Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/14468 · K. 2024/15580

Danıştay 5. Daire Başkanlığı         2024/14468 E.  ,  2024/15580 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2024/14468 Karar No : 2024/15580 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: davalı idare bünyesinde görev yapmakta iken 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair... tarih ve ...sayılı işlemin; terör örgütleriyle herhangi bir irtibatının bulunmadığı, hiçbir somut delil ve gerekçe sunulmaksızın kamu görevinden çıkarıldığı, ceza yargılamasının sonucu beklenilmeden kamu görevinden çıkarılmasının haksız ve hukuka aykırı olduğu, bir disiplin soruşturması açılmadan ve savunması alınmadan işlem tesis edildiği, OHAL KHK'sı ile kalıcı olarak kamu görevinden çıkarma işlemi tesis edilemeyeceği, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde teminat altına alınan temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği ileri sürülerek iptali ile bu karar nedeniyle yoksun kaldığı iddia edilen parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararında; davacı hakkında davacının darbe teşebbüs tarihinde Kara Havacılık Alay Bakım Taburu Kullanıcı ve D/DS Bakım Bölüğü Uçak Kullanıcı Bakım ve Onarım D/DS Takımında Başteknisyen olarak Astsubay Kıdemli Başçavuş Rütbesiyle görev yaptığı, davacının askeri darbe faaliyeti kapsamındaki faaliyetleri, sıralı komutan ve amirleri olmayan sanıklardan emir ve talimatlar alması şeklindeki örgütsel davranış biçimi birlikte nazara alındığında Fetullahçı Terör Örgütü üyesi olduğunun anlaşıldığı, davacının uçak bakım teknisyeni olmasına rağmen askeri darbe planı kapsamında darbe teşebüsü gecesi saldırı tipi helikopterlere teknisyenlik yapacak personel olarak önceden görevlendirildiği, askeri darbe girişiminin Kara Havacılık Komutanlığı'ndaki hazırlık faaliyetlerini gerçekleştirenlerden sanık Ö.K.'ın talimatı üzerine davacının, 15.07.2016 tarihinde öğle saatlerinde diğer sanıklar S.N.T., E.S. ve R.B. ile birlikte sıralı komutanlarına haber vermeden Ö.K.'ın odasına gittikleri, Ö.K. kendilerine taarruz helikopterlerinin hazırlanmasını, faal hale getirilmelerini, silah sistemlerinin de faal olmasını mühimmat sandıklarının helikopterlerde yüklü olması ve mesai bitmeden bu helikopterlerin uçuş hattında hazır vaziyette beklemeleri talimatını verdiği, davacının, olay günü mesai sonrası görevli olmamasına rağmen kendisine verilecek emir ve talimatları yerine getirmek üzere Güvercinlik Kışlası'ndan ayrılmadığı ve saat 18:00 sıralarında taarruz hangarına geldiği, Kara Havacılık Komutanlığı'nda askeri darbe faaliyetlerinin başlaması üzerine saat 22:00 sıralarında sanık Ö.K.'ın talimatı üzerine davacı ve tüm teknisyenlerin helikopter başına gittikleri, bu sırada sanık S. A.'nın bir Land Roverla mühimmat getirdiği davacının, bu mühimmatı sanıklar M.O., V.T. ve S.N.T. ile birlikte taşıdıkları, davacının, getirilen mühimmatı iki ayrı kobra helikoptere atış yapacak şekilde yerleştirdiği bu helikopterlerden birisine sanıklar R.K. ve M.K. in binerek havalandıkları ve Milli İstihbarat Teşkilatının Yenimahalle'de bulunan yerleşkesine saldırı gerçekleştirdikleri, diğer kobra helikoptere sanıklar S.A. ile H.S.'ın binerek havalandıkları ve Ankara Emniyet Müdürlüğü civarına saldırı gerçekleştirdikleri, davacının, gece boyunca uçuştan dönen ve uçacak olan helikopterlerin yakıt ikmallerini ve kontrollerini yaptığı, kendi sıralı amirlerinden olmayan asker kişilerden yasadışı emir ve talimatlar alarak onları uyguladığı, davacının uçak teknisyeni olmasına rağmen darbe teşebbüsü gecesi taarruz hangarında faaliyette bulunduğu, sabah saat 06:00 sıralarında Jandarma Özel Kuvvetler tarafından askeri darbe girişimine karşı Kara Havacılık Komutanlığı kışlasına operasyona başlanılması üzerine talimat doğrultusunda davacının diğer bazı sanıklarla birlikt... tipi helikopterle Akıncı Hava Üssü'ne gittikleri, askeri-darbe girişiminin başarısızlıkla sonuçlanması ve Akıncı Hava Üssü'nün uçaklar tarafından bombalanması üzerine davacının, sivil bir araçla Akıncı Hava Üssü'nden ayrıldıkları, davacının olay akşamı Genelkurmay Başkanı tarafından hava sahasının uçuşa kapatılmasına ilişkin emir verildiği halde helikopterleri uçuşa hazırladığı ve bu helikopterlerin bu yasağa rağmen uçuş