Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/6565 · K. 2024/584

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2023/6565 E.  ,  2024/584 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2023/6565 Karar No : 2024/584 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : 1- ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri ..., Hukuk Müşaviri Av. ... 2- ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi ... Anabilim Dalında profesör unvanı ile öğretim üyesi olarak görev yaptığından bahisle muayenehane açmak istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün... tarihli ve ... sayılı, ... tarihli ve ... sayılı işlemleri ile bu işlemlerin dayanağı olan Sağlık Bakanlığının ... tarihli ve ... sayılı, ... tarihli ve ... sayılı, ... tarihli ve... sayılı işlemlerinin iptali istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; İzmir Valiliğinin ... tarihli ve ... sayılı işlemi yönünden, anılan işlemin davacıya 29/11/2018 tarihinde tebliğ edildiği, ancak işlemeye başlamış olan dava açma süresinin son günü olan 28/01/2019 tarihinin geçirildiğinin anlaşıldığı, süre aşımı nedeniyle davanın bu kısmının esasının incelenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle bu işlem yönünden davanın süreaşımı nedeniyle reddine; Sağlık Bakanlığının... tarihli ve ... sayılı, ... tarihli ve ... sayılı, ... tarihli ve ...sayılı işlemleri yönünden; söz konusu işlemlerin hukuki görüş verme niteliğinde olduğu, kesin icrai niteliğinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın bu kısmının incelenmeksizin reddine; İzmir Valiliğinin... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden, davacının başvurusu tarihinde yürürlükte olan 2547 sayılı Kanun'un 36. maddesinin 7. fıkrası ve bu fıkrada gönderme yapılan 657 sayılı Kanun'un 28. maddesi ile, üniversite öğretim üyesi hekim ve diş hekimlerinin muayenehane açmalarının açıkça yasaklandığı, bunlardan doçent ve profesör olanların özel sağlık kuruluşları veya vakıf hastanelerinde çalışmasının yöntem ve koşullarının da yasada belirtildiği; anılan yasak ve sınırlamaların getirildiği 6514 sayılı Kanun ile mevcut muayenehanesi olan öğretim üyeleri bakımından geçici madde ile getirilen yaptırımların ise, Anayasa Mahkemesi tarafından salt "yasa yürürlüğe girdiğinde muayenehanesi bulunan öğretim üyeleri için yargı kararlarına güvenerek mesai sonrası çalışma ve faaliyette bulunmaları bu statünün kazanılmış hak olarak değerlendirilmesini olanaklı kılmasa da bu statülerin belli bir süre devam edeceğine ilişkin meşru bir beklenti oluşturduğu ve bu beklentinin hukuki güvenlik ilkesi gereğince korunması gerektiği" gerekçesiyle Anayasa'ya aykırı görüldüğü gözönünde bulundurulduğunda, davacının 6514 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 18/01/2014 tarihinde açılmış ve faaliyette bulunduğu bir muayenehanesi olmadığı, dolayısıyla davacının Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararının gerekçesi bakımından hukuksal güvenlik ilkesi uyarınca korunması gereken meşru bir beklentisinin bulunmadığı, bu nedenle muayenehane açarak serbest meslek faaliyetinde bulunmak üzere 28/01/2019 tarihinde yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin İzmir Valiliğinin ...tarih ve ... sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; daha evvel İdare Mahkemesi kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen kararın Danıştay Onuncu Dairesinin 21/01/2021 tarih ve E:2020/3201, K:2021/192 sayılı kararı ile İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı işlemi yönünden davanın süreaşımı nedeniyle reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair kısmının onanarak kesinleşmesi, İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve... sayılı işlemi yönünden davanın reddi ile Sağlık Bakanlığının... tarihli ve ...sayılı, ...tarihli ve ... Sayılı,... tarihli ve ... sayılı işlemleri yönünden davanın incelenmeksizin reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair kısmının bozulması üzerine bozma kararına uyularak bozulan kısımlara yönelik olarak verilen davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kararın, bu kez Danıştay Onuncu Dairesinin 23/06/2023 tarih ve E:2021/4303, K:2023/4241 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, 6514 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 18/01/2014 tarihine kadar geçen süreçte serbest meslek icra etme hakkı olan öğretim üyelerinden serbest meslek icra etmekte olanlar ile serbest meslek icra etmeyenlerin mesai saatleri sonrası çalışabilmeleri bakımından hukuksal olarak eşit statüde oldukları, aynı hukuki statüde bulunanlara farklı uygulama yapılmasının Anayasa'da ifadesini bulan eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğu, anılan tarihe kadar öğretim üyesi kadrosunda yükseköğretim kurumunda görev yaptığı, bu nedenle serbest meslek icrasında bulunabileceği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idareler tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : 1) Davacı, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi ... Anabilim Dalında profesör unvanı ile öğretim üyesi olarak görev yaptığından bahisle muayenehane açmak istemiyle 24/10/2018 tarihinde İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğüne başvurmuştur. 