Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/1373 · K. 2024/5104

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/1373 E.  ,  2024/5104 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/1373 Karar No : 2024/5104 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirkete, 2872 sayılı Çevre Kanununun 8. maddesi ile Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerinin ihlal edildiğinden bahisle aynı Kanunun 20. maddesinin (r) bendi uyarınca 265.497,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin, ... günlü, ... sıra sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, davacı şirket tarafından İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda 32 adet villa yapımı için saha içi ve saha dışı nakliye dolgu tasviye işlemlerinin yapılmasına yönelik ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasında tutanakta plakası yer alan araçta dahil olmak üzere 4 adet aracın kiralama sözleşmesi düzenlendiği, davacı ve davalı idare tarafından dosya içerisine sunulan bilgi ve belgeler ile söz konusu hafriyata ilişkin fotoğraflardan, inşai faaliyeti devam eden 248 ada, 5 parsel sayılı taşınmazda iş makinaları (kazıcı-yükleyici-jcb) ile inşaat temel açma ve doldurma faaliyetlerinin yapıldığı, yaptırıma konu eylem için inşaat sahasından çıkarılarak oluşturulan hafriyatın sahada oluşturulan bahçe duvarlarının çukur alanlarına dolgu niteliğinde olduğunun davacı tarafından belirtildiği, tutanak ve eki fotoğraflardan, yüklenilen iş ve çalışma sahasından ayrıksı ve bağımsız düşünülebilecek bir hafriyat dökümünün her türlü kuşkudan uzak şekilde somut olarak ortaya konulamadığı, parsel dışarısına veya dışarıdan parsele herhangi bir hafriyat toprağı veya inşaat yıkıntı atığı taşıma/dökme faaliyetinin söz konusu olmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, yaptırıma bağlanan bir fiiline rastlanılmadığından aksi gerekçeyle hafriyat toprağı dökülerek çevre kirliliğine sebep olunduğundan bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: .... Bölge İdare Mahkemesi, .... İdare Dava Dairesinin ... tarihli E:..., K:... sayılı Kararında; davalı idarece tanzim edilen 14/04/2020 tarihli çevre denetim tutanağı ile davacı şirket adına tescilli ... plakalı araçla İstanbul İli, Büyükçekmece İlçesi, Karaağaç mahallesi, Kahraman Caddesi ile Dağçileği sokak arasında kalan alana izinsiz olarak hafriyat nitelikli malzeme döküldüğünden bahisle davaya konu idari para cezasının verildiği, davacı tarafından, söz konusu hafriyatın ilgili bölgede bulunan 284 ada ,5 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılan inşaata ait perde duvarlarının arasında kalan boşlukların tahkim edilmek üzere kullanıldığı, dışarıdan hafriyat nitelikli malzemenin getirilmesi veya izinsiz olarak dökülmesinin söz konusu olmadığının iddia edildiğinin anlaşıldığı, bu durumda; davalı idarenin belirlemiş olduğu hafriyat döküm alanları dışında izinsiz olarak hafriyat döktüğü düzenlenen çevre denetim tutanağı ile tespit edilen davacı hakkında kararda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde verilen idari para cezasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği, her ne kadar davacı tarafından .... ada ,... parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılan inşaattan çıkan hafriyatın geri dolgu malzemesi olarak kullanıldığı dolayısıyla fiilin idari yaptırımı gerektirmediği iddia edilmiş ise de; hafriyat nitelikli malzemenin ancak davalı idarenin bilgisi ve izni dahilinde geri kullanılması mümkün bulunduğundan, idarece verilmiş bu yönde bir izin de bulunmadığından söz konusu iddiaya itibar edilmediği belirtilerek, istinaf talebinin kabulü, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verildiği, Kararın, davacı yanca temyiz edilmesi üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 20/06/2023 tarihli, E:2022/6620, K:2023/6334 sayılı Kararıyla; davacı şirketin, dava dışı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından "İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde" yürütülen 32 adet villa projesinde kullanılmak üzere araçlarını 10/04/2020 tarihli sözleşmeyle, adı geçen şirkete kiraldığı, "..." plakalı aracın da kiralanan araçlar arasında olduğu, aracın inşaat sahasında yürütülen dolgu faaliyetlerinde çalıştığı esnada davalı idare elemanlarınca, idarelerinden izinli bir dolgu sahası olmadığından bahisle tespit tutanağı düzenlendiği ve döküm faaliyetlerinin fotoğraflandığının görüldüğü, ancak tespit tutanağında, hafriyatın inşaat sahasının dışından getirildiğine veya inşaat sahası dışına çıkartıldığı yönünde bir değerlendirme mevcut olmayıp, fotoğraflardan da bu durumun anlaşılamadığı, bu durumda Bölge İdare Mahkemesince dava konusu dökümün yapıldığı alanın davacının faaliyet alanında kalıp kalmadığı, faaliyet alanında inşaat harici en az 2000 metrekare alan bulunup bulunmadığı, hususları araştırılarak ortaya çıkacak duruma göre yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulduğu, bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucu temyize konu kararda; davacı şirketin, dava dışı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından "İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde" yürütülen 32 adet villa projesinde kullanılmak üzere araçlarını 