Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/5915 · K. 2024/5261

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5915 E.  ,  2024/5261 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5915 Karar No : 2024/5261 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... 2- ... Valiliği (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul İli, Eyüpsultan İlçesi, ... Mahallesi ... ada, ... parsel sayılı 19.412,67 m²'si Hazineye ait 29.119,00 m² yüzölçümlü taşınmazın Hazine hissesine isabet eden 14.661,34 m²'lik kısmı üzerinde Ağaçlandırma (Fidanlık) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 23/10/2010-22/10/2015 tarihleri arası dönem için 883.518,77-TL ecrimisil istenilmesine yönelik ... tarih ve E... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile ecrimisil ihbarnamesine yapılan itiraz üzerine düzenlenen ... tarihli, ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ve bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesi sonucunda, ihbarnamede belirtilen tarihlerde davacının kullanımında olan taşınmazın ecrimisil gerektirdiği, 14.661,34 m2’lik işgalli alanın 2010 yılı için birim bedelinin 4,81 TL/m2 olarak tespit edildiği, bu bedele her yıl için belirlenen yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle işgal döneminde istenilmesi gereken toplam ecrimisil bedelinin 440.910,18 TL olarak hesaplandığı anlaşıldığından dava konusu ihbarnamenin 442.608,59-TL’lik kısmının hukuka aykırı, 440.910,18-TL’lik kısmının ise hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptali ile davanın kısmen reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, taşınmaz tespit tutanağının gıyabında tutulduğu ve tebliğ edilmediği, ecrimisil isteminin zamanaşımına uğradığı, taşınmazda fuzuli işgalin olmadığı, kamu sermayesi ile kurulan bir şirket olduğu ve kamu hizmeti yürütüldüğünden ecrimisil istenilemeyeceği, İdarece istenilen ve Mahkemece hesaplanan ecrimisil bedelinin fahiş olduğu, tarımsal amaçlı faaliyette bulunulduğu belirtilerek temyize konu kararda aleyhlerine olan kısımların bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, bilirkişi raporu ile tespit edilen ecrimisil bedelinin eksik hesaplandığı, dava konusu ecrimisil bedelinin emlak vergi değerinin yüzde üçü üzerinden belirlendiği, mevzuat tarafından ecrimisil bedelinin hesabında idareye takdir yetkisinin verildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararda aleyhlerine olan kısımların bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı idare tarafından, cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmın onanması, davalı tarafın istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmın ise bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyiz incelemesi yapılan karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir. Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde; "Ecrimisil" Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "Fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise; "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır. Dava dosyasının incelenmesinden, İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mahallesi ... ada, ... parsel sayılı 19.412,67 m²'si Hazineye ait 29.119,00 m² yüzölçümlü taşınmazın Hazine hissesine isabet eden 14.661,34 m²'lik kısmı üzerinde Ağaçlandırma (Fidanlık) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 23/10/2010-22/10/2015 tarihleri arası dönem için 883.518,77-TL ecrimisil istenilmesine yönelik ... tarih ve E... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile ecrimisil ihbarnamesine yapılan itiraz üzerine tesis olunan ... tarihli, ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmış, İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor esas alınarak işgal dönemi için toplam 440.910,18-TL ecrimisil bedeli belirlendiği görülmüştür. İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur. Bu durumda; ecrimisile konu taşınmazın cepheli olduğu ... Caddesi’nin emlak vergi değerinin yüzde üçünün 2010 yılı için 16,50 TL/m², 2011 yılı için 17,13 TL/m2, 2012 yılı için 18,89 TL/m2, 2013 yılı için 20,36 TL/m2, 2014 yılı için 22,5 TL/m2, 2015 yılı için 23,63 TL/m2 olduğu, davalı idarenin takdir ettiği birim değerlerinin ise bu değerlerin de altında (2010 yılı için 9,00 TL/m², 2011 yılı için 9,35 TL/m2, 2012 yılı için 10,31 TL/m2, 2013 yılı için 11,11 TL/m2, 2014 yılı için 15,00 TL/m2, 2015 yılı için 15,76TL/m2) olduğu, buna göre yapılan hesaplama sonucunda belirlenen dava konusu 883.518,77-TL tutarındaki ecrimisil bedelinde hukuka aykırılık bulunmadığı halde bu husus dikkate alınmadan bilirkişi kurulunca yukarıda belirtilen tespitlerin de altında hatalı olarak belirlenen birim bedeline (2010 yılı için 4,81 TL/m2, 2011 yılı için 5,18 TL/m2, 2012 yılı için 5,71 TL/m2, 2013 yılı için 6,15 TL/m2, 2014 yılı için 6,39 TL/m2, 2015 yılı için 7,04 TL/m2) göre yapılan ecrimisil hesabı hükme esas alınmak suretiyle dava konusu işlemin 440.910,18-TL'sinin iptali ve bu kısma ilişkin olarak yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 01/10/2024 tarihinde gerekçe yönünden oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. KARŞI OY (X): Dava konusu işlemde bahsi geçen taşınmazın 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5. Maddesinin 3. Fıkrasında öngörülen "tarım dışı kullanım" ya da "tarımsal amaçlı kullanım" türlerinden hangisine girdiği hususunda alınacak Ek Bilirkişi Raporu ile belirlenecek hususlar göz önünde bulundurularak bir karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen temyize konu kararda bu yönüyle hukuka uygunluk görülmemiş olup, aksi yöndeki çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.