Danıştay Kararı · E. 2023/6395 · K. 2024/1716

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2023/6395 E.  ,  2024/1716 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2023/6395 Karar No : 2024/1716 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ: Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Davacı tarafından, ... İl Jandarma Komutanlığı emrinde uzman jandarma olarak görev yapmakta iken, "resmi belgede sahtecilik" ve "görevi kötüye kullanma" suçlarını işlediğinden bahisle Jandarma Genel Komutanının 29/03/2012 tarihli onayı ile tesis edilen Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ... Dairesinin, kanun yollarına başvurulmaksızın kesinleşen ... günlü, Gensek No:..., E:..., K:... sayılı kararının; anılan Mahkeme kararına dayanak alınan, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı ''resmi belgede sahtecilik'' suçuyla ilgili verilen mahkumiyet kararının, Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla bozulması üzerine, ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kesinleşmiş beraat kararı nedeniyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53/1-(c) maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi yoluyla kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı alacak ve özlük hakların her birinin ödenmesi/verilmesi gereken tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ... Dairesinin ... günlü, Gensek No:..., E:..., K:... sayılı ''yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine'' ilişkin kararının, Danıştay İkinci Dairesinin 18/01/2023 günlü, E:2021/13913, K:2023/245 sayılı kararı ile yargılamanın yenilenmesi şartının oluştuğu gerekçesiyle bozulması üzerine, dava dosyası İdare Mahkemesince yeniden incelenmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerden, dava konusu ayırma işleminin sebep unsurunun, davacının resmi evrakta sahtecilik suçunu işlediği ve bu suçlar nedeniyle yapılan yargılama neticesinde eyleminin sabit görüldüğü hususlarından oluştuğu, ancak davacı hakkında belirtilen suçlar kapsamında yapılan ve ... Ağır Ceza Mahkemesince hakkında verilen mahkumiyet kararının; Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile "...emrinde görevli sanıkların sahte ihbar tutanağı tanzim ettikleri gerekçesiyle haklarında açılan kamu davasında; Sanıkların aşamalarda suçlarını kabul etmedikleri, uyuşturucu yakalanan aracın geçtiği haber elemanı ... tarafından sanık ...'a haber verilmesi üzerine gerçekleştirilen operasyon sonucunda, 62,720 kg eroinin araçta yakalandığı, ihbar tutanağında araçta uyuşturucu taşındığına ilişkin ibarenin bulunmasının ise sonuca etkili olmadığı ve uyuşturucunun ele geçmesi nedeniyle de sanıkların ikramiye almaya hak kazanmaları karşısında, sanıkların sahte ihbar tutanağı düzenleme kasıtlarından söz edilemeyeceği anlaşıldığından unsurları oluşmayan müsnet suçtan beraatleri yerine yazılı şekilde mahkumiyetlerine karar verilmesi..." gerekçesine yer verilmek suretiyle bozulduğu, anılan bozma kararına uyan ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile davacının ayırma işlemine tabi tutulmasının sebebini oluşturan suçtan beraatine karar verildiği, Mahkemenin 04/05/2023 tarihli ara kararı ile davacının yargılanmasına neden olan eylemleri ile ilgili olarak davalı idarece herhangi bir soruşturma yapılıp yapılmadığı hususunun sorulduğu, anılan ara karara cevaben gönderilen ve Mahkeme kayıtlarına 06/06/2023 tarihinde giren cevabı yazıda, yargılamaya konu eylemler nedeniyle idarece herhangi bir tahkikat yürütülmediğinin belirtildiğinin görüldüğü; bu durumda, davacı hakkında yürütülen uyuşturucu operasyonu sonrasında hakkında başlatılan resmi evrakta sahtecilik suçlaması dikkate alınarak ayırma işleminin tesis edildiği, ayırma işleminin gerekçesini oluşturan resmi evrakta sahtecilik suçu kapsamında yapılan yargılama neticesinde anılan suçun unsurlarının oluşmadığı, bir başka ifade ile davacıya isnat edilen suçun işlenmediği gerekçesiyle beraatine karar verilmiş olduğu ve davacının aşırı derecede menfaatine düşkün ya da Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde ahlak dışı hareketlerde bulunduğuna yönelik davalı idarece başkaca herhangi bir tespitin bulunmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline istinaf yolu açık olmak üzere hükmedilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek İdare Mahkemesi kararının bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, istinaf yolu açık olmak üzere dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi neticesinde, davalı