin başka deyişle emlak vergi değerinin anılan Tebliğde belirtilen %3'ünün altında hesaplama yapılmasına gerekçe gösterilerek bu şekilde yapılan hesaplamanın hak ve nesafete uygun olduğu belirtildiğinden, yapılan hesaplamanın da Mahkemece yerinde bulunduğu ve verilen karara dayanak alınarak dava konusu 2.215.918,70-TL ecrimisil ihbarnamesinin; 665.019,29-TL kısmının hukuka uygun, 1.550.899,41-TL kısmının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin 1.550.899,41-TL ecrimisile ait kısmının iptaline, 665.019,29-TL ecrimisile ait kısmı yönünden davanın reddine, karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Davacı şirket tarafından, ecrimisil ihbarnamesinin tebliğinden geriye dönük beş yıllık düzenleneceği, oysa ki beş yıllık süreye uyulmadan fazla ecrimisil talebinde bulunulduğu, dava konusu alanda fuzuli şagil olunmadığı, tasarruf hakkının İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğu, otoparkın İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisince verilen karar sonrası işletildiği, dolayısıyla otopark işletiminin hukuki dayanağının olduğu ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca takdir ve tespit edilen ecrimisil bedelinin emlak vergi değerinin %3'ü esas alınarak belirlendiği, bu bedelin tespit edilebilecek asgari bedel olduğu, işlemin usul ve mevzuata uygun olduğu, iptale ilişkin kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davacının, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinin 665.019,29 TL tutarındaki kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır. Davalı idarenin, kararın dava konusu ecrimisil ihbarnamelerine konu 1.550.899,41 TL ecrimisil tutarının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir. Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır. Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan bir alan olup, ecrimisil istenilen dönemler 20/04/2011-20/08/2011 arası hariç 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki döneme ilişkindir. Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ve ... parselin kuzey doğusu, ... ada, ... ve ... parsellerin doğusu mevkinde bulunan Hazineye ait 3.850m² yüzölçümlü taşınmazın 622 m²'si üzerinde otopark yapılarak işgal edildiğinden bahisle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği anlaşılmıştır. Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece Danıştay Onuncu Dairesinin 20/06/2019 tarih ve E:2018/431, K:2019/5046 bozma kararına uyularak; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara dayanak alınan ek bilirkişi raporunda; denizden dolgu taşınmazın otopark olarak kullanıldığı, taşınmazın ancak zaman zaman doluluk oranına ulaşabildiği, o yerdeki sirkülasyon, süreklilik ve otoparkın hareketlilik durumuna bakıldığında, toplu ulaşım bölgesinde olduğu, giriş çıkış zorluğu, gece ve gündüz yoğunluk farklılığı gibi etkenlerin göz önünde bulundurulması halinde kullanıma çok da elverişli olmayan bir alana tekabül ettiği, alanının küçük olduğu gibi gerekçelerle ecrimisil hesaplanmasında 2017 yıllık 265,00 TL/m2 olan emlak vergisi birim bedelinin başka deyişle emlak vergi değerinin anılan Tebliğde belirtilen %3'ünün altında hesaplama yapılmasına gerekçe gösterilerek bu şekilde yapılan hesaplamanın hak ve nesafete uygun olduğunun belirtildiği, yapılan hesaplamanın da Mahkemece yerinde bulunduğu ve verilen karara dayanak alındığı görülmektedir. Ancak işgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu bilinmekte ise de anılan Tebliğde yer verilen oranın asgari düzeyi ifade ettiği, somut olayda söz konusu otoparkın bulunduğu şehrin, mevkiin ve trafiğinin yoğunluğu göz önünde bulundurulduğunda ayrıca, 336 sayılı No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemesinin dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur. Bu durumda; bölge idare mahkemesi kararının dayanağı olan ek bilirkişi raporunda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin belirtilmiş olmasına rağmen, yapılan hesaplamada ve bu hesaplama esas alınarak verilen kararda bu hususun dikkate alınmadığı, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil bedeli belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu dikkate alındığında, taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde belirlenen birim bedele yeniden değerleme oranı uygulanarak yapılacak hesaplama sonucunda yeniden karar verilmesi gerektiğinden belirtilen gerekçe ile verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/11/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.