Danıştay Altıncı Dairesi · E. 2023/7742 · K. 2024/6682

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/7742 E.  ,  2024/6682 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2023/7742 Karar No : 2024/6682 KARAR DÜZELTME İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının onanmasına dair Danıştay Altıncı Dairesinin 10/07/2023 tarih ve E:2019/20149, K:2023/6481 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Tekirdağ ili, Çerkezköy ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin düzenlenen yapı ruhsatının iptaline ilişkin... tarihli, ... sayılı Çerkezköy Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden davacının 177 ada 1 sayılı parsel üzerinde yapılacak ticari tesise, ruhsatın düzenlendiği tarihteki geçerli imar durumuna ve Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin 41. maddesine aykırı şekilde yapı yaklaşma mesafesi gözardı edilerek Veliköy Belediyesince... tarihli, ... sayılı yapı ruhsatı düzenlendiğinin anlaşıldığı ve dava konusu parsele ilişkin 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile öngörülen "yeşil alan" arazi kullanım kararına karşı açılan davanın reddedildiği, bu durumda uyuşmazlığa konu yapı ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Davacının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir. KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte 1995 tarihli imar planının yürürlükte olduğu ve buna göre yapı yaklaşma mesafesinin 10 metre olması gerektiği, bu durumun Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Güvenliği Dairesi Başkanlığı'nın ...sayılı ve "Yalıboyu Tesisleri" konulu yazısında da tespit edilmesine karşı idare mahkemesince dikkate alınmadığı, kazanılmış hak kapsamında değerlendirme yapılmadığı bu nedenlerler idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülerek Danıştay Altıncı Daire since verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Düzeltilmesi istenen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesine uymadığı, bu nedenle istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ Karar düzeltme isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 10/07/2023 tarih ve E:2019/20149, K:2023/6481 sayılı kaldırılarak işin esası incelendi: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacıya ait ... Mahallesi, ...ada, ... sayılı parselin 17/03/2014 tarihli imar durum belgesinde karayoluna cepheli yapı yaklaşma mesafesinin 25 metre olduğunun belirtildiği, Veliköy Belediye Başkanlığınca Karayolları Genel Müdürlüğüne yazılan ...tarihli, ... sayılı yazı ile parselde yapılacak tesisin cephe şartlarını sağlamadığından dolayı söz konusu 25 metrenin 15 metreye düşürülerek yapı ruhsatı düzenlenmesinde kurumları açısından sakınca olup olmadığının sorulduğu ancak cevabı yazı gelmeden ... tarihli, ... sayılı yapı ruhsatının düzenlendiği, Karayolları Genel Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı cevabi yazısı ile yapılan incelemede ... ada ... sayılı parselin yan yola cepheli olduğu, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin 41. maddesine göre yapı çekme mesafesinin karayolları istimlak sınırından itibaren en az 25 metre geride olması gerektiğinin bildirildiği, 11/07/2014 tarihinde Yalıboyu Organize Sanayi Bölgesinin kuruluş protokolünün imzalandığı, Yalıboyu Organize Sanayi Bölgesi tarafından 20/08/2014 tarihinde mahallinde yapılan incelemede davacının yaptığı tesisin karayoluna 15.70 metre mesafede yapıldığının tespit edildiği, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı yazısı ile, yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca ruhsat iptali işleminin Çerkezköy Belediyesince yapılması gerektiğinin bildirilmesi üzerine ...tarihli, ... sayılı Yalıboyu Organize Sanayi Bölgesi yazısıyla, ruhsat iptali işleminin Çerközköy Belediye Başkanlığınca yapılmasının davalı belediyeden istenildiği, bunun üzerine davalı idarece dava konusu... tarihli, ... sayılı işlemle, ... tarihli, ... sayılı yapı ruhsatının iptali üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde "Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir. 3194 sayılı Yasanın 6.maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, "Planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından; "Bölge Planları" ve "İmar Planları", imar planları ise, "Nazım İmar Planları" ve "Uygulama İmar Planları" olarak hazırlanır. Uygulama imar planları, gerektiğinde etaplar halinde de yapılabilir." hükmüne yer verilmiştir. Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin yapı yaklaşma mesafesi başlıklı 41. maddesinde ise, "Tesisler bünyesindeki yapıların cephe hattı ile karayolu sınır çizgisi arasındaki mesafe; (...) b) Her türlü yer altı depoları ile akaryakıt ve (LPG/CNG ) istasyonları,akaryakıt ve sıvılaştırılmış gaz dolum istasyonları,umuma açık park yerleri ve garajlar, yolcu ve yük terminalleri, atölye, fabrika, işhanı, çarşı, pazaryerleri, ticari bina, sinema ,tiyatro, gazino gibi eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler, müstakil olarak yapılan otel-motel lokanta ve kahvehaneler, araç bakım ve onarım yerleri ,araç teşhir ve satış yerleri, hububat, fındık, tütün, pamuk, pancar vb. tarım ürünlerinin muhafaza edildiği kapalı depolar,sürücü kurs yerleri,toptancı hal ,üretme-besi çiftliği ve ahırlar ,maden ve petrol şantiye, ocak ve tesisleri,havuzlar,sabit kantarlar,eğitim,sağlık,dini ye kültürel vb. kamu ve özel yapılar ile yukarıda sayılan tesislere ait her türlü ana binalar ve sundurmalar için en az 25 metre, c) Her türlü tarım ürünlerinin depolandığı, yıkama, kurutma, yükleme ve boşaltma işlemlerinin yapıldığı açık sahalar, bekçi kulübesi, akaryakıt pompaları, sıvılaştırılmış gaz pompa ve kaideleri, mekanize hale getirilmemiş yükleme ve boşaltma rampaları, büfe vb. ikinci derece yapılar ve meskenler için en az 5 metredir. Temel kullanım amacı mesken olmakla birlikte, meskenler bünyesinde yer alan ve alanı mesken normal kat alanını geçmeyen bakkal, manav, kasap, lokanta, kahvehane, muayenehane, büro, eczane gibi ticari faaliyetlerin yapıldığı yerler ile mescit, sendika, dernek, vakıf vb. kuruluşların faaliyetlerinin yürütüldüğü bölümleri bulunan yapılar da bu maddenin uygulanmasında mesken gibi değerlendirilir. Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce onaylanmış ve yürürlükte olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında yer alan yapı yaklaşma mesafelerine ilişkin hükümler saklıdır." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İmar planları objektif nitelikte düzenleyici işlemlerdir ve kanunen zorunlu şartların oluşması halinde tesis edildikleri usule uygun olarak kaldırılmaları veya değiştirilmeleri mümkündür. Planların idarece kaldırılması veya değiştirilmesi durumunda bu planların yürürlükte oldukları süre içerisinde ve bu planlara dayalı olarak tesis edilen bireysel işlemlerin kişiler bakımından subjektif nitelikte kazanılmış hak doğuracağı tabiidir. İdari işlemlerin geriye yürümeyeceğine ilişkin idare hukuku ilkesi ile bu gibi durumlarda kazanılmış hakların korunması ve idari istikrarın sağlanması amaçlanmıştır. Kazanılmış hakların korunması hukuk devleti ilkesinin bir gereği olup, İdare Hukukunda kazanılmış hak sorununun çözümünde, hukuki güvenlik ilkesi ile hukuka uygun idare arasındaki dengenin gözetilmesi zorunludur. İmar hukukunda kazanılmış haktan bahsedildiğinde, yürürlükteki imar planlarına duyulan güven ile daha sonra değiştirilen plan dolayısıyla korunması gereken kamu yararı ve sağlıklı kentleşme birlikte değerlendirilmelidir. Uyuşmazlıkta, Yalıboyu Organize Sanayi Bölgesinde uygulanacak imar planlarının onaylanmadığı ve yapı ruhsatı verme veya yapı ruhsatını iptal etme yetkisinin henüz Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kuruluna devredilmediği dönemde Çerkezköy Belediye Başkanlığınca verilen 26/03/2014 tarihli, 109 sayılı yapı ruhsatının Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin 41. maddesine göre yapı çekme mesafesinin uygun olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinden Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Güvenliği Dairesi Başkanlığı'nın ... Tarihli, ...sayılı ve "Yalıboyu Tesisleri" konulu yazısında "...Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin yapı yaklaşma mesafesi başlıklı 41. Maddesinin (c) bendinde "Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce onaylanmış ve yürürlükte olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında yer alan yapı yaklaşma mesafelerine ilişkin hükümler saklıdır." hükmü yer almaktadır.... bu durumda söz konusu fabrika binasının durumu, 15.02.1995 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planına göre değerlendirildiğinde, idaremizin sorumlu olduğu karayolu sınır çizgisine göre yapı yaklaşma mesafesinin en az 10 metre olması gerekmektedir" tespitlerine yer verildiği, Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Güvenliği Dairesi Başkanlığı'nın Karayolları 1. Bölge Müdürlüğüne yazıdığı ... tarihli ve ...sayılı yazı ile de "Tesis yerinin 15.02.1995 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında sanayi alanı olarak planlandığı, Planda, İdaremizin sorumluluğundaki karayolunda karayolu sınır çizgisine göre yapı yaklaşma mesafesinin 10m olarak gösterildiği, Yapı yaklaşma mesafesi 15 m olarak yapı ruhsatının verildiği ve yapının yapıldığı, anlaşılmaktadır. Bu durumda, tesisin yapı yaklaşması mesafeleri yönünden, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler hakkında Yönetmeliğe aykırılık teşkil etmediği anlaşılmakta olup, yol ve trafik güvenliğinin sağlanması kaydıyla, söz konusu tesise Geçiş Yolu İzin Belgesi verilmesinde İdaremizce sakınca bulunmamaktadır." tespitlerine yer verildiği görülmüştür. Dosya içerisinde davacı tarafından alınan uzman mütalaasında, dava konusu taşınmazın 15 metre en kesitli yan yol ve organize sanayi bölgesi içi dağıtıcı- toplayıcı yol niteliğinde olan 15 metre en kesitli OSB içi imar yolundan cephe aldığı bu durumda yapı yaklaşma mesafelerinin tespitinde referens alınabilecek temel kaynağın yetki ve sorumluluk tespiti bakımından ilgili belediye olan Çerkezköy Belediye Başkanlığı tarafından kabul edilen 08.01.2014 tarihli imar planı olduğu, 1995 tarihli imar planı esas alınarak düzenlenen 28.03.2014 tarihli yapı ruhsatı ile ... ada,... parsel sayılı taşınmazda yapı yaklaşma/bahçe mesafesinin 15 metre olarak tanımlandığı, 08.01.2014 tarihli revizyon imar planı ile ... ada ... parsel için yapı yaklaşma/bahçe mesafesinin 25 metre olarak değiştirildiği, ancak, 08.01.2014 tarihli revizyon imar planın "askı ilan tutanaklarının bulunmaması" nedeniyle geçerli olamayacağı, yürürlüğe giremeyeceği bu durumda, ... ada, ... sayılı parsel için 1995 tarihli imar planının dayanak alınacağı ve 28.03.2014 tarihli yapı ruhsatında 15 metre yapı yaklaşma/bahçe mesafelerinin geçerli olacağı, değerlendirmesi yapılmıştır. İdare mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda ise dava konusu yapı ruhsatının alındığı tarihten sonra Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen ve anılan taşınmaza yeşil alan kullanım kararı getiren 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/15000 ölçekli nazım imar planının değerlendirmeye esas alındığı görülmüştür. Olayda dava konusu taşınmaza yapı ruhsatı verildiği dönemde geçerli olan dayanak imar planı ve buna göre belirlenecek olan yapı yaklaşma mesafesi ile davacının kazanılmış hak durumunun duraksamaya yer vermeyecek şekilde açıkça tespit edilemediği birbiri ile çelişkili tespitlerin bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bu durumda yerinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak ya da ek rapor alınarak yukarıda yer verilen bilgiler de değerlendirilmek suretiyle dava konusu taşınmaza 28.03.2014 tarihli yapı ruhsatı verildiği dönemde yürürlükte olan hangi imar planına göre yapı ruhsatı verildiği, buna göre yapı yaklaşma mesafesinin uygun olup olmadığı, ilgili mevzuata göre kazanılmış hak durumunun olup olmadığı tespit edilerek elde edilecek sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla davanın reddine ilişkin kararda isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 18/11/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.