Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/1844 · K. 2024/7274

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/1844 E.  ,  2024/7274 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/1844 Karar No : 2024/7274 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... 2- ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: ... İli ... (...) Köyü'nde 76. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında ... tarih ve ... sayılı toplulaştırma işleminin ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parseller yönünden; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporundaki saptamalar dikkate alındığında, eski ..., ..., ...,... ve ... nolu parseller ile toplulaştırma sonrası davacılara tahsisi yapılan..., ..., ...,... ve... numaralı parseller yönünden, tarla tarımı açısından uygulanabilir olmadığı, ekonomik üretim sınır değerlerinin altında parçalandığı, toplulaştırma işleminin teknik talimatnameye göre düzenlenmediği anlaşıldığından toplulaştırma işleminin, toplulaştırma amaç ve ilkelerine, dağıtım esaslarına ve hukuka uygun olarak yapılmadığı sonucuna varıldığı, ... nolu parseli kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminin iptali istemi yönünden ise, toplulaştırma kayıtlarında işlem gördüğü anlaşılan... nolu parselde davacılar murisi adına kayıtlı hisse alanının saptanmadığı, bu bağlamda işbu parsel yönünden davacıların "hukuken korunabilir meşru bir menfaati bulunmadığı" gerekçesiyle ehliyet yönünden davanın reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel yönünden iptaline, ... ada ... parsel yönünden ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :Mera gibi köylünün ortak menfaatine hizmet edecek tahsislerin yapılabilmesi için 2018 yılındaki kısmi toplulaştırma ile hatalı olarak Hazine ile davacının müşterek yapılması hususunun düzeltilmesi zaruretinin doğduğu, 2014 yılındaki toplulaştırma sonucu büyük parçalı olan vatandaş arazilerinin 2018 yılındaki hatalı kısmi toplulaştırma işlemi ile çok küçük parçalara ayrıldığı ve binlerce dönüm Hazine arazisi ile müşterek yapıldığı, dava konusu işlem ile müştereklik durumunun ortadan kaldırıldığı, ancak bu küçük parçaların hangi büyük parçalardan getirilerek kötü niyetle Hazine arazilerine müşterek yapıldığı hususunun göz önünde bulundurulmadığı, yapılabilecek en doğru işlemin vatandaş arazisinin bulunduğu yerde başka yere taşınmadan başka bir parsele müdahale edilmeden ifrazının yapılması olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun "Kanunun amacı" başlıklı 1. maddesinde: "Bu Kanunun amacı sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; a) Toprağın verimli şekilde işletilmesini,işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, b) Yeterli toprağı bulunmayan ve topraksız çiftçilerin zirai aile işletmeleri kurabilmeleri için Devletin mülkiyetinde bulunan topraklarla topraklandırılmalarını, desteklenmelerini, eğitilmelerini, c) Ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasını ve küçülmesini önlemeyi, d) Yeni yerleşme yerleri kurmayı, mevcut yerleşme yerlerine eklemeler yapmayı, e) Zorunluluk halinde tarım arazisinin diğer amaçlara tahsisini düzenlemeyi, f) Dağıtılmayan tarım arazisinin değerlendirilme şeklini belirlemeyi, g) Bakanlar Kurulunca gerekli görülen diğer bölgelerde gayrimenkullerin Milli Güvenlik nedeniyle mülkiyet ve tasarruf şekillerinde ve yerleşim yerlerinde düzenlemeler yapmayı, sağlamaktır." hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanunun "Toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri" başlıklı 6. maddesinde; "Bu Kanunda belirtilen amaçları gerçekleştirmek üzere uygulama alanlarında ilgili kuruluşça, isteğe bağlı veya maliklerin muvafakati aranmaksızın arazi toplulaştırması yapılabilir, isteğe bağlı olanlara öncelik vermek kaydıyla arazi toplulaştırmasını teşvik için ilgili kuruluşça arazi genişletmek ve kredi imkanlarından daha fazla faydalandırmak gibi destekleyici tedbirler alınabilir. Toplulaştırma alanlarında gerçek kişilerle kamu ve özel hukuk tüzel kişilerine ait araziden projenin özelliğine göre, yol ve kanal gibi kamunun ortak kullanacağı yerler için %10'a kadar katılım payı kesilir. Toplulaştırma nedeniyle kapanan yollarla, yol fazlalıkları da aynı amaç için kullanılır. Katılım payı için herhangi bir bedel