idarenin anılan karara karşı istinaf yoluna başvurması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla, ilk kararın (Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ... Dairesinin ... günlü, Gensek No:..., E:..., K:... sayılı kararı) verildiği tarihte yürürlükte olan kanun yoluna ilişkin hükümler uyarınca dava konusu işlemin iptali kararının temyiz kanun yoluna tabi olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun görev yönünden reddi yolundaki kararıyla Danıştaya gönderilen dosyada, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Dava dosyası ile Dairemizin E:2021/18697 ve E:2022/3215 sayılı dosyalarının birlikte incelenmesinden; davacı ile ... ve ... hakkında, ... İl Jandarma Genel Komutanlığı emrinde görev yaptıkları dönemde, ikramiye alabilmek amacıyla ... plakalı araçta uyuşturucu taşındığına dair herhangi bir bilgi vermemiş olmasına rağmen, uyuşturucuyu haber veren N.T. imiş gibi davacı ile ... ve ...'un içeriği itibarıyla sahte ihbar tutanağı düzenledikleri, bu ihbar tutanağına istinaden N.T.'nin ikramiye aldığı, davacı ile ... ve ...'un, N.T.'nin hesabına aktarılan ikramiyeden 4.000,00'er TL para aldıkları ve bu şekilde Devleti zarara uğrattıkları iddialarıyla ceza soruşturması başlatıldığı; davacının, "resmi belgede sahtecilik" ve "görevi kötüye kullanma" suçlarını işlediğinden bahisle Jandarma Genel Komutanının 29/03/2012 tarihli onayı ile tesis edilen Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ... Dairesinin, kanun yollarına başvurulmaksızın kesinleşen ... günlü, Gensek No:..., E:..., K:...sayılı kararında, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:... K:... sayılı kararıyla, davacının "resmi belgede sahtecilik" suçundan 3 yıl, 4 ay hapis cezasıyla cezalandırılması ile "görevi kötüye kullanma" suçundan 5 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına, şartları oluştuğundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiğinin belirtildiği ve ceza mahkemesi kararının Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kararına dayanak alındığı, akabinde ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:... K:... sayılı kararıyla "görevi kötüye kullanma" suçu bakımından verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının 21/12/2011 tarihinde kesinleştiği, ''resmi belgede sahtecilik'' suçu bakımından verilen 3 yıl, 4 ay hapis cezası kararının Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... günlü, E:... K:... sayılı kararıyla bozulduğu, bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:... K:... sayılı kararıyla, davacının "resmi belgede sahtecilik" suçundan beraatine karar verildiği ve beraat kararının temyiz edilmeden 18/02/2016 tarihinde kesinleştiği, bunun üzerine yargılamanın yenilenmesi isteminin kabülü ile davacının Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırmaya yönelik işlemin iptaline ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı alacak ve özlük hakların her birinin ödenmesi/verilmesi gereken tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun -ilk dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle- 15. maddesinde; “Disiplinsizlik ve ahlaki durumları nedeniyle ''Silahlı Kuvvetlerde kalması uygun değildir'' şeklinde sicil düzenlenen uzman jandarmalar meslekten hemen çıkarılırlar ve haklarında Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır.” hükmü yer almaktadır. Uzman Jandarma Atama ve Sicil Yönetmeliği'nin disiplinsizlik ve ahlâkî durumları nedeniyle ayırma usullerini düzenleyen 70. maddesinde; -ilk dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle- “Aşağıdaki sebeplerden biri ile disiplinsizlik veya ahlâkî durumları gereği Türk Silâhlı Kuvvetlerinde kalmaları, bulunduğu rütbeye veya bir önceki rütbesine ait bir veya birkaç belge ile anlaşılıp uygun görülmeyen uzman jandarmalar hakkında, hizmet sürelerine bakılmaksızın emeklilik işlemi yapılır: … c)Aşırı derecede menfaatine,... düşkün olması, ... e)Türk Silâhlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde ahlâk dışı hareketlerde bulunması” hükmü; disiplinsizlik ve ahlâkî durum nedeniyle ayırma sicil belgesi düzenlenmesinde uygulanacak usullerden “ayırma işleminin sıralı sicil üstlerince başlatılması” usulünü düzenleyen 71. maddesinde ise; “Disiplinsizlik ve ahlâkî durum nedeniyle ayırma sicil belgesinin düzenlenmesinde, süre söz konusu olmayıp, her zaman düzenlenebilir... Sicil üstleri, sicil belgelerinin temel nitelikler ve son bölümdeki kendilerine ait olan kanaat hanelerine bu Yönetmeliğin 70'inci