Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/5603 · K. 2024/4916

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5603 E.  ,  2024/4916 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5603 Karar No : 2024/4916 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ: Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ: Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 486,91 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamının dolgu, dalgakıran, iskele ve bina olarak 02/05/2013 - 15/10/2016 tarihleri arasında kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, davacı hakkında düzenlenen (... tarih ve ... sayılı ... Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yazısı ile tebliğ edilen) 366.441,36 TL tutarlı, ... ve ... dosya numaralı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin ve ... dosya numaralı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bu durumda, işgale ilişkin taşınmaz tespit tutanağı düzenlendiği ve ecrimisil ihbarnamesindeki ölçülerle uyumlu olarak işgallerin varlığı tespit edilmişse de, davacının bu alanlarda fiili bir kullanımının olduğuna, gelir getirici veya farklı bir surette herhangi bir faaliyette bulunduğuna, kullandığına veya işlettiğine ilişkin herhangi bir tespite yer verilmediği gibi, davacı tarafından yapılan işgalin açık ve şüpheden uzak olacak şekilde somut ve yeterli tespitle desteklenerek dosya kapsamına sunulmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Söz konusu alanda sabit yapı ve tesisler yapılmış olduğunun idare tarafından tespit edildiği, işgalin sabit olduğu, davacının gelir elde edip etmemesi ya da fiilen kullanılıp kullanılmamasının ecrimisil tahakkukukuna engel olmadığı, sabit yapılardan kaynaklı işgalin varlığının Mahkeme tarafından da kabul edilmesine rağmen, verilen dava ret kararının ve istinaf başvurusunun reddi kararının usul ve hukuka uygun olmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ:... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır. Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 2. fıkrasında; "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesi yer almıştır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 ve Geçici 3. maddeleri ile 19/06/2007 tarih ve, 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan, 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında; Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği; 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı; 10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı; 11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı; 12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 486,91 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamının 02/05/2013 - 15/10/2016 tarihleri arasında davacı tarafından dolgu, dalgakıran, iskele ve bina olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğine ilişkin ... tarihli tespit tutanağının düzenlendiği, tespit sonrasında oluşturulan Ecrimisil Kıymet Takdir Komisyonu'nca... tarihinde yapılan kıymet takdiri neticesinde ... tarih ve... dosya numaralı ecrimisil ihbarnamesi ile davacı adına 366.441,36 TL ecrimisil tahakkuk ettirildiği, ecrimisil ihbarnamesine itiraz neticesinde itirazın Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü nezdinde oluşturulan Ecrimisil İtiraz Değerlendirme Komisyonu'nca görüşüldüğü ve ...tarih ve ... sayılı komisyon kararı ile, itiraz konusu alanların sabit yapı niteliğini taşıdığından bahisle itirazın yerinde olmadığının değerlendirilmesi üzerine, 366.441,36 TL tutarlı, ... ve... dosya numaralı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin tanzim edilerek... tarih ve ... sayılı ... Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yazısı ile davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından, ecrimisil ihbarnamesinin ve ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Davacının, 10 yılı aşkın süredir taşınmazı kullanmadığı, anılan yerde başkalarının da evlerinin bulunduğu ve ecrimisil bedelinin fahiş olduğu yönündeki iddiaları nedeniyle İdare Mahkemesince mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda, "İşgal edildiği belirtilen alanın; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Adasında bulunan ve adanın güney bölümünde, tapulu parseller dışında, kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında yer alan ve 6 adet meskenin deniz tarafında bulunan bölgede olduğu, tamamı Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan 486,91 