Danıştay Kararı · E. 2024/1154 · K. 2024/3080

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2024/1154 E.  ,  2024/3080 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/1154 Karar No : 2024/3080 TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1-... 2-... 3-... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2-... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Kocaeli ili, Karamürsel ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı (eski ... pafta, ... parsel) taşınmazı kapsayan alanda Karamürsel Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Karamürsel ilçesi, Ereğli ve Tepeköy Mahalleleri 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonu ile bu planın dayanağı Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazın üzerinden geçecek şekilde planlanan ve 2. derece kent içi otoyollar kullanımında kalan yolun yeterli genişliğe sahip olmadığı, anılan yol bakımından dava konusu imar planlarının üst ölçekli plan ile uyumlu olmadığı, 10.00 metre ve üzerindeki en kesitli yolların 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerektiği, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer alan 12 metre enkesitli yolların 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmemesi nedeniyle bu planın çizim tekniği açısından eksik olduğu ve yol kademelenmesi açısından uygun olmadığı, planlamanın detaylı analizlere dayanılarak yapılmadığı, parsele isabet eden yolun transit geçilen bir taşıt yolu olduğu ve özellikli kentsel mekan niteliğindeki kentsel kıyı kesimi konut yerleşim alanı bütününde dengeli planlanmadığı, dava konusu imar planlarının uyuşmazlık konusu parsele ilişkin kısmında hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptallerine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu imar planlarında uyuşmazlık konusu parselin kısmen konut, kısmen 15 metre enkesitli yol, kısmen de yol-otopark-refüj olarak planlandığı, davacıların temel itirazının ise 15 metre enkesitli yolun parsellerini kullanılmaz hale getirdiği, parselin üzerindeki yapılar dikkate alınmadan planlandığı hususlarına münhasır olduğu görüldüğünden, uyuşmazlığın 15 metre enkesitli yol yönünden incelenmesinden; davacıların parselinin daha önceki imar planlarında köprülü kavşak yapımı projesi içinde yol ve park alanı olarak planlandığı, sonrasında kabul edilen dava konusu imar planlarında ise cephe aldığı kadastral yolun (Reyhan sokak) çevresiyle birlikte yeniden düzenlenip genişletilerek 15 metre enkesitli olarak planlandığı, alanın Kocaeli-Yalova anayolu ile deniz arasında kısıtlı bir bölgede kalması nedeniyle bu sınırlı alanda yol kademelenmesi yapılmasının mümkün olmayacağı, fiili durum göz önünde bulundurulduğunda bilirkişilerin yol kademelenmesinin doğru olmadığı yönündeki görüşünün arazinin gerçekleriyle örtüşmediği, yine de kısıtlı alanda ulaşım sisteminin doğru planlanmaya çalışıldığının görüldüğü, 15 metre enkesitli yolun sadece davacı parselinde değil alandaki tüm parseller özelinde etkili olduğu, bireysel yararın ötesinde üstün kamu yararı taşıdığı, yolun kuzeye doğru anayolu da geçmek suretiyle devam ettiği, kıyı ile iç kesim arasında geçişi kolaylaştırarak kıyıdan kamunun yararlanmasını sağladığı, davacıların talebi doğrultusunda söz konusu yolun parsellerindeki yapı korunacak şekilde düzenlenmesi halinde bölgede üzerinde yapı bulunan başka parsel maliklerinin de aynı yönde taleplerinin olacağı, böylelikle plan bütünlüğünde yol kurgusunun bozulacağı, yolun bölgede planlanan konut alanlarına hizmet ettiği gibi iç kesimdeki konut alanlarından kıyıya ulaşımını da kolaylaştırdığı, fiilen var olan Reyhanlı sokağın yeniden düzenlenip genişletilerek hafif kaydırılması sonucu yol sisteminin kurgulandığı, dava konusu nazım ve uygulama imar planı ile belirlenen 15 metrelik yolun şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve mevzuata uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 18/09/2023 tarih ve E:2019/12425, K:2023/6633 sayılı kararıyla; imar planlarında çok büyük bir zorunluluk olmadıkça değişiklik yapılmamasının imar planı yapımı aşamasında