Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/5568 · K. 2024/5133

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2023/5568 E.  ,  2024/5133 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2023/5568 Karar No : 2024/5133 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı Ankara Başkent Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığında vergi müfettişi olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca, ayrı ayrı olmak üzere üç kez Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Maliye Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ...tarih ve... sayılı kararındaki 3 numaralı maddenin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; disiplin soruşturma raporunu düzenleyen muhakkikçe bütün hususların birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davacının, görevinin sağladığı nüfuzunu kötüye kullanmak suretiyle G.G.nin iradesini manevi baskı altına alıp etkilediği, isteği dışında çıkar sağlamaya icbar ettiği ve buna bağlı olarak mükellefin yönlendirdiği kişi ile görüştüğü, bunun sonucunda da kendisinden talep edilen menfaati A.H.ye verdiğinin anlaşıldığı, bahse konu fiillerin tamamının 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 250. maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan "İcbar suretiyle irtikap" suçunun işlenmesi amacıyla gerçekleştirilen fiiller olduğu ve davacının bahse konu suçu bilerek ve isteyerek işlediği; yine raporda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, bahse konu suçun işlenmesi "Memuriyet sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareket sayıldığından" davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi bendi gereğince "Devlet memurluğundan çıkarma cezası" ile cezalandırılmasının gerektiğinin değerlendirildiği; sonuç olarak müşteki A.K. tarafından vergi müfettişleri Ö.D. ile davacı hakkında verilen 24/11/2014 tarihli şikayet dilekçesinde iddia edilen hususlar ile yapılan soruşturma esnasında kendilerinden menfaat temin edildiği tespit edilen ... Metal Ltd. Şti. temsilcisi E.Y.B.nin ve ... Enerji Ltd. Şti.'nin temsilcisi olan G.G.'nin iddia ettiği hususlar çerçevesinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun disiplin hükümleri yönünden yapılan soruşturma sonucunda, ... Enerji Ltd. Şti.'nin temsilcisi olan G.G.'ye yönelik fiilleri değerlendirildiğinde, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 250. maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan "İcbar süretiyle irtikap" suçu niteliğinde olduğu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi gereğince Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması gerektiğinin önerildiği, bu haliyle, disiplin soruşturması sürecinde yukarıda aktarımı yapılan tespitler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ... Ltd. Şti. hakkında davacının yürütmüş olduğu vergi incelemesi sırasında anılan şirkete yönelik yapıldığı tespit edilen fiillerinin sübuta erdiğinin yürütülen disiplin soruşturması ile ortaya konulduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Savunma hakkının tam olarak kullandırılmadan hakkında ceza tesisi yoluna gidildiği, aleyhine hukuken geçerli kabul edilebilecek bir delilin bulunmadığı, soruşturmanın eksik incelemeye dayalı olarak yapıldığı, ... Enerji Ltd. Şti. hakkında düzenlediği vergi inceleme raporunun Başkent Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı rapor değerlendirme komisyonu tarafından değerlendirildiği ve mevzuata uygun olması nedeniyle işleme konulduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı Ankara Başkent Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığında vergi müfettişi olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca, ayrı ayrı olmak üzere üç kez Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Maliye Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararındaki 3 numaralı maddenin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde, “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır. Aynı Kanunun 131. maddesinde; "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturulmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmü yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 657 sayılı Kanun'un yukarıda anılan hükmü kapsamında ceza mahkemesi kararlarının, disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda Ceza Kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır. Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak, disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği açıktır. Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i bakımından bağlayıcı olacağı; bir başka ifadeyle, ceza yargılamasının (beraat kararının) konusunu teşkil eden suç, disiplin hukuku yönünden ise aynı suç kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verilemeyeceği kuşkusuzdur. Öte yandan, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat eden memurun eylem, tutum ve davranışlarının bir başka disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, Disiplin Hukuku yönünden başka bir disiplin cezası ile cezalandırılmasına, delil yetersizliğinden dolayı beraat eden memurun eyleminin de Disiplin Hukuku yönünden değerlendirilerek aynı veya farklı cezayla cezalandırılmasında hukuki bir engel bulunmamaktadır. İdare Mahkemesince maddi olayın açıklığa kavuşturulması için yapılacak hukuki denetimin, ceza mahkemesi kararından bağımsız olarak, dava dosyasında bulunan ve dava konusu işlemin dayanağını oluşturan soruşturma raporu ile soruşturma raporuna ekli bilgi, belgeler ve alınan ifadeler doğrultusunda yapılması gerekmekle birlikte, re'sen araştırma yetkisi kapsamında, ceza yargılaması sırasında alınan sanık ve tanık ifadeleri, bilirkişi raporları gibi maddi delillerin ve yargılama sonucunda verilen ceza mahkemesi kararı ile bu karardaki tespitlerin kullanılması ve disiplin soruşturma raporu ile ilgili yapılan inceleme neticesinde disiplin suçuna konu fiil ya da fiillerin sübuta erip ermediğinin tespitine yönelik olarak değerlendirme yapılmak suretiyle hükme esas alınması gerektiği de açıktır. Uyuşmazlıkta, davacıya isnat edilen ve disiplin soruşturmasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil etmesi nedeniyle davacı hakkında "İcbar suretiyle irtikap" suçundan açılan davada, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E: ... , K: ... sayılı kararıyla, G.G.'ye yönelik eylemleri nedeniyle, davacının 5 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği; ancak bu kararın henüz kesinleşmediği ve yargılamasının ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin E: ... sayılı dosyasında devam ettiği anlaşılmıştır. Bu durumda; söz konusu ceza davasının sonucunun araştırılması ve davacı hakkındaki ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra disiplin cezasına konu fiillerin işlenip işlenmediği konusunda bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E: ... , K: ... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 02/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.