2) 2547 sayılı Kanun'a tabi olarak görev yapan öğretim üyelerinin serbest mesleki faaliyette bulunmak üzere muayenehane açma istemleri hakkında daha evvel Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün... tarih ve ...sayılı işlemi ile "2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na tabi olarak görev yapan tabip ve diş tabiplerinden 18/01/2014 tarihinden önce muayenehane işleten veya özel sağlık kuruluşlarında çalışanlardan bu çalışmalarını sonlandırmamış olanların mezkur Kanun'un yürürlük tarihi olan 18/01/2014 tarihinden itibaren üç ay içerisinde faaliyetlerini sonlandırmaları gerektiğine dair hükmün Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi sebebiyle aynı şekilde çalışmaya devam edecekleri, diğer öğretim üyesi hekimlerin yeni muayenehane açmasına imkan bulunmadığı" hususu İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğüne bildirilmiştir. Yine, Sağlık Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile de; aynı konuda Valiliğe gönderilen ...tarihli ve ...sayılı,...tarihli ve...sayılı,...arihli ve ...sayılı Bakanlık işlemleri ilgi tutularak, "2547 sayılı Kanun'un 6514 sayılı Kanun ile değişik 36. maddesi ve 657 sayılı Kanun'un 28. maddesi hükümleri gereği halen üniversitelerde görevli öğretim elemanlarının muayenehane açmalarının mümkün olmadığı" Valiliğe bildirilmiştir. 3) İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve E:... sayılı işlemi ile; Sağlık Bakanlığının yukarıda bahsedilen ... tarih ve...sayılı, ... tarih ve ... sayılı işlemleri davacıya gönderilmek sûretiyle davacının talebi reddedilmiştir. 4) Bu yazının davacıya tebliği üzerine davacı, 19/11/2018 tarihinde İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğüne başvurarak; "... tarih ve ... sayılı işlemle başvurusuna kabul veya ret yönünde bir cevap verilmediği, Bakanlık yazıları eklenerek bilgi verildiği belirtilerek muayenehane açıp açamayacağını içeren kabul veya ret yazısı ile Bakanlığın... tarihli ve... sayılı, ...tarihli ve ... sayılı,... tarihli ve ... sayılı yazılarının tarafına verilmesini" istemiştir. 5) Bunun üzerine, İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işlemi ile; "talep edilen yazıların bir kısmının üniversite öğretim üyelerinin kişisel bilgilerini de içermesi nedeniyle bu yazıların tamamının değil konu ile ilgili olanlarının ... tarih ve ... sayılı yazı ekinde gönderildiği; anılan yazılarda, '2547 sayılı Kanun'a 6514 sayılı Kanun'un 11. maddesi ile eklenen fıkrada, öğretim elemanlarının 657 sayılı Kanun'un 28. maddesi hükmüne tabi oldukları hükmüne yer verildiği, 657 sayılı Kanun'un 28. maddesi gereği halen üniversitede görevli öğretim elemanlarının muayenehane açmalarının mümkün olmadığı, üniversite öğretim üyelerinin muayenehane açma taleplerine cevaben bu hükümlerin tebliğ edilmesi gerektiği' yönünde ifadelere yer verildiği" bildirilmek suretiyle davacının istemi reddedilmiştir. 6) Bu defa davacı tarafından, 28/01/2019 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğüne yeniden başvurulmuş, muayenehane açma talebine açık ve net bir cevap verilmediği belirtilerek muayenehane açıp açamayacağını içeren kabul veya ret yazısının tarafına verilmesi istenilmiştir. 7) Son olarak İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve E:... sayılı işlemi ile; "başvurulara... tarih ve ...sayılı, ... tarih ve ... sayılı işlemlerle cevap verildiği, bu işlemlerde belirtilen Bakanlık yazılarında ilgili mevzuat hükümleri gereği öğretim elemanlarının muayenehane açmalarının mümkün olmadığının belirtildiği" davacıya bildirilmiştir. 8) Bunun üzerine davacı tarafından, İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarihli ve... sayılı, ... tarihli ve ... sayılı işlemleri ile bu işlemlerin dayanağı olan Sağlık Bakanlığının ...tarihli ve...sayılı, ... tarihli ve... sayılı, ... tarihli ve ... sayılı işlemlerinin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının İzmir Valiliğinin ... tarih ve... sayılı işlemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının incelenmesi : Bölge idare mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin dördüncü fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır. Bu durumda, mahkeme kararlarının Danıştay tarafından bozulması halinde, mahkemelerce bozmaya ilişkin kararlar üzerine yeniden verilen kararlara karşı yapılan temyiz başvuruları, bozma kararındaki esaslara uyulup uyulmadığı yönünden incelenebilecektir. Temyiz istemine konu kararın, İdare Mahkemesi kararının İzmir Valiliğinin ... tarih ve ...sayılı işlemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının, Danıştay Onuncu Dairesinin 23/06/2023 tarih ve E:2021/4303, K:2023/4241 sayılı bozma kararına uyularak verildiği anlaşıldığından, davacının temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının Sağlık Bakanlığının ... tarihli ve... sayılı, ... tarihli ve ... sayılı,... tarihli ve ...sayılı işlemleri yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısmına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının incelenmesi : İdare Mahkemesince, İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün... tarihli ve... sayılı