ödenmez. Ancak, katılım payı dışında kesilen arazi, öncelikle varsa eşdeğer Hazine arazisinden karşılanır. Yoksa, kesilen arazi için kamulaştırma işlemi yapılır. Toplulaştırma sonunda dağıtılan veya sahibine bırakılan tarım arazisi malikleri adına, geriye kalan arazi ise Hazine adına uygulayıcı kuruluşun talebi ile tapuya tescil edilir. Malikleri adına tescil edilen arazi bu Kanun hükümleri dışında o bölge için tespit edilen dağıtım normundan daha küçük parçalara rızaen veya hükmen taksim edilemez ve ifraz işlemlerine konu olamaz. Bu husus tapu siciline şerh edilir. Toplulaştırma esas ve usulleri ile toprağın derecelendirilmesinin nasıl yapılacağı yönetmelikte belirtilir." kuralına yer verilmiştir. ... İli ... (...) Köyü'nde 76. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında ... tarih ve ... sayılı toplulaştırma işleminin ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İdare Mahkemesi'nce mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenen Bilirkişi Raporu'nda; yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda kısmi toplulaştırma işlemlerinde davacılar murisi adına dava konusu eski ... nolu parsellerde gerçek alan yönünden 15.925,86 m2 hisse alanının adına kayıtlı olduğu, toplulaştırma sonrası oluşturulan yeni ... nolu parsellerde de 15.889,50 m2 alanın davacı murisi adına tahsis edildiği eski ve yeni parseller birbiri üzerine çakışık olup... nolu eski parseller tarla ve ham toprak niteliğini taşımakta, ... nolu eski parseller ise Bahçe-Tarla-Ham Toprak niteliğini taşıdığı, sonuçta davacı murisi adına hisse alanında 36,36 m2 alan azalışı tespit edildiği ve bu azalışın sebebinin ise eski ve yeni parsellerde uygulanan derecelendirme katsayısı farklılığından ileri geldiğinin tespit edildiği, kısmi toplulaştırma işlemlerinde Maliye Hazinesinin hisse alanı miktarının gerçek arazi vasfı yönünden karşılığı eski ... ... nolu parsellerde 162.110,58 m2 iken toplulaştırma sonrası yeni oluşturulan ... ve ... nolu parsellerde ise 162.365,21 m2 olduğu ve gerçek alan yönünden eski parseller ile yeni parsellerde Maliye Hazinesine ait hisse alanı değerinin 254,63 m2 arttığının gözlendiği, toplulaştırma kayıtlarında işlem gördüğü anlaşılan dava konusu eski ... nolu parselde davacılar murisi ... adına kayıtlı hisse alanı saptanmadığı, davacılar murisi adına toplulaştırma kayıtlarında işlem gördüğü anlaşılan dava konusu eski... nolu parselin toplulaştırma öncesi toplam alanı 50.827,15 m2 iken toplulaştırma sonrasında davacı ... ve müşterekleri adına tescili yapılan...nolu parselin toplam alanı 10.526,03 m2, davacının bu parseldeki hissesi 1.754,01 m2 olup tarla ve ham toprak niteliğini taşıdığı, toplamda 10.526,03 m2, ve hisse payında 1.754,01 m2 alan genişliği ve müşterek yapısı itibarıyla tarla tarımı açısından uygulanabilir olmadığı, arazi bölünmesinin tarla nitelikli alanlarda toplulaştırma mevzuatlarıyla çeliştiği sonucuna varıldığı,... adına toplulaştırma kayıtlarında işlem gördüğü anlaşılan dava konusu eski ... nolu parselin toplulaştırma öncesi toplam alanı 67.500,00 m2 iken toplulaştırma sonrasında davacı murisi ... ve müşterekleri adına tescili yapılan... nolu parselin toplam alanı 9.663,16 m2, davacının bu parseldeki hissesi 1.562,13 m2 olup tarla ve ham toprak niteliğini taşımaktadır. Toplamda 9.663,16 m2 ve hisse payında 1.562,13 m2 alan genişliği tarla tarımı açısından uygulanabilir olmadığı arazi bölünmesinin tarla nitelikli alanlarda toplulaştırma mevzuatlarına aykırılık göstereceği sonucuna varıldığı, ... adına toplulaştırma kayıtlarında işlem gördüğü anlaşılan dava konusu eski 105/4 nolu parselin toplulaştırma öncesi toplam alanı 29.484,92 m2 iken toplulaştırma sonrasında davacı murisi ... ve müşterekleri adına tescili yapılan ...nolu parselin toplam alanı 9.741,65 m2, davacının bu parseldeki hissesi 3.176,15 m2 olup tarla ve ham toprak niteliğini taşımaktadır. Toplamda 9.741,65 m2 ve hisse payında 3.176,15 m2 alan genişliği tarla tarımı açısından uygulanabilir olmadığı arazi bölünmesinin tarla nitelikli alanlarda toplulaştırma mevzuatlarına aykırılık göstereceği sonucuna varıldığı, ... adına toplulaştırma kayıtlarında işlem gördüğü anlaşılan dava konusu eski ... nolu parselin toplulaştırma öncesi toplam alanı 17.300,00 m2 iken toplulaştırma sonrasında davacılar murisi ... ve müşterekleri adına