maddesindeki disiplinsizlik ve ahlâkî durumlardan hangisine göre kesin kanaate vardıklarını belirttikten sonra “Silâhlı Kuvvetlerde Kalması Uygun Değildir” kanaatini yazarak imzalar ve gerekli belgeleri ekleyerek, bekletmeden sıralı sicil üstlerinin tümünün kanaatlerinin yazılmasını sağladıktan sonra, Jandarma Genel Komutanlığı Personel Başkanlığına gönderirler... Jandarma Genel Komutanlığı Personel Başkanlığına gelen bu siciller,... komisyona sevk edilir… Komisyon, yapmış olduğu inceleme ve değerlendirme sonucunda almış olduğu kararı, bir tutanak ile Jandarma Genel Komutanının onayına sunar ve alınacak onaya göre işlem yapılır…” hükümlerini içerdiği görülmektedir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Yargıtay ... Ceza Dairesinin bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla, davacının, "resmi belgede sahtecilik" suçundan beraatine karar verildiği, Yargıtayın ve ceza mahkemesinin beraat kararının gerekçesinde; "Sanıkların aşamalarda suçlarını kabul etmedikleri, uyuşturucu yakalanan aracın geçtiği haber elemanı ... tarafından sanık ...'a haber verilmesi üzerine gerçekleştirilen operasyonun sonucunda, 62,720 kg eroinin araçta yakalandığı, ihbar tutanağında araçta uyuşturucu taşındığına ilişkin ibarenin bulunmasının ise sonuca etkili olmadığı ve uyuşturucunun ele geçmesi nedeniyle de sanıkların ikramiye almaya hak kazanmaları karşısında, sanıkların sahte ihbar tutanağı düzenleme kasıtlarından söz edilemeyeceği anlaşıldığından unsurları oluşmayan müsnet suçtan beraatlerine" denilmek suretiyle karar verildiği ve beraat kararının temyiz edilmeden 18/02/2016 tarihinde kesinleştiği; ayrıca davacı hakkında, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:... K:... sayılı kararıyla "görevi kötüye kullanma" suçu kapsamında '' Sanıklar ... ...’ün, içeriği itibarıyla sahte ihbar zaptı düzenledikleri, bu ihbar zaptına istinaden ...’in ikramiye aldığı ve bu ikramiye ile diğer sanıkların ...’den aldıkları anlaşılmıştır. Sanıklar ... ..., ...'in, ...’in hesabına aktarılan ikramiye paralardan 4.000 00’ er TL aldıkları, bu şekilde devleti zarara uğrattıkları ve şahıslarına menfaat kazandırdıkları ve görevlerini kötüye kullandıkları anlaşılmıştır.'' gerekçesiyle verilen 5 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına, şartları oluştuğundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına kararının, bozma kapsamında kaldırılan suçlardan olmadığı ve itiraz edilerek 21/12/2011 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Uyuşmazlıkta, dava dosyasına ekli belgeler, mahkeme kararları ile sicil amirleri formu bir bütün halinde değerlendirildiğinde; davacının her ne kadar "resmi belgede sahtecilik" suçundan beraat ettiği görülmekte ise de "görevi kötüye kullanma" suçu bakımından verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleşmiş olduğu, söz konusu karardan bağımsız olarak davacıya isnat edilen fiiller incelendiğinde; davacının hak etmediği halde muhbir ikramiyesi alabilmek için gerçeğe aykırı olarak tutanak düzenlenmesine iştirak ettiği hususunda şüphe bulunmadığı, davacının icra etmekte olduğu kamu görevi göz önünde bulundurulduğunda, anılan fiillerin nitelik itibarıyla askeri disiplini bozucu nitelik arz edeceği ve Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin itibarını zedeleyebileceği, bu nedenle davacının askeri personelde bulunması gereken güvenilirlik durumunu ve yeterliliğini yitirdiği görüldüğünden, davacı hakkında ''Silahlı Kuvvetlerde Kalması Uygun Değildir'' sicil belgesine istinaden 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun 15. maddesi ile Uzman Jandarma Atama ve Sicil Yönetmeliği'nin 70. ve 71. maddeleri -ilk dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle- kapsamında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmakla; davacının Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılmasına ilişkin işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. Öte yandan; davacının ilk dava dilekçesinde yer almamasına karşın, yargılamanın yenilenmesi dilekçesinde ileri sürülen ''işlem nedeniyle yoksun kaldığı alacak ve özlük hakların her birinin ödenmesi/verilmesi gereken tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi'' talebinin, ''davanın genişletilmesi yasağı'' kapsamında olduğu da açıktır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, 2. ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştayda karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 14/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.