Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/1249 · K. 2024/5739

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2024/1249 E.  ,  2024/5739 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2024/1249 Karar No : 2024/5739 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Başkanlığı-... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mah. ... pafta, ... Ada, ... ve ... nolu parselin ... hissesi, ... pafta, ... Ada, ... ve ... nolu parselleri, ... pafta, ... ada ve ... numaralı parseli üzerinde Çankaya Tapu Sicil Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... yevmiye numarası ile tesis edilen ipotek işleminde ödenen 1.624.818,28-TL tapu harcı ve 6.40-TL tapu harcı olmak üzere 1.624.818,25-TL'nin iadesi için yapılan düzeltme şikayet başvurusunun davalı idarece reddine dair ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ve ödenen tutarın iadesi istemine ilişkindir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Danıştay Dokuzuncu Dairesince verilen bozma kararına uyarak dosyanın yeniden incelenmesi suretiyle; uyuşmazlık konusu olayda davacı şirket tarafından uyuşmazlığa konu taşınmazların tapu müdürlüğünün işlemiyle devralınması sırasında ödenen tapu harcının 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen kısmi istisna kapsamında bulunup bulunmadığının belirlenebilmesi için öncelikle anılan hükümde yer alan "yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılar" tanımlamasından neyin anlaşılması gerektiğinin saptanması ve maddi olaya konu yapının bu saptamalara uygun "münferit yapı" kabul edilip edilemeyeceğinin belirlenmesinin önem arz ettiği, 5393 sayılı Kanun'un 73. maddesinde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınacağı belirtilmekle birlikte yapılara ilişkin ihale kararı, sözleşme ve hak edişlerle ilgili kağıtların istisna kapsamında olup olmadığı hususunda bir açıklık bulunmamakta olup bu hususun da yorumlanarak açıklığa kavuşturulması gerektiği, uyuşmazlığa konu işin, 5393 sayılı Kanun'un 73. maddesindeki kısmi istisnadan faydalanılabileceği sonucuna varmak, yorum yapmadan ilk bakışta ve hemen elde edilebilecek bir sonuç olmadığından mevzuatın ve işe konu önceki ve yeni yapıların durumunun ve istisnanın hangi durumlara ilişkin olduğunun yorumlanmasını gerektiren olayda, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun düzeltme ve şikayet hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığı, davacı tarafından ileri sürülen iddiaların ancak damga vergisine karşı süresi içerisinde açılacak bir davada dikkate alınabileceği, hukuki ihtilaf niteliğindeki dava konusu uyuşmazlığın vergi hatası kapsamında değerlendirilmesi ve düzeltme ve şikayet başvurusuna konu edilebilmesi mümkün olmadığından, istinaf istemine konu Vergi Mahkemesince anılan gayrimenkullerin gecekondu bölgesi ve/veya riskli alan olmadıkları tespit edildiğinden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle verilen kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İpotek tesis edilen alanların gecekondu bölgesi olarak kentsel dönüşüm projesine konu olduğu ayrıca riskli alan olduğu, 775 , 6306 ve 5393 sayılı Kanunlar kapsamında taşınmazın harç vb. ücretlerden muaf olduğu, yasaya aykırı bir şekilde tahakkuk ve tahsilat yapıldığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacı şirket tarafından, Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mah. ... pafta, ... Ada, ... ve ... nolu parselin ... hissesi, ... pafta, ... Ada, ... ve ... nolu parselleri, ... pafta, ... ada ve ... numaralı parseli üzerinde Çankaya Tapu Sicil Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... yevmiye numarası ile tesis edilen ipotek işleminde ödenen 1.624.818,28-TL tapu harcı ve 6.40-TL tapu harcı olmak üzere 1.624.818,25-TL'nin iadesi için yapılan düzeltme şikayet başvurusunun davalı idarece reddine dair ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ve ödenen tutarın iadesi istenilmektedir. İLGİLİ MEVZUAT: 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde, tapu ve kadastro işlemlerinden bu Kanun'a bağlı (4) sayılı Tarife'de yazılı olanların tapu ve kadastro harçlarına tabi olacağı hüküm altına alınmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanununun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73. maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabileceği ; altıncı fıkrasında kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınacağı belirtilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanununun 73. maddesinin gerekçesinde de sağlıksız ve hızlı kentleşmenin ülkemizin önemli sorunlarının başında geldiği, kentlerimizin özellikle ülkemizin batı bölgelerinde aşırı şekilde büyüdüğü fakat buna uygun sosyal imkanlarla donatılmadığı, büyük kentlerde trafik, hava kirliliği, yetersiz konut, çarpık yapılaşma, alt yapı hizmetleri ve benzeri sorunların acilen çözüm beklediği, bu düşünceden hareketle büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 50.000'in üzerinde belediyelerin kentin gelişimine uygun konut alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları ve sosyal donatılar oluşturmak, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak ve restore etmek amacıyla kentsel gelişim alanları ilan etme ve uygulayabilmelerine imkan vermenin kaçınılmaz olduğu, maddenin bu amaçla düzenlendiği yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştayca, uyuşmazlığın çözümü de gösterilerek verilen ve kesinleşen bozma kararları üzerine, bölge idare mahkemelerinin, bozma kararında yazılı esaslara uygun olarak karar vermeleri ya da ilk kararlarında ısrar etmeleri dışında başkaca bir karar vermeleri olanaklı olmayıp Bölge idare mahkemesi kararlarının Danıştay tarafından bozulması halinde yeniden verilecek kararlara karşı yapılacak temyiz başvuruları da bölge idare mahkemesince bozma esaslarına uyulmuş olup olmadığı yönünden incelenebilecek olup temyize konu kararda, Danıştay Dokuzuncu Dairesince verilen bozma kararına karşı ilk karardaki gerekçe ile ısrar edilmeyip bozma kararına uyulduğu belirtildiği ve gerek Mahkemece gerek Danıştayca işin esası incelenerek karar verildiği halde, bozma kararında araştırılması belirtilen hususlar dikkate alınıp herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmaksızın hukuki ihtilaf niteliğindeki dava konusu uyuşmazlığın vergi hatası kapsamında değerlendirilmesi ve düzeltme ve şikayet başvurusuna konu edilebilmesi mümkün olmadığından, istinaf istemine konu mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmediği belirtilerek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görülmüştür. Dosyada, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısında; dava konusu taşınmazlara ait bölgenin 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında Kentsel Dönüşüm ve Gelişim bölgesi olarak ilan edildiğinin belirtildiği, ekinde de 13/07/2010 tarihli Bakanlar Kurulu kararının bulunduğu anlaşılmaktadır. Davacı tarafından yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemden, davacının dava konusu taşınmazların 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında gecekondu bölgesi olması nedeniyle de ödenen harç ve bedelin iadesinin talep edildiği, davalı idare tarafından da kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri kapsamında bulunan gayrimenkullere ilişkin olarak tapuda yapılacak ipotek işlemlerinin 5393 sayılı Kanunun 73. maddesi kapsamında değerlendirilmesine imkan bulunmadığı gerekçesi de belirtilmek suretiyle davacının başvurusunun reddedildiği, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73. maddesinin birinci fıkrasında, '....kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınacağı'nın düzenlendiği, mahkemenin ara karar cevabına karşı verilen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısından dava konusu taşınmazlara ait bölgenin 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında Kentsel Dönüşüm ve Gelişim bölgesi olarak ilan edildiği, yazı ekinde de 13/07/2010 tarihli Bakanlar Kurulu kararının bulunduğu ve dava konusu olayda 5393 sayılı Kanunun 73. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleştiği anlaşıldığından, tahsil edilen tapu harcının 3/4'üne isabet eden kısmının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemde vergilendirme hatası kapsamında hukuka uyarlık görülmemiş olup, davacı tarafından iadesi istenilen tutarların mahiyeti de değerlendirilmek suretiyle bozmaya uyularak verdiği belirtilen Bölge İdare Mahkemesi kararının yeniden bozulması gerekmektedir. Ayrıca yeniden verilecek kararda; Bölge İdare Mahkemesinin iş bu dosya ile aynı tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Dairemizin 30/10/2024 tarih ve E:2024/1250, K:2024/5470 sayılı kararı ile bozulduğu ve dosyalarda mükerrerlik arz eden bir husus olup olmadığı hususunun da dikkate alınması gerkmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 30/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.