Danıştay Kararı · E. 2023/8994 · K. 2024/3701

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/8994 E.  ,  2024/3701 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/8994 Karar No : 2024/3701 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Tekirdağ ili, Marmaraereğlisi ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... sayılı parselde yer alan taşınmazın 500 m²'lik kısmını, davalı idare ile yapılmış kira sözleşmesine istinaden çay bahçesi olarak işleten davacının, kira sözleşmesi sona erdiği halde taşınmazı boşaltmaması nedeniyle, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75.maddesi uyarınca 25.000,00-TL ecrimisil bedeli ödemesine ve taşınmazı tahliye etmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile aynı gerekçeyle taşınmazın tahliyesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ve ... tarih ve ... sayılı işlemlerin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda, tahliyeye ilişkin dava konusu işlemler yönünden; "5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca, 2886 sayılı Kanun’un 75. maddesinin, belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağından bahisle, 2286 sayılı Kanunun anılan maddesiyle, işgal edilen taşınmazların tahliyesinin, ilgili idarenin talebi üzerine, taşınmazın bulunduğu yer mülki amirince sağlanacağının hüküm altına alındığı, bu nedenle Belediyenin re'sen tahliye yetkisinin bulunmadığı belirtilerek, dava konusu taşınmazın tahliyesinin davalı idarece mülki amirden istenilmesi gerekirken, doğrudan davalı idarece tesis edilen işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı", davacıdan 25.000,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden ise; "2886 sayılı Kanun'un 75.maddesinin 3.fıkrasıyla getirilen, kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edileceği, aksi halde ecrimisil alınacağı hükmüne istinaden, dava konusu taşınmaza ilişkin davanın tarafları arasındaki kira sözleşmesinin 11. maddesiyle, 'Kira süresi sona erdiği halde kiraya verilen yerin, kiracı tarafından idareye teslim edilmediği takdirde her geçen gün için 50,00-TL ceza kesilir' hususuna yer verildiği, bu maddeyle, işgalin devam etmesi halinde verilecek cezanın sözleşmede özel olarak düzenlenmesi nedeniyle davacıdan ecrimisil istenilemeyeceği, davalı idare tarafından kira sözleşmesine göre bir işlem tesis edilmesi gerektiği belirtilerek, fuzuli şagil olduğundan bahisle davacıdan ecrimisil istenilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Tahliyeye yönelik dava konusu işlemler yönünden; 2886 sayılı Kanunun 75. maddesinin Uygulanması Hakkında Genelgede yer alan kira süresi dolmadan ve tahliye isteğine ilişkin hukuki şartlar oluşmadan mülki idare amirinden tahliye talebinde bulunulmayacağına ilişkin düzenleme nedeniyle, mülki amire başvurulmasını gerektirecek hukuki şartlar henüz oluşmadan, idarelerince davacıya işgali sonlandırarak taşınmazı boşaltması için süre verildiği, buna rağmen işgale devam edildiği için davacıya tahliye yazısı gönderildiği, davacı tarafından, süreç devam etmekteyken bakılan davanın açıldığı, bu nedene mülki amirden tahliye talebinde bulunmadıkları, taraflarınca fiilen yapılamış bir tahliyenin de söz konusu olmadığı, yapılan işlemin sadece davacıya işgalci konumda bulunduğunun hatırlatılarak tahliye yükümlüğünün ihtarından ibaret olduğu; ecrimisil bedeline ilişkin dava konusu işlem yönünden ise, ecrimisilin 2886 sayılı Kanun gereği alınması zorunlu bir bedel olduğu, 2886 sayılı Kanunun 75. maddesinin Uygulanması Hakkında Genelgenin son bendine, belediye taşınmazlarının fuzuli işgali durumunda tahliye sağlanana kadar, 2886 sayılı Kanunda düzenlenen esaslar dahilinde ecrimisil tahsilinin zorunlu olduğunun belirtildiği, kira şartnamesinin 11. maddesinde belirtilen bedelin ecrimisil niteliği taşımadığı, sözleşme hükümlerinin uyulmaması halinde verilecek bir sözleşmesel ceza niteliğinde olduğu, cezai şartın varlığının ecrimisil alınamayacağı anlamına gelmediği, dava konusu işlemlerin usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin, temyize konu Mahkeme kararının tahliye işlemlerine ilişkin kısmı yönünden reddi, ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin kısmı yönünden ise kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Temyize konu Mahkeme kararının tahliyeye ilişkin kısmı yönünden; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın tahliyeye ilişkin işlemlere ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Temyize konu Mahkeme kararının ecrimisil istenilmesine ilişkin kısmı yönünden; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. Ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde onbeş indirim uygulanır. Ecrimisil fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmez ise, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır. İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir..." hükmüne yer verilmiştir. Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 2. fıkrasında; "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." hükmü yer almıştır. Dosyanın incelenmesinden; davacı ile davalı idare arasında 25/04/2012 tarihinde imzalanan 3 yıl süreli kira sözleşmesiyle davacının, Tekirdağ ili, Marmaraereğlisi ilçesi, ... mahallesi, ... Caddesi ... sayılı parselde kayıtlı davalı idarenin tasarrufunda bulunan taşınmazın 500 m²'lik çay bahçesinin işletme hakkını elde ettiği, anılan taşınmazın, davalı idarece sözleşmenin sona erdiği 10/05/2015 tarihinden itibaren davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinin tespit edilmesi üzerine dava konusu işlemlerin tesis edildiği anlaşılmıştır. Dava dosyasının içinde yer alan ve temyize konu mahkeme kararına gerekçe olarak alınan, davacı ile davalı idare arasında imzalanan 25/04/2012 tarihli kira sözleşmesinin, "Kira süresi sona erdiği halde kiraya verilen yer kiracı tarafından idareye teslim edilmediği takdirde her geçen gün için 50.00-TL ceza kesilir" içerikli 11. maddesinin, taşınmazın sözleşme süresi sonunda tahliye edilmemesi halinde kullanım bedelinin nasıl belirleneceğine yönelik bir madde olmayıp, Borçlar Hukuku anlamında cezai şart anlamına gelen ve özel hukuk kurallarına tabi olarak uygulanacak yaptırım içeren bir madde olduğu görülmekte ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca kira sözleşmesi sona ermesine rağmen taşınmazı tahliye etmeyen fuzuli şagil konumunda bulunan davacıdan ecrimisil istenilmesine kanuni engel teşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır. Bu durumda, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında davacıdan 25.000,00-TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin kısmı yönünden hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne, 2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemlerden; taşınmazın tahliyesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile ... tarih ve ... sayılı işlemlere ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Mahkeme kararının, davacıdan ...-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleme ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 04/06/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.