m² taşınmazın dalgakıran, iskele, bina ve dolgu olarak kullanıldığı, idarece ecrimisile konu edilen dolgu miktarının 42,92 m², dalgakıranın 105,17 m², ticari olmayan iskelenin 262,99 m² (216,302m²+46,691m²), binanın 75,83 m² olduğu, tespit haritasında yer alan iskele, dolgu ve bina alanlarına yakın olan ve bu alanlara yolu bulunan evlere gidildiği, davacıya ait olan evin yıpranmış, yıkılmış, bakımsız, adaya gelenler tarafından yağmalanmış ve kullanılamaz halde olduğunun görüldüğü, yine iskelenin ve dalgakıranlara ait zeminde yer alan beton bölümlerin yıpranmış, iskelenin dolgu olan bölümünün kuzey-batı kısmının yıkılmış olduğu ve kullanılmadığının tespit edildiği, 1 numaralı binanın tuğla duvar üstü kayrak taş ile kaplanarak imal edilmiş ancak açıkta kalan duvarlarda yer alan boya ve ince sıvasının dökülmüş olduğu, ahşap malzemeden imal kiremit çatı/sundurma bölümünde taşıyıcı sistemin yıprandığı, kapı pencere ve dolapların sökülmüş vaziyette olduğu, deniz sonrası duş ve giyinme/soyunma odası şeklinde kullanılmak için yapıldığı tahmin edilen 2 numaralı binanın kapı doğramalarının bulunmadığı, çatısının sökülmüş olduğu, söz konusu yapıların davacının ve diğer 5 evin daha bulunduğu parselin (... Ada... Parsel) batı sınırında olduğu, diğer parsel maliklerince de kullanılabileceği, bu alanlarda ticari faaliyetin söz konusu olmadığı, iskele ve dolgu alanlarının evlere ulaşım için deniz yoluyla gelen teknelerin yanaşması, yolcu ve yük indirme/bindirme amacıyla inşa edildiğinin anlaşıldığı, Google Earth Uydu fotoğrafları incelendiğinde 13/04/2013 ile 10/10/2016 tarihleri arasında ... Adasını görüntüleyen 8 adet uydu görüntüsüne rastlandığı, 30/04/2013 tarihi ile 22/11/2014 tarihleri arasında, iskelelere bağlı tekneler ve denizde güvenli yüzme bariyerinin görüldüğü, söz konusu alanın bu tarihler arasında kullanıldığının uydu görüntülerinden anlaşıldığı, iskele, dolgu, 2 bina ve 4 dalgakıranın işgal edildiğinden bahisle işlem tesis edilmişse de alanda yer alan 2 bina ve 3 dalgakıran ile 1 iskele ve 2 dolgu alanının davacı tarafından kullanılamayacağının düşünüldüğü, bu nedenle idare tarafından 486,91 m² üzerinden hesaplama yapılmışsa da, davacı tarafından, ...’e ait olduğu belirtilen binanın ön kısmında yer alan iskele, dolgu alanı ve binanın bulunduğu kısma denk gelen 212,901 m²lik alanın idarenin belirlediği ecrimisil alanı içerisinden düşülmesi suretiyle 02/05/2013-15/10/2016 işgal dönemini içeren 3 yıl 5 ay 13 günlük süre için 65.539,59 TL ecrimisil bedeli hesaplandığı" yönünde görüş verildiği görülmektedir. Uyuşmazlıkta, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 486,91 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamının 02/05/2013 - 15/10/2016 tarihleri arasında davacı tarafından dolgu, dalgakıran, iskele ve bina olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiği hususu davalı idare elemanlarınca 24/04/2018 tarihli tutanakla tespit edildiği, gerek davacı vekilince ecrimisil ihbarnamesine yapılan itiraz dilekçesinde, gerek dava dilekçesinde, davacının, söz konusu taşınmazın işgal edilmediğine ilişkin bir iddiasının olmadığı, davacı tarafından; taşınmazın harabe halde olduğu ve herhangi bir kullanımının olmadığı, davacının uzun yıllardır adada yaşamadığı ve adaya gelip gitmediği, iskeleden sadece kendilerinin değil, adada yaşayan diğer maliklerin de faydalandığı, iskelenin yapım yılının çok eski olduğu, imar aflarından yararlandığı, ecrimisil bedelinin fahiş olduğuna ilişkin iddia ve itirazlar ileri sürüldüğü, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporunda da, işgalin sabit olduğu tespit edilerek, davalı idarenin tespit tutanağındaki tespitleri ile davacının iddia ve itirazlarının birlikte değerlendirildiği, bilirkişi heyetince, tespit tutanağında belirtilen bir kısım alanların davacı tarafından kullanılamayacağı, adada yaşayan başka kimseler tarafından kullanılan alanlar olduğu değerlendirilerek, bu kısımlar toplam işgal alanından düşülmek suretiyle emsal kıyaslama yöntemine göre yeniden yapılan hesaplama sonucunda 65.539,59-TL ecrimisil bedeli belirlenmesine rağmen, İdare Mahkemesince tüm bu hususlar dikkate alınmaksızın dava konusu işlemin tümüyle iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı tarafından fuzulen işgal edildiği sabit olan taşınmazın dava konusu edilen ecrimisil değerinin, İdare Mahkemesince incelenmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/09/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.