gerçekleştirdikleri, davacının darbe teşebbüsü gecesi gerçekleştirilen askeri hareketliliğin bir askeri darbe girişimi olduğunu bilerek ve bu girişimin başarıya ulaşması için diğer sanıklarla fikir ve eylem birlikteliği içerisinde hareket ederek askeri darbe girişimininde bulundukları, davacının askeri hiyerarşi ve tanımlı görevleri dışında askeri darbe planlaması kapsamında aldığı yasal olmayan emir ve talimatları yerine getirdiği şeklinde bilgi, belge tespitlerine yer verildiği, söz konusu tespitleri FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibat açısından hükme esas alınabileceği ve dava konusu işlemdeki tespitlerle birlikte değerlendirildiğinde, davacının FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibatı bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Meslek hayatı boyunca hiçbir soruşturma geçirmediği, herhangi bir örgütle irtibat ve iltisakının bulunmadığı, idare tarafından idari işlemi bireyselleşmesini sağlayacak tek bir iddia veya tespite dayanılmadığı, işlemin sebep unsuru bakımından sakat olduğu, hakkında bir soruşturma başlatılmaksızın ve savunması alınmaksızın zan ve kurgu üzerine işlem tesisi edildiği, bu nedenle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği, herhangi bir idari veya adli sürecin sonucu beklenilmeden, hakkında verilmiş bir mahkumiyet kararı olmadan, somut ve yasal bilgi, belge veya delile dayanmadan, TSK Disiplin Mevzuatı ile sağlanan haklarının kullanılmasını engelleyecek şekilde kamu görevinden çıkarıldığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 334. maddesi uyarınca adli yardım talebi daha önce kabul edilmiş olan davacının, aynı Kanun'un 335. maddesinin 3. fıkrasında yer alan ''adli yardım hükmün kesinleşmesine kadar devam eder'' düzenlemesi gereğince temyiz aşamasındaki adli yardım talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerekgereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacının, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvurunun ... tarih ve ... sayılı işlem ile reddine karar verilmiştir. Bunun üzerine, anılan işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı kanunun "Dilekçeler Üzerine İlk İnceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği ifade edilmiş olup; aynı Kanun'un "İlk İnceleme Üzerine Verilecek Karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, iptali istenilen işlemin, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmadığının tespiti halinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır. Öte yandan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun, "derdestlik" dava şartlarını düzenleyen 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması" hükmüne, (i) bendinde ise, "Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması" kuralına yer verilmek suretiyle "derdestlik" ve "kesin hüküm" doğrudan dava açma şartları arasında sayılmış, 115. maddesinde ise mahkemece dava şartı noksanlığının tespit edilmesi halinde davanın usulden reddedileceği kurala bağlanmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" ve "kesin hüküm" müesseseleri düzenlenmemiş ve aynı Kanunun 31. maddesinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte; tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun saptanması halinde, söz konusu dava ile aynı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukuki yararının bulunmadığının kabulünden hareketle, açılan ikinci davanın esasının derdestlik nedeniyle incelenemeyeceği usul hukukunun genel ilkelerindendir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine ilişkin... tarih ve...sayılı işlemin iki kez dava konusu edildiği, yani işbu davaya da konu aynı işleme karşı ... İdare Mahkemesinin ...tarihli ve E:..., sayılı dosyasında mükerrer dava açıldığı, ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddi yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenmesi neticesinde Dairemizin 14/06/2023 tarih ve E:2022/13723, K:2023/8769 sayılı kararı ile "onanmasına" karar verilerek kesinleştiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, aynı işleme karşı mükerrer dava açıldığı veya kesin hüküm bulunup bulunmadığı hususlarının göz önüne alınarak karar verilmesi gerektiğinden, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 16/10/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.