Danıştay Kararı · E. 2024/1857 · K. 2024/3337

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/1857 E.  ,  2024/3337 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/1857 Karar No:2024/3337 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Mimarlık Turizm ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. .... İSTEMİN KONUSU: .... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Karayolları Genel Müdürlüğü 4. Bölge Müdürlüğü'nce 21/03/2023 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında pazarlık usûlü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü 46 (Eskişehir) Şube Şefliği Tesis Binaları Yapım İşi"ne ilişkin ihalenin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesi'nce Mahkemenin davanın ehliyet yönünden reddine dair kararı Dairemizin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulması üzerine, esasa yönelik verilen kararda; 4734 sayılı Kanun'a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel ihale usulü olduğu, idarelerin pazarlık usulü ile ihaleye çıkabilmesi için, 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesi uyarınca doğal afet, salgın hastalık, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hâllerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması şeklinde belirlenen ihtimallerden birinin veya birden fazlasının varlığının ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması şartı ile birlikte gerçekleşmesinin zorunlu olduğu; uyuşmazlık konusu olayda, Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü'ne bağlı 46. (Eskişehir) Şube Şefliği tesislerinin bulunduğu Eskişehir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... ve ... parsel numaralı taşınmazların ...tarih ve ... sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla Maliye Hazinesi'ne devredilerek Milli Eğitim Bakanlığı'na tahsis edilmesi nedeniyle "2021 Yılı Temel Eğitim Yatırım Programı" ile 24 derslikli okul binası yapımı planlandığı ve okulun yapım işi ihalesine çıkılarak 2022 yılı Mayıs ayında taşınmaz üzerinde okul binası yapımı inşaatına başlanıldığı, 19/04/2022 tarihinde gerçekleştirilen "Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü 46. (Eskişehir) Şube Şefliği Tesis Binaları Yapım İşi" ihalesinin .... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edildiği hususları dikkate alındığında, yol ağında rutin bakım, onarım ve karla mücadele çalışmalarının yürütülmesi, trafik can ve mal güvenliğinin sağlanması ve her daim yolların açık bulundurulması açısından sorumluluğu bulunan Karayolları 4. Bölge Müdürlüğüne bağlı 46. (Eskişehir) Şube Şefliği tesislerinin ivedilikle yapılması gerektiği anlaşıldığından, 4734 sayılı Kanun'un 21/1-b maddesi uyarınca pazarlık usulü ile ihale yapılma şartları oluşan dava konusu ihale işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu ihalenin pazarlık usulüyle yapılabilmesi için aranan şartların oluşmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının subjektif dava ehliyetinin bulunmadığı, 4734 sayılı Kanun uyarınca dava konusu ihalenin tesis edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Karayolları Genel Müdürlüğü 4. Bölge Müdürlüğü'nce 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında pazarlık usûlü ile 21/03/2023 tarihinde "Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü 46 (Eskişehir) Şube Şefliği Tesis Binaları Yapım İşi" ihalesi gerçekleştirilmiş, anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasında, idarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu; dördüncü fıkrasında, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulünün ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu, diğer ihale usullerinin Kanun'da belirtilen özel hâllerde kullanılabileceği; 18. maddesinde, idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde uygulanacak usullerin; açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü ve pazarlık usulü olduğu kurala bağlanmıştır. 4734 sayılı Kanun'un "Pazarlık usulü" başlıklı 21. maddesinde, "Aşağıda belirtilen hâllerde pazarlık usulü ile ihale yapılabilir: (...) b) Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hâllerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması. (...) (b), (c) ve (f) bentlerinde belirtilen hâllerde ilan yapılması zorunlu değildir. İlan yapılmayan hâllerde en az üç istekli davet edilerek, yeterlik belgelerini ve fiyat tekliflerini birlikte vermeleri istenir." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan kurallar uyarınca, 4734 sayılı Kanun'a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usûlü ve belli istekliler arasında ihale usûlünün temel ihale usûlü olduğu ve dolayısıyla 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelerce yapılacak ihalelerde öncelikle açık ihale usûlünün ve belli istekliler arasında ihale usûlünün uygulanması gerektiği, diğer ihale usûllerinin Kanun'da belirtilen özel hâllerde kullanılabileceği, idarelerin, ihaleleri pazarlık usûlü ile yapabilmeleri için, 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinde aranan şartların gerçekleşmesi gerektiği açıktır. Uyuşmazlık konusu olayda, Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü 46. (Eskişehir) Şube Şefliği tesis binalarının kurulu olduğu taşınmazın Maliye Hazinesi'ne satılması ve anılan şefliğin sorumluluk alanındaki 616 kilometrelik yol ağında rutin bakım, onarım ve karla mücadele çalışmalarının yürütülmesi, trafik, can ve mal güvenliğinin sağlanması ve yolların açık bulundurulması için tesis binalarına ivedilikle ihtiyaç duyulması nedeniyle dava konusu ihalenin 4734 sayılı Kanun'un 21/b maddesi uyarınca pazarlık usulü ile yapılmasına karar verilmiş ise de, somut olay açısından 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinde sınırlı olarak sayılan durumların gerçekleşip gerçekleşmediği noktasının irdelenmesi gerekmektedir. Temyize konu İdare Mahkemesi kararında tesis binalarının kurulu olduğu taşınmazın Maliye Hazinesi'ne satılması ve 19/04/2022 tarihinde gerçekleştirilen "Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü 46. (Eskişehir) Şube Şefliği Tesis Binaları Yapım İşi" ihalesinin ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edildiği hususları dikkate alınarak yol ağında rutin bakım, onarım ve karla mücadele çalışmalarının yürütülmesi, trafik, can ve mal güvenliğinin sağlanması ve yolların açık bulundurulması için tesis binalarına ivedilikle ihtiyaç duyulması nedeniyle 4734 sayılı Kanun'un 21/b maddesinde aranan şartların oluştuğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de; dava konusu ihalenin mevzuatın aradığı şekliyle ''doğal afet, salgın hastalık, can veya mal kaybı tehlikesi gibi âni ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hâllerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması şeklinde belirlenen ihtimallerden birinin veya birden fazlasının varlığı hâli'' durumu kapsamında olmadığı, nitekim bu durumun ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına ilişkin temyiz başvurusu üzerine verilen Dairemizin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla da ortaya koyulduğu; 19/04/2022 tarihli ihalenin iptalinden sonra da 4734 sayılı Kanun'un 21/b maddesindeki şartların oluştuğuna ilişkin olarak davalı idare tarafından somut bilgi ve belgenin ortaya konulamadığı görülmektedir. Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi hâlinde temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine, 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 16/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.