Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/5837 · K. 2024/5859

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5837 E.  ,  2024/5859 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5837 Karar No : 2024/5859 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ... Derneği VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI) ... Valiliği (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 39.758,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 12.219,00 m²'si üzerinde tenis kortu ve idari binası, prefabrik binanın bir kısmı, antrenman sahası, yol, çimenlik yapılmak suretiyle davacı tarafından 14/08/2015-08/07/2020 tarihleri arasında işgal edildiğinden bahisle 3.783.812,30 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarihli, ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ve ... tarihli, ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E..., K:... sayılı kararda; yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda davalı idare tarafından tespit edilen 3.783.812,30 TL tutarındaki ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 734.935,22 TL kısmında hukuka aykırılık, kalan 3.048.877,08 TL kısmında ise hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, davacı ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu yerlere ulaşımın engellendiği iddiasının yersiz olduğu, mülkiyet ve irtifak hakkına dayalı olarak güvenlik önlemi almanın hukuka aykırılık teşkil etmeyeceği, muhdesat bedeli uygulamasının hukuki dayanağının olmadığı ve ecrimisil alacağının niteliğine uymadığı, dava konusu alanda işgal, tecavüz veya kullanımın bulunmadığı, kamu yararına dernek statüsüne haiz olduğu ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Tesis edilen idari işlemin yasaya uygun olduğu, ilk derece mahkemesince bu hususun dikkate alınmadığı, ecrimisil bedelinin bilimsel metotlar izlenerek tespit edildiği, açılan davanın haksız olduğu ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. fıkrasında, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun'un 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir. Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin (d) bendinde ecrimisil, Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; (e) bendinde fuzuli şagil (işgalci), kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmış, 85. maddesinde ise, ecrimisilin tespit ve takdirinde; idarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı; kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılacağı aksi takdirde ise, işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılacağı hükmüne yer verilmiştir. 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında, Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği; 5. fıkrasında, Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı; 10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 39.758,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 12.219,00 m²'si üzerinde tenis kortu ve idari binası, prefabrik binanın bir kısmı, antrenman sahası, yol, çimenlik yapılmak suretiyle davacı tarafından 14/08/2015-08/07/2020 tarihleri arasında işgal edildiğinden bahisle 3.783.812,30 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ecrimisil ve düzeltme ihbarnamelerinin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır. Dava konusu taşınmazda idare tarafından yapılan 08/07/2020 tarihli taşınmaz tespit tutanağında; söz konusu taşınmazın ... tesisleri içerisinde yer aldığı, alana giriş için davacıya ait güvenlik görevlilerinin bulunduğu kapıdan geçilmesi gerektiği, alanın tel örgü ile çevrildiği, başkaca girişin bulunmadığı, söz konusu alanın bitişiğinde bulunan ve hazineye ait olup davacı lehine irtifak hakkı kurulan ve üzerinde spor tesisleri bulunan taşınmaz ile aynı amaç ve nitelikte kullanıldığı, taşınmazın tamamının davacının kullanımında olduğu tespit edilmiştir. Ecrimisil bedelinin hesabında dava konusu taşınmaza bitişik vaziyette bulunan ve davacı lehine irtifak hakkına konu edilen ... ada ..... ... parsel numaralı taşınmazların, irtifak hakkı bedellerinin hesaplamasına esas alınan rayiç bedellerinin esas alındığı, taşınmazların aynı amaç ile kullanıldığı, dava konusu taşınmaz içinde emsal taşınmazların rayiç bedelinin esas alınması gerektiği, davacının kamu yararına çalışan dernek olduğu, bu sebeple yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri ve ecrimisil bedelinin en az kira bedeli karşılığı olması gerektiği hususları değerlendirilerek kiralama yapılsaydı rayiç bedelin %2'si oranında kira bedeli belirlenmesi gerektiği bu sebeple emsal alınan taşınmazların rayiç bedellerinin %2'si üzerinden ecrimisil bedelinin hesaplandığı görülmüştür. Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesinde ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporunda yer alan hesaplama yönteminin kullanıldığı, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 14. Maddesi uyarınca hesaplama yapıldığı, üzerinde yapı bulunmayan alanlar için günü birlik açık alan tesis birim bedelinin %25 üzerinden elde edilen sonuç ile dava konusu taşınmazın cephe aldığı ... Caddesinin emlak rayicinin m² birim değerinin %1'inin toplanması sonunda elde edilen değerin kullanıldığı, üzerinde yapı bulunan alanlar için ise ... Caddesinin emlak rayicinin m² birim değerinin %4'ü esas alındığı görülmüştür. Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından davacı spor klubünün spor tesisi olarak kullanması amacıyla 26/02/1996 tarihinde dava konusu taşınmazların güneyinde kara tarafında kalan Hazineye ait ..., ..., ....,... parsel numaralı taşınmazlar üzerinde davacı lehine irtifak hakkı tesis edildiği, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar ile davacı lehine irtifak hakkı tesis edilen taşınmazların bir bütün olarak ... Tesislerini oluşturduğu anlaşılmıştır. Bu durumda, yukarıda yer verilen açıklamalar ve davacı lehine irtifak hakkı ile kullanılan alanlar ile işgalli alanların bir bütün olarak spor tesisini oluşturduğu hususları göz önünde bulundurulduğunda; bilirkişilerden ek rapor alınarak dava konusu ecrimisil dönemine denk gelen tarih aralığı göz önünde bulundurularak, davacı lehine tesis edilen irtifak hakkı uyarınca davacının ödemekle yükümlü olduğu birim bedel emsal alınmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken hatalı ve eksik bilirkişi raporuna istinaden verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık, tarafların istinaf başvurularının reddine dair verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 22/10/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.