10/04/2020 tarihli sözleşmeyle, adı geçen şirkete kiraldığı, "..." plakalı aracın da kiralanan araçlar arasında olduğu, aracın inşaat sahasında yürütülen dolgu faaliyetlerinde çalıştığı esnada davalı idare elemanlarınca, idarelerinden izinli bir dolgu sahası olmadığından bahisle tespit tutanağı düzenlendiği ve döküm faaliyetlerinin fotoğraflandığı, ancak tespit tutanağında, hafriyatın inşaat sahasının dışından getirildiğine veya inşaat sahası dışına çıkartıldığı yönünde bir değerlendirme mevcut olmadığı, bozma kararı doğrultusunda Dairece verilen 08/11/2023 tarihli ve E:2023/2175 sayılı ara kararı ile; davalı idareden ve yukarıda bahsedilen parselde yapılacak inşaat için yapı ruhsatlarını düzenleyen Büyükçekmece Belediye Başkanlığından ilgili parselde yapılacak inşaat için faaliyet alanında inşaat harici en az 2000 m2 alan bulunup bulunmadığının sorulduğu, cevaben gönderilen bilgi ve belgelere göre ilgili parselde yapılacak 32 adet villa taban alanı, 32 adet havuz taban alanı, sosyal tesis, danışma, bekçi evi ve basketbol sahasının toplam kullanım alanının 9.345,23 m2, parselin toplam yüzölçümünün 43.179,06 m2 olduğu, buna göre kalan bahçe alanının 33.833,83 m2 olarak belirtildiği, bu durumda, dava konusu işleme dayanak alınan 14/04/2020 tarihli tutanakta, hafriyatın parsel dışından getirildiğine veya parsel dışına çıkartıldığına ilişkin herhangi bir tespitin bulunmaması ve yapı ruhsatı alınarak devam edilen inşai faaliyette inşaat alanı dışında 2000 m2 den daha fazla alanın bulunduğu da belirtildiğinden davacının izinsiz olarak hafriyat nitelikli malzemeyi döktüğünden bahsetme olanağı bulunmadığından aksi yönünde tesis edilen davaya konu işlemde hukuka uyarlık görülmediği, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından istinaf talebinin yukarıda belirtilen gerekçe doğrultusunda reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği, Kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı çevre denetim ekiplerince gerçekleştirilen 14/04/2020 tarihli denetimde, "İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... caddesi ile ... Sokak" arasında kalan alanda idarelerinden izin alınmadan davacı şirketa ait "..." plakalı araçla hafriyat toprağı ve inşaat atığı döküldüğünün tespit edildiği, bu durumun Çevre Kanununun 8.maddesi ile Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine aykırı olduğu yönünde tutanak düzenlenmiş, bu tutanak eki fotoğraflar dayanak yapılmak suretiyle davacı belediyeye İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarihli, ... sayılı işlemiyle para cezası verilmesinin üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." hükmüne, 4. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanun'un "Temyizen verilen karar üzerine yapılacak işlem" başlıklı 50. maddesinin 2. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir. " hükmüne, 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, Danıştayca verilen bozma kararına uyabileceği gibi kararında ısrar da edebilir. " kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi tarafından yapılan inceleme neticesinde, ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun bulunması durumunda istinaf başvurusunun reddine, hukuka uygun bulunmaması halinde ise istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verileceğinin, bu halde işin esası hakkında Bölge İdare Mahkemesince karar verileceğinin, bu karara karşı temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ise ilgili merci tarafından dosyanın öncelikle incelerek ve varsa gerekli tahkik işlemleri tamamlanarak yeniden karar verileceğinin kurala bağlanmış olduğu görülmekte olup, Danıştayın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararı üzerine bölge idare mahkemesinin vereceği kararlar ile istinaf aşamasında bölge idare mahkemesinin vereceği kararların farklı usullere ve sonuçlara bağlandığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, istinaf incelemesi neticesinde Mahkeme kararının hukuka uygun bulunmayarak istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak işin esası hakkında karar verilmesi halinde ilk derece Mahkemesi kararının hukuki varlığını kaybetmiş olması nedeniyle Danıştay'ın bozma kararına uyulması üzerine yeniden yapılan yargılamanın istinaf incelemesi niteliğinde olmadığı dikkate alındığında, hüküm mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar vermesi gereken Bölge İdare Mahkemesince ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolunda karar verilmesi usul ve hukuka uygun olmayacaktır. Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddi yolunda verilen ... Bölge İdare Mahkemesi, ... İdare Dava Dairesinin ... tarihli E:..., K:... sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 20/06/2023 tarihli, E:2022/6620, K:2023/6334 sayılı kararıyla bozulması üzerine, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, bozma kararına uyularak, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun (kararda yer verilen gerekçe doğrultusunda) reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda, bozma kararına uyan Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar verilmesi gerekmekte olup, ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 25/09/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.