gözetilecek önemli kriterlerden biri olduğu, ancak bazı durumların varlığı halinde plan değişikliği yapılmasının zorunlu ve gerekli olabileceği, bu değişikliklerin de genel olarak imar planı uygulamasında ortaya çıkacak sorunları çözücü nitelikte olması gerektiği, arazi kullanış kararlarıyla birlikte oluşturulan ulaşım sisteminde ve bu sistemdeki karayollarının fiziki ve fonksiyonel kademelenmesinde, yol güzergahlarının genişliklerinde ve bunların üzerindeki kavşakların yeri ve geometrik düzenin de ihtiyaç ve sorunlara göre değişiklikler olabileceği, İmar planlarında öngörülen ulaşım sisteminin bir parçası olan imar yollarının güzergahının belirlenmesi sırasında yolun devamlılığının ve diğer yollarla bağlantısının göz önünde bulundurulmasının zorunlu olduğu, Uyuşmazlıkta, davacı taşınmazının önünden geçen ve fiilen kullanılan mevcut yolun (Reyhan sokak) kaldırılarak birkaç metre ötesinden yeni 15 metre enkesitli bir yol açıldığı, bu yolun davacıların parselinin ortasından geçecek şekilde planlanması üzerine davacılar tarafından anılan yola itiraz edilerek dava konusu planların iptali istemiyle bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı, Dava konusu imar planlarında, fiilen kullanılan yolun (Reyhanlı sokak) kaldırılarak kısa bir mesafe ötesinde 15 metre enkesitli yeni bir yol planlandığı görülmüş ise de, önceki imar planlarında fiilen kullanılan bu yolun batı istikametinde genişletilmesi planlandığından anılan yola cepheli parseller üzerindeki yapılara bu durum esas alınarak yapı ruhsatı verildiği, yolun etrafında çok fazla yapılaşma bulunmadığı, ihtiyaç varsa söz konusu yolun genişletilerek kullanılmasının maliyet açısından daha az masraf gerektireceği, dava konusu imar planı değişikliklerine ait plan açıklama raporlarında mevcut yolun kaldırılarak yeni yol planlanmasının nedeninin açıklanmadığı, yeni önerilen 15 metre enkesitli yol güzergahının D-130 Karayolu ile kesintiye uğradığı, sürekliliğinin bulunmadığı anlaşıldığından, davacıların parselinin de üzerinden geçecek şekilde planlanan uyuşmazlık konusu 15 metre enkesitli yolun şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığından davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun kabulü ve İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, bozma kararında belirtilen gerekçeler yönünden hiçbir inceleme ve değerlendirme yapılmadan verilen ısrar kararının hukuka aykırı olduğu belirtilerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı Karamürsel Belediye Başkanlığı tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davacılar tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemlerin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: Önceki imar planlarında tamamı Ereğli köprülü kavşak projesi kapsamında kavşak alanı ve park alanı olarak planlanan uyuşmazlık konusu taşınmaz; dava konusu 11/06/2015 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında; 275 ki/ha orta yoğunluklu meskûn konut alanı (200-400 ki/ha), parklar ve dinlenme alanları, 15 metrelik yol (II. ve III. derece kent içi otoyollar), 17/12/2015 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon imar planında; konut alanı (TAKS/KAKS 0,25/1,00 5/A-4/3), park alanı, 15 metrelik yol (II. derece kent içi yollar) olarak planlanmıştır. Davacılar tarafından; taşınmazlarının üzerinden geçecek şekilde planlanan 15 metre enkesitli yolun parsellerinin tam ortasından üzerindeki yapıyı yok edecek ve parseli kullanılmaz hale getirecek şekilde geçirildiği, mevcut ve fiilen kullanılan yolun (Reyhan sokak) batı istikametinde genişletilmesi planlandığından söz konusu sokağa cepheli yapılara da bu durum esas alınarak yapı ruhsatı verildiği, bu hususlar dikkate alınmadan yapılan planlamanın kamu yararına ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek temyizen bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, “Plan Kademeleri” başlıklı 6. maddesinde ise; planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas alan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, 8. maddesinde ise, planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir. 