Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/6552 · K. 2024/2652

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/6552 E.  ,  2024/2652 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/6552 Karar No : 2024/2652 TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- … Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. … 2- … Kaymakamlığı VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Hatay İli, İskenderun İlçesi, … Köyü, … mevkiinde kain … parsel numaralı 19.000,00 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamında "fabrika sahası içerisinde atık kabul tesisi-yol trafo-curuf stok sahası-ihata duvarı-aydınlatma direği-tel örgü ile çevirmek ve ağaçlandırmak" suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 450.865,31 TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali ve ihtirazi kayıtla 02/11/2016 tarihinde ödenen 383.235,51 TL'nin faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 169.015,13 TL'lik kısmının iptaline, geriye kalan 281.850,18 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine, davacı tarafından davalı idareye ödenen ecrimisil bedelinden 143.662,857 TL'lik kısmının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine, kalan kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN TARAFLARIN İDDİALARI: 1) Davacı tarafından; ecrimisil tahakkuk ettirilen taşınmazın demir çelik sanayi tesisleri ihtiyacı için istimlak edilmesine karar verilen gayrimenkullerin arasında yer aldığı, taşınmazın mülkiyetinin ihtilaflı olduğu, dava konusu parselin yaklaşık yarısının kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında, kalan yarısının ise kara tarafında bulunduğu, parselin tüm bölümlerinin deniz tarafındaki emsal bedeller esas alınarak hesaplama yapıldığı ileri sürülmektedir. 2) Davalı İdare tarafından; davacı şirket tarafından dava konusu taşınmazın hukuka aykırı olarak işgal ettiğinden bahisle taşınmazın işgalcisi tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri(taşınmazın bulunduğu yerde aynı şirkete deniz içi dolgu alanı için davalı idare ile davacı şirket arasında düzenlenen kullanma izin sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşmedeki birim bedellerin emsal alındığı) ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurularak ecrimisil bedeli tahaakkuk ettirildiği, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ: … DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: Dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 'Ecrimisil ve tahliye' başlıklı 75. maddesinde; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bu Yasanın 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı 3 kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru 5 yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisilin istenebileceği; ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı; kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edileceği, aksi halde ecrimisil alınacağı ve işgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği hükmüne yer verilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 84. maddesinin 1. fıkrasında; “Hazine taşınmazlarından kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilenlerin dışında kalanların fiilî durumları, İdarece hazırlanan program dâhilinde mahallinde tespit edilir.Taşınmazların tespitleri yılda en az 1 defa yapılır, ancak tespit programlarının süresi 5 yıldan fazla olamaz. Bu tespitlerin yapılması konusunda illerde defterdarlar, ilçelerde ise mal müdürleri veya varsa milli emlak müdürleri gerekli tedbirleri alırlar. Tespitten önceki sürelere ait işgal ve tasarruflar sebebiyle ecrimisil takip ve tahsilatı yapılarak bu taşınmazlar denetim ve idare altına alınır.” kuralı yer almış, aynı yönetmeliğin 85. maddesininde de; "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren 15 gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru 5 yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir.Taşınmazın mahallinde düzenlenecek Taşınmaz Tespit Tutanağında; işgalin başlangıç tarihi, taşınmazın işgale veya kullanıma konu olan yüzölçümü, işgalcileri, kullanım amacı, ecrimisil takdirinde yararlanılabilecek bilgiler ile bilinmesinde yarar görülen diğer bilgilere yer verilir." düzenlemesine yer verilmiştir. Dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle, 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu'nun 1. maddesinde, bu Yasanın amacının, yurt savunması veya yurt ekonomisine önemli ölçüde katkıda bulunan veya kısmen dahi tahripleri veya devamlı olarak ya da geçici bir zaman için faaliyetten alıkonulmaları halinde milli güvenlik veya toplum hayatı bakımından olumsuz sonuçlar doğurabilecek; diğer askeri tesis ve bölgeler ile kamu veya özel kuruluşlara ait her türlü yer ve tesislerin etrafında güvenlik bölgelerinin, kurulması, kaldırılması ve gerektiğinde genişletilmesine ilişkin esas ve yöntemlerin düzenlenmesi olduğu belirtilmiş, 3. maddesinde, kamu ve özel kuruluşların çevresindeki özel güvenlik bölgelerinin, Genelkurmay Başkanlığının lüzum göstermesi veya Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin veya İçişleri Bakanlığının göstereceği lüzum üzerine Genelkurmay Başkanlığının uygun görmesi kaydıyla Bakanlar Kurulunca kurulabileceği veya kaldırılabiliceği ifade edilmiş; 4. maddesinde, askeri yasak bölgeler ile özel güvenlik bölgelerinin kurulması hakkındaki Bakanlar Kurulu kararı ve askeri güvenlik bölgelerinin kurulması hakkındaki Genelkurmay Başkanlığı kararına ekli uygun ölçekli haritalar ve koordinat listelerinde bu bölgelerin sınırlarının da belirtileceği kuralına yer verilmiştir. Anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan ve 30/4/1983 tarih ve 18033 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 1. fıkrasında, kamulaştırma yapılan güvenlik bölgelerinin çevresinin, askeri güvenlik bölgelerinde yetkili komutanlıkça, özel güvenlik bölgelerinde yetkili makam tarafından arazide tel ve duvar gibi engellerle çevrileceği belirtilmiş, aynı maddenin 2. fıkrasının (B) bendinde ise; "Bu bölgelerdeki kamulaştırma yapılmayan taşınmaz malların tapu kaydına, taşınmazın güvenlik bölgesi içinde olduğu işletilir ve taşınmaz mal sahiplerine gerekli tebligat yapılır. Varsa imar planlarında güvenlik bölgeleri belirtilir." hükmüne yer verilmiştir. Dava konusu konusu taşınmazın 25/03/2016 - 21/08/2017 tarihleri arasında davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle düzenlenen … tarih ve … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davanın temyiz incelemesi için Dairemizde bulunan E:2023/5826 sayılı dosyada yer alan tapu kaydı incelendiğinde; dava konusu parselin tamamının Maliye Hazinesi adına kayıtlı olduğu ve tapunun beyanlar hanesine taşınmazın tamamına yönelik … tarih ve … yevmiye numaralı özel güvenlik bölgesi şerhinin düşüldüğü, yani uyuşmazlığa konu alanın özel güvenlik bölgesi ilan edilen bölge içinde kaldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda; yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri karşısında; 2565 sayılı Kanun'da belirtilen hallerde özel güvenlik bölgelerinin Bakanlar Kurulu Kararıyla kurulabileceği veya kaldırılabileceği tartışmasız olup; söz konusu taşınmazın tel örgü ile çevrilmesi, anılan Kanun'a dayanılarak çıkarılan Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Yönetmeliği'nin gereğidir. Bu itibarla, ecrimisile konu alanın stratejik önemi nedeniyle güvenliğinin sağlanması amacıyla ilan edilen özel güvenlik bölgesinin sınırları içerisinde kalması ve işlem tarihinde söz konusu özel güvenlik bölgesine ilişkin kararın kaldırıldığı veya iptal edildiği yolunda bir düzenleme de bulunmaması karşısında, söz konusu alandan ecrimisil alınmasına olanak bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulü ile … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının; Mahkeme kararının davanın reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair kısmının BOZULMASINA, 2. Davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının; Mahkeme kararının iptaline ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair kısmının, yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 29/04/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.