Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/9132 · K. 2024/1195

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/9132 E.  ,  2024/1195 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/9132 Karar No : 2024/1195 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Turizm İnşaat Otomotiv Gıda ve Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Demir Akaryakıt İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Bilecik ili, Bozüyük ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi No:...adresinde akaryakıt satış istasyonu bulunan davacı tarafından, söz konusu işletmeye 450,00 metre mesafede bulunan Bozüyük ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda Akaryakıt satış istasyonu olarak faaliyet göstermek üzere ... Demir Akaryakıt İnşaat Ticaret ve Sanayi Ldt. Şti. isimli firmaya 2.sınıf gayrisıhhi müessese için Boyüzük Belediye Başkanlığınca verilen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatınına iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; dava konusu LPG otogaz satış istasyonuna ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunduğu alan 2000 yılında Bozüyük Belediye Meclisince onaylanarak yürürlüğe giren 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ve plan lejandı açıklama raporunda akaryakıt istasyonu alanında kaldığı ve anılan şirketin 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 20/12/2003 tarihinden önce, 23/08/2002 tarihli Bozüyük Belediye Başkanlığı'ndan depolama alanı ve benzinlik için alınmış yapı kullanma izin belgesinin bulunduğu, 5015 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce dava konusu parselin bulunduğu adreste akaryakıt satış faaliyetinin bulunması sebebiyle ... Demir Akaryakıt İnş. Tic. ve San. Ltd.Şti'ne ait akaryakıt satış istasyonu işletmesi için işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesine engel bir durum olmadığı, bu nedenle işyeri açma ve çalışma ruhsatı işlemi açısından hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, müdahile ait akaryakıt istasyonunun bulunduğu alanın planda ticaret, servis, bakım, konaklama ve dinlenme tesisi olarak ayrıldığı, imar plan notunda akaryakıt istasyonuna yer verilmesinin yeterli olmadığı, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planlara da işlenmesi gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 26/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz. İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır. ..." düzenlemesi getirilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 2. fıkrasında; idari yargı yetkisinin idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu, idari mahkemelerin yerindelik denetimi yapamayacakları, yürütme görevinin kanunlar ile gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremeyecekleri; 20. maddesinde, Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemelerinin, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapacakları hükme bağlanmıştır. Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından, Bilecik ili, Bozüyük ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan akaryakıt istasyonuna 450,00 metre mesafede bulunduğundan bahisle, müdahil ... Demir Akaryakıt İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketine adına düzenlenen akaryakıt satış istasyonu faaliyet konulu ... tarihli ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle doğrudan dava açıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen düzenlemede, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınan işyerlerinin, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırılık ve noksanlıkların tespitinin doğrudan ruhsat iptali sonucunu doğurmayacağı, söz konusu noksanlık ve aykırılıkların giderilmesi için işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsatın idarece iptal edileceği öngörülmüştür. İdarenin kendiliğinden yapacağı kontrol ve denetim dışında işyerlerinin faaliyeti nedeniyle menfaatleri ihlal edilenler tarafından yapılacak şikayet, ihbar veya iddia başvurularını da değerlendirmesi durumunda yukarıda anılan mevzuat hükümlerini uygulayarak söz konusu noksanlık ve aykırılıkların giderilmesi için işyerine onbeş günlük süre vermesi gerekeceği tabii olup, aksi halde, yani böyle bir başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması durumunda ruhsat sahiplerine mevzuatta tanınan sürenin verilmemesi ve idari yargı yerlerince dava konusu edilen ruhsatın doğrudan iptali sonucuna gidilmesi gibi bir durumla karşı karşıya kalınacaktır. Bu halde, idari davaya konu edilmeden, idari aşamada çözülebilecek bir konunun, idari yargıya taşınması ve idari yargı yerlerince idarenin yerine geçilerek idari eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verilmesinin önüne geçilmesi için, bu tür davalarda öncelikle mevzuatın idareye ve ilgililere tanıdığı idari usul yolunun tüketilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, ruhsat iptali istemiyle idareye başvurulmadan doğrudan açılacak davalarda verilecek iptal kararlarının uygulanmasında da, idarenin ruhsat sahiplerine verebileceği onbeş günlük süre uygulamasının mümkün olmaması gibi bir sonuç ortaya çıkacaktır. Ancak, ilgililerin işyeri ruhsatının iptal edilmesi istemiyle idareye başvurmaları, sonrasında başvuruların reddi yolundaki işlemin iptali istemiyle açacakları davalarda verilecek iptal kararları doğrudan ruhsat iptali sonucunu doğurmayacağı için idarelerin mevzuatta öngörülen onbeş günlük süreyi uygulama olanağı da her zaman söz konusu olacaktır. Bu durumda, yukarıda belirtilen Yönetmelik'e göre herhangi bir işlem tesis edilmeksizin ve işyerine bir süre verilmeksizin, idari işlem mahiyetinde doğrudan ruhsat iptalinin istemiyle açılan davada davanın reddi yolunda verilen mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği görüşüyle, aynen onanmaya dair Dairemiz kararına katılmıyorum.