Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/1496 · K. 2024/4065

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2024/1496 E.  ,  2024/4065 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y YEDİNCİ DAİRE Esas No : 2024/1496 Karar No : 2024/4065 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Pazarlama ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli muhtelif tarih ve sayılı 951 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen elektronik eşyalar nedeniyle fazla ve yersiz olarak ödenen kültür fonu payının geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile tahsil tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı tarafından ithal edilen eşya nedeniyle tahakkuk ettirilen kültür fonu payının "mali yük" niteliğinde ithalat vergileri kapsamında bulunduğu ve mali yükümlülüğün tahsilinde yetkili idarenin gümrük idaresi olduğu dikkate alındığında, geri verme başvurusunun Gümrük Yönetmeliğinde belirtilen şekilde uyuşmazlık konusu tutar itibarıyla yetkili gümrük idaresine, "Geri Verme veya Kaldırma Başvurusu Formu" kullanılarak yapılması gerektiğinden, davalı idareyle yapılan başvurunun yetkili idareye yapılmış geri verme başvurusu olarak kabulüne olanak bulunmadığı, bu durumda fazladan tahsil edildiği iddia edilen kültür fon payı tutarının iadesine dair yetkili olmayan davalı idareye başvurulması karşısında, ortada idari davaya konu olacak nitelikte kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlem bulunmadığından, uyuşmazlığın esasının incelenemeyeceği gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlık konusu kültür fonu payının iadesine ilişkin yetkinin Kültür ve Turizm Bakanlığında bulunduğu, işlemde dava açma süresinin başlangıcının belirtilmediği, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği ileri sürülmektedir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...İN DÜŞÜNCESİ : Vergi mahkemelerinin genel bütçeye, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları çözümleyeceği yönündeki 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesinde yer alan hükme göre; idari yargı düzeni içerisinde idare mahkemelerinin genel görevli yargı mercii olarak kabul edildiği, vergi mahkemelerinin ise sadece Kanun'da sayılan genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları ve bu konulardaki 6183 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin davaları çözümlemekle görevli kılındığı, dolayısıyla, idare ve vergi mahkemelerinin görev alanının, mali yükü tahsil eden/bütçesine aktarılmak suretiyle özgülenen veya iadesini gerçekleştirecek idareye göre değil, idarenin genel bütçe içerisinde yer alıp almadığına göre belirlendiği, bu husustaki tespitin hasım mevkiinin belirlenmesi ile vergi/gümrük uyuşmazlığı ayrımı yönünden önem taşıdığı anlaşılmaktadır. Nitekim görülmekte olan davada; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrası uyarınca dilekçe üzerinde yapılan ilk incelemede; genel bütçe içinde yer alan davalı idareye karşı mali yükün iadesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözüm yerinin vergi mahkemeleri olduğu, mali yükün bir kısmının bütçesine aktarıldığı davalı idarenin hasım mevkiinde bulunduğu tespit edildikten sonra kültür fonu ithalat vergileri kapsamında kabul edilerek 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nda yer alan usullerin tatbik edilmesi gerektiği yönündeki değerlendirmeye dayalı olarak verilen kararın temyiz edilmesi üzerine dosya Dairemize gönderilmiş ise de; davaya konu kültür fonu payının mali yük olarak gümrük vergileri mi yoksa diğer uyuşmazlıklarından hangisi olduğunun belirlenmesi, Danıştay'ın temyiz mercii olarak görevli Dairesinin tespiti bakımından önem taşımaktadır. Bu kapsamda; hukuki niteliği itibariyle gerek Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararlarında gerekse doktrinde ortaya konulan kıstaslara göre mali yük olan "kültür fonu"ndan kaynaklanan ve genel bütçeye dahil Kültür ve Turizm Bakanlığı husumetiyle açılan davada vergi mahkemelerinin görevli olduğu; kültür fonu payının gümrük beyannamesinin tescilinden önce, dolayısıyla 4458 sayılı Kanun'un 181. maddesinin 1. fıkrasına göre gümrük yükümlülüğünün doğmasından önce ödenmesi nedeniyle ithalat vergilerinden olmaması, 195. ve 197. maddeler uyarınca tahakkuk ve tahsilinin Gümrük idaresince yapılmaması, ayrıca 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 2. maddesine göre maliyeti