tescili yapılan... nolu parselin toplam alanı 8.849,16 m2, davacının bu parseldeki hissesi 2.571,76 m2 olup tarla ve ham toprak niteliğini taşıdığı, toplamda 8.849,16 m2 ve hisse payında 2.571,76 m2 alan genişliği tarla tarımı açısından uygulanabilir olmadığı arazi bölünmesinin tarla nitelikli alanlarda toplulaştırma mevzuatlarına aykırılık göstereceği sonucuna varıldığı, ... adına toplulaştırma kayıtlarında işlem gördüğü anlaşılan dava konusu eski...nolu parselin toplulaştırma öncesi toplam alanı 21.777,55 m2 iken toplulaştırma sonrasında davacılar murisi ... ve müşterekleri adına tescili yapılan ... nolu parselin toplam alanı 6.825,45 m2, davacının bu parseldeki hissesi 6.825,45 m2 olup bahçe ve tarla ve ham toprak niteliğini taşıdığı, ancak keşif tarihi itibari ile ve uydu görüntüleri üzerinde geçmişe dönük yapılan incelemede taşınmazın tarla olarak kullanılmakta olduğunun tespit edildiği, toplamda 6.825,45 m2 ve hisse payında yine 6.825,45 m2 alan genişliği tarla tarımı açısından uygulanabilir olmadığı arazi bölünmesinin tarla nitelikli alanlarda toplulaştırma mevzuatlarına aykırılık göstereceği sonucuna varıldığı, özellikle sulama projelerinde toplulaştırma yapılırken, sulama planlaması, toprağın bünyesi ve arazinin topografyası, sulama uzunluğu, parsellerin en/boy oranları gibi kriterler dikkate alınarak bloklar teşkil edildiği, böylece, parsellerin kullanım alanları artmakta, sulama, makineleşme, münavebe ve üretim planlaması, toprak işleme, hasat işleri kolaylaştığı gibi teknik tarım metotlarının uygulanması ile birlikte üretim artışı sağlanabildiği, Hazine arazilerinin yıllardan beri kiralandığı ve ecrimisil bedelinin ödendiği ve satın alma başvurularının olduğu, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından 76. Kısım AT ve TİGH Projesi kapsamında 1. Toplulaştırma işlemleri ... tarih ve ... yevmiye ile, 2. Kısmi toplulaştırma işlemleri 24/05/2018 tarihinde tapuda tescil edilerek tamamlandığı, ... İli, ... ve ... Köyü taşınmazlarında aynı şekilde kendi parsel sınırları içerisinde ... tarihinde maliye ve şahıs hisseleri ifraz edilerek çalışmalar yapıldığı, dava konusu mevkiide 1. Toplulaştırma işlemi ile 2017 yılından beri davacılar murisi ... ile Hazineye ait dava konusu parseller müşterek kılınmış ve ecrimisil bedeli ödenerek davacı tarafından tarımsal amaçlı kullanıldığı, yapılan kısmi toplulaştırmaya dahil edilen davacıya ait toplulaştırma öncesi parsel ile yeni tahsis edilen yerlerin ilişkisinin gözetilerek hukuka ve fiili duruma uygun işlem tesis edilmediği; planlanan kısmi toplulaştırma işlemi ile tarımsal üretim yapılamayacak kadar küçük alanlı ... adına tahsisi yapılan ...(Eski...) nolu parselin, yine ... adına tahsisi yapılan ... (Eski ...) nolu parselin, ... adına tahsisi yapılan ...(Eski ...) nolu parselin, ... adına tahsisi yapılan... (Eski ...) nolu parselin, ... adına tahsisi yapılan ... (Eski...) nolu parselin, tarla niteliğini taşıdıklarını ve toplulaştırma mevzuatlarında tarla nitelikli alanların ekonomik üretim sınır değerlerinin altında parçalanamayacağı hususlarından dolayı kısmi toplulaştırma işleminin usul ve esaslarına uygunluk taşımadığı, tescili ile mağduriyet yaratılacağı" şeklinde görüş bildirildiği görülmüştür. Taşınmazların eski ve yeni çakıştırılmış raster görüntüsünden de anlaşılacağı üzere, yapılan kısmi toplulaştırma işlemi ile Hazine parsellerinin ifraz edilmesi doğru olmakla birlikte, davacıya ait toplulaştırma öncesi parsel ile yeni tahsis edilen yerlerin ilişkisinin gözetilerek hukuka ve fiili duruma uygun işlem tesis edilmediği; toplulaştırma uygulaması yapılırken toprağın verimli şekilde işletilmesi amacıyla aynı kişilere ait olan parsellerin mümkün olan ölçüler içerisinde ve aynı kadastral parsellerin yer aldığı mahalde birleştirilerek tek parsel haline getirilmesinin sağlanması ve aksine uygulamanın ise teknik gerekçelerinin açıklanması gerektiği dikkate alındığında, kısmi toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin reddine, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 11/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının gerekçeli olarak onanmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi ve Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının aynen onanması gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.