14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Plan raporu" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Mekânsal planlara ilişkin, kendi kademesine göre ve yapılış amacının gerektirdiği açıklamaları içeren bir plan raporu hazırlanır. (2) Plan raporunda, planın türü, ölçeği, kapsamı ve özelliğine göre; vizyon, amaç, hedefler ve stratejiler belirlenerek, koruma-kullanma esasları, alan kullanım kararları, yoğunluk ve yapılaşmaya ilişkin konularda planlama esasları ve uygulama ilkeleri, eylem planları, açık ve yeşil alan sistemi, ulaşım, erişilebilirlik ve mekânın etkin kullanılması, gerektiğinde koruma, sağlıklaştırma ve yenileme program, alan ve projelerinin etaplama esasları, alan kullanım dağılımı tablosu gibi hususlarda açıklamalara yer verilir. (3) Planların araştırma aşamasında yapılan çalışmalarda elde edilen bilgi, belge ve sonuçlar ayrı raporlar halinde sunulabilir. (4) Plan değişikliklerinde, değişiklik gerekçesi ve yapılan gereklilik analizlerini ayrıntılı açıklayan plan raporu hazırlanması zorunludur. (5) İmar planlarında, bu Yönetmelikte tanımlanan veya plan gösteriminde bulunan kullanımlardan birden fazla mekânsal kullanımın aynı alanda bir arada bulunması durumunda uygulamaya yönelik alan kullanım oranları, otopark, yeşil alan ve benzeri sosyal ve teknik altyapı kullanımlarına ilişkin detaylar ile gerektiğinde bağımsız bölüm sayısı, plan raporu ve plan notlarında ayrıntılı olarak açıklanır." hükmü ile "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde: a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz. b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır. c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz. ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez. d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İmar planlarında çok büyük bir zorunluluk olmadıkça değişiklik yapılmaması imar planı yapımı aşamasında gözetilecek önemli kriterlerden biridir. Ancak bazı durumların varlığı halinde plan değişikliği yapılması zorunlu ve gerekli olabilir. Bu değişiklikler de genel olarak imar planı uygulamasında ortaya çıkacak sorunları çözücü nitelikte olmalıdır. Arazi kullanış kararlarıyla birlikte oluşturulan ulaşım sisteminde ve bu sistemdeki karayollarının fiziki ve fonksiyonel kademelenmesinde, yol güzergahlarının genişliklerinde ve bunların üzerindeki kavşakların yeri ve geometrik düzeninde ihtiyaç ve sorunlara göre değişiklikler olabilir. Uyuşmazlıkta, davacı taşınmazının önünden geçen ve fiilen kullanılan mevcut yolun (... sokak) kaldırılarak birkaç metre ötesinden yeni 15 metre enkesitli bir yol açıldığı, bu yolun davacıların parselinin ortasından geçecek şekilde planlanması üzerine davacılar tarafından anılan yola itiraz edilerek dava konusu planların iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. Dava konusu imar planlarında, fiilen kullanılan yolun (Reyhanlı sokak) kaldırılarak kısa bir mesafe ötesinde 15 metre enkesitli yeni bir yol planlandığı görülmüş ise de, önceki imar planlarında fiilen kullanılan bu yolun batı istikametinde genişletilmesi planlandığından anılan yola cepheli parseller üzerindeki yapılara bu durum esas alınarak yapı ruhsatı verildiği, yolun etrafında çok fazla yapılaşma bulunmadığı, ihtiyaç varsa söz konusu yolun genişletilerek kullanılmasının maliyet açısından daha az masraf gerektireceği, dava konusu imar planı değişikliklerine ait plan açıklama raporlarında mevcut yolun kaldırılarak yeni yol planlanmasının nedeninin açıklanmadığı, davacıların parselinin de üzerinden geçecek şekilde planlanan uyuşmazlık konusu 15 metre enkesitli yolun şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, dava konusu nazım ve uygulama imar planı revizyonlarında 15 metre enkesitli taşıt yolu fonksiyonu yönünden hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davacıların temyiz istemlerinin kabulüne; 2.Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, kararın kaldırılması, davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 28/11/2024 tarihinde, kesin olarak oybirliği ile karar verildi.