arttırıcı yükün gümrük idaresince alınması gerektiğine ilişkin şartın gerçekleşmemesi nedeniyle dosyanın diğer vergi uyuşmazlıklarında temyiz mercii olan Danıştay Üçüncü Dairesine gönderilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı adına tescilli muhtelif tarih ve sayılı 951 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen elektronik eşyalar nedeniyle fazla ve yersiz olarak ödenen kültür fonu payının geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile tahsil tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un idare mahkemelerinin görevlerini belirleyen 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki iptal davalarını, tam yargı davalarını ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idarî sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları çözümleyeceği; vergi mahkemelerinin görevlerini belirleyen 6. maddesinde de, vergi mahkemelerinin, genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları ve bu konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un uygulanmasına ilişkin davaları çözümleyeceği hükme bağlanmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde de, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları ile idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davalarının idari dava türlerinden olduğu hükmüne yer verilmiştir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 8. fıkrasının (a) bendinde, “Gümrük vergileri” deyiminin; ilgili mevzuat uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin tümünü, aynı maddenin 9. fıkrasının (a) bendinde, “İthalat vergileri” deyiminin; eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükleri ifade ettiği belirtilmiştir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun değişik 44. maddesinin 2. fıkrasına göre, Bakanlar Kurulu’nca 05/08/2013 tarihinde kararlaştırılan 2013/5260 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile her türlü boş video kaseti, ses kaseti, bilgisayar disketi, CD, DVD gibi taşıyıcı materyaller ile fikir ve sanat eserlerinin çoğaltılmasına yarayan her türlü teknik cihazın ithalat bedeli üzerinden yapılacak kesinti oranlarının belirlendiği, bu materyallerin ve cihazların serbest dolaşıma girişini sağlayan gerçek ve tüzel kişilerin, gümrük kıymeti üzerinden ekli listede belirtilen oranlardaki tutarı, gümrük beyannamesinin tescilinden önce Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek bir ulusal bankada Bakanlık adına açılan özel hesaba yatırmakla yükümlü oldukları, kesintinin yatırıldığını tevsik eden belgeye ilişkin bilgileri gümrük beyannamesinin ilgili kutusuna kaydetmekle yükümlü oldukları, ayrıca anılan gerçek ve tüzel kişilerce fon tutarının banka hesabına yatırıldığını tevsik edici belgelerin üçer aylık devrelerle Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bildirilmesinin zorunlu olduğu, süresinde yatırılmadığı veya eksik yatırıldığı tespit edilen meblağların 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil edileceği, bu kararın uygulanması ile ilgili düzenlemeleri yapmaya Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davacının fazladan ödediğini ileri sürdüğü kültür fon payı kesintisinin iade edilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı işleminin iptali ile fon payının faiziyle iadesi isteminden kaynaklanan uyuşmazlıkta, öncelikle sözü edilen fon payının hukuki niteliğinin ortaya konulması gerekmektedir. Kültür fonu payı, yalnızca ithalatta alınmayan; ithalatta gümrük beyannamesinin tescilinden önce ödenmesi gereken; tahsilatı da, Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği hükümlerine göre olmayan ve alacaklısı, Gümrük İdaresi değil Kültür ve Turizm Bakanlığı olan bir mali yükümdür. Bu mali yükümün tahsilinden kaynaklanan idari uyuşmazlıkların "vergi uyuşmazlığı" olarak nitelendirilmesine, gerek Vergi Hukuku ve gerekse Anayasa'nın vergi ödevi ile ilgili düzenlemelerine göre olanak bulunmamaktadır. Dolayısıyla, evvelce ödenen kültür fonu payının geri verilmesi isteğinin Kültür ve Turizm Bakanlığınca reddine dair işlemin iptali istemini içeren işbu davanın görüm ve çözümü idare mahkemelerinin görevine girdiğinden, kararın görev yönünden bozulması gerekmiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının görev yönünden BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine, 4. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 09/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.