işlemi yönünden davanın süreaşımı nedeniyle reddine, İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden davanın reddine, Sağlık Bakanlığının dava konusu ...tarihli ve ... sayılı, ... tarihli ve ... sayılı, ... tarihli ve ... sayılı işlemleri yönünden ise, "söz konusu işlemlerin hukuki görüş verme niteliğinde olduğu, kesin icrai niteliğinin bulunmadığı" gerekçesiyle davanın bu işlemlere yönelik kısımının incelenmeksizin reddine karar verilmiş; anılan karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusu Bölge İdare Mahkemesince reddedilmiş; bu kararın temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 21/01/2021 tarih ve E:2020/3201, K:2021/192 sayılı kararı ile, Sağlık Bakanlığının anılan işlemleri yönünden, "davacının muayenehane açma başvurusunun reddine ilişkin İzmir Valiliği işleminin dayanağını oluşturdukları gibi esasen yanlızca bu işlemlerden söz edilmek suretiyle davacının başvurusunun reddedildiği; Valilikçe Sağlık Bakanlığı işlemlerinin dışında başka bir gerekçe ortaya konulmadığı ve anılan işlemlerin, serbest meslek faaliyetinin icrası yönünden davacının hukuki durumunda değişikliğe ve hak kaybına yol açtığı, bu haliyle idari davaya konu olabilecek icrai, kesin ve yürütülebilir işlemler oldukları, buna göre, anılan işlemler yönünden de işin esası incelenmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle, İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden ise, "6514 sayılı Kanun'un yürürlük tarihi olan 18/01/2014 tarihinden sonra da serbest meslek icrasında bulunabilme hakkı olan davacının, muayenehane açma başvurusunun muayenehane uygunluk şartları bakımından değerlendirilmesi gerekirken, '2547 sayılı Kanun'un 36. maddesi ve 657 sayılı Kanun'un 28. maddesi hükümleri gereği halen üniversitelerde görevli öğretim elemanlarının muayenehane açmalarının mümkün olmadığı' yönündeki Sağlık Bakanlığı işlemlerine dayanılarak isteminin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık görülmediği" gerekçesiyle temyize konu kararın bozulmasına, kararın diğer kısımlarının onanmasına karar verilmiş; sonrasında Bölge İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak, Sağlık Bakanlığı ve İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün anılan işlemleri yönünden, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş; bu kararın temyizi üzerine de bu kez Danıştay Onuncu Dairesinin 23/06/2023 tarih ve E:2021/4303, K:2023/4241 sayılı kararıyla, "halihazırda tıp fakültesinde öğretim üyesi olduğu ve 6514 sayılı Kanun'un yürürlük tarihi olan 18/01/2014 tarihi itibarıyla usulüne uygun olarak açılmış bir muayenehanesinin de bulunmadığı dosya içeriğinden anlaşılan davacının, 2547 sayılı Kanun'un 6514 sayılı Kanunla değişik 36. maddesi gereği muayenehane işletmesi hukuken mümkün bulunmadığından, muayenehane açma istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Sağlık Bakanlığının ... tarihli ve ... sayılı, ...tarihli ve... sayılı, ... tarihli ve ...sayılı işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş; bunun üzerine Bölge İdare Mahkemesince, "istinaf istemine konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu" gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Buna göre, Bölge İdare Mahkemesince, netice olarak, İdare Mahkemesi kararının Sağlık Bakanlığının ... tarihli ve ... sayılı, ... tarihli ve ... sayılı,... tarihli ve... sayılı işlemleri yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısmına yönelik olarak davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarına, idarenin tek yanlı irade beyanıyla, kişilerin hukuksal durumlarında değişiklik meydana getiren, etkili ve yürütülmesi zorunlu idari işlemler konu edilir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu olan ve idari davaya konu edilebilecek işlemler; idarelerin kamu gücüne dayanarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis ettikleri, hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka bir ifadeyle ilgililerin hukukunu etkileyen işlemlerdir. Bakılan davada, Sağlık Bakanlığının... tarihli ve... sayılı, ... tarihli ve ... sayılı, ... tarihli ve ...sayılı işlemleri, Danıştay Onuncu Dairesinin 21/01/2021 tarih ve E:2020/3201, K:2021/192 sayılı kararında da belirtildiği üzere, idari davaya konu olabilecek icrai, kesin ve yürütülebilir işlemlerdir, anılan işlemler yönünden de işin esası incelenmek suretiyle bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesi kararının, Sağlık Bakanlığının...tarihli ve ... sayılı, ...tarihli ve ... sayılı,... tarihli ve...sayılı işlemleri yönünden davanın incelenmeksizin reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair kısmında da hukuki isabet görülmemektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE, 2. Davanın kısmen reddi, kısmen incelenmeksizin reddi ve kısmen süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun reddine dair kısmının ONANMASINA, Sağlık Bakanlığının... tarihli ve ...sayılı, ... tarihli ve ...sayılı, ... tarihli ve...sayılı işlemleri yönünden davanın incelenmeksizin reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının BOZULMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/03/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.