Danıştay Kararı · E. 2024/1995 · K. 2024/5835

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/1995 E.  ,  2024/5835 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/1995 Karar No : 2024/5835 TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVALI) ... Valiliği (... Dairesi Başkanlığı) VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVACI) ...Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi'nde bulunan ve tapunun ... ada ve ... sayılı parselinde Hazine adına kayıtlı 12.479,07 m²'lik taşınmazın 1.563,00 m²'sinin 01/01/2018 ile 30/12/2020 tarihleri arasında köprü inşaatı yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 2.365.788,10-TL ecrimisil alacağı tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idarece her ne kadar davaya konu taşınmazın ''köprü inşaatı'' yapılmak suretiyle kullanıldığından bahisle "İmar ve Ulaşım Yol Ortak Altyapı İnşaatı" işinin alt yüklenicisi olan davacı şirket ... addedilerek ecrimisil tahakkuk ettirilmiş ise de söz konusu taşınmazın toplumun müşterek ihtiyaçlarına yönelik olarak belediyenin alt yapı hizmetinin yerine getirebilmesi amacıyla kullanıldığı, dolayısıyla davaya konu taşınmazın kamu hizmetinin yerine getirilebilmesi için kamu hizmetine özgü olarak kullanıldığı açık olduğundan ilgili mevzuat hükümleri gereğince kamu hizmetinin yerine getirilmesi amacıyla taşınmazı kullandığı anlaşılan davacı şirketin ... addedilerek adına ecrimisil tahakkuk ettirilmesine olanak bulunmadığından şirket hakkında ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; dava konusu taşınmazın, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına tahsisli olduğu dönem dışındaki tarihleri kapsayan (ön tahsis süresinin 22/06/2019 tarihinde sona erdiği gözönüne alınarak) dönem için ecrimisil hesaplanması gerektiği; uyuşmazlıkta, taşınmazın Hazinenin mülkiyetinde olduğu, ...in de kusurunun aranmayacağı hususu da gözönüne alındığında davacıdan ecrimisil istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı; ecrimisilin, işgalin niteliği ile kullanım şekli, hesaplanan ecrimisil bedelinin fahiş olup olmadığının belirlenebilmesi amacıyla mahallinde keşif bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş, ilk derece mahkemesince istinabe yolu ile gerçekleştirilen keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda dava dosyası içeriğine alınan bilirkişi raporunda özetle; uyuşmazlık konusu taşınmazda bulunan köprü inşaatı ile ilgili olarak 1.563,00-m²'lik kısmının işgaline karşılık 01/01/2018-22/06/2019 tarihleri arası dönemde, taşınmaz emlak vergi değerleri de göz önünde bulundurulmak suretiyle yeniden değerlendirme oranları üzerinden yapılan incelemede 1.076.270,97-TL ecrimisil getirisi olabileceği, tahsisin sona erdiği 22/06/2019 tarihi ile 30/12/2020 tarihleri arası dönemi için ise 1.289.517,13-TL ecrimisil getirisi olabileceğinin ortaya konduğu; bu durumda, karar vermeye esas alınabilecek nitelikte bulunan bilirkişi raporunda yapılan değerlendirmeler de dikkate alındığında, dava konusu ecrimisilin 1.289.517,13-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, bu tutarı aşan 1.076.270,97-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf isteminin kabulüne, kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin 1.076.270,97- TL'lik kısmının iptaline, 1.289.517,13- TL'lik kısmına ilişkin iptal istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Ecrimisil ihbarnamesine konu alanda ... olmadıkları, şantiye alanlarının proje kapsamında belirlendiği, ihalenin zorunlu sonucu olarak ihale yetkilisinin izniyle bulundukları, bilirkişi heyetince hesaplama yapılan dönemin tahsisli dönem olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, bilirkişi raporunda hesaplanması gereken dönemin yanlış belirlendiği ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davaya konu alanın belediyeye tahsisli olduğu dönem için ecrimisil hesaplanmayacağı; buna rağmen bilirkişi raporunda tahsisli dönem baz alınarak hesaplama yapıldığı anlaşıldığından; yeniden bilirkişi incelemesi yapılması suretiyle bir karar verilmek üzere temyiz konusu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinin birinci fıkrasında, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, ...den, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmeyeceği ve ...in kusurunun aranmayacağı öngörülmüş, aynı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak Maliye Bakanlığı'nca çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliği'nin işlem tarihinde yürürlükte bulunan "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Ecrimisil:" Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalden önceki hâliyle elde edilebilecek muhtemel gelir esas alınarak İdarece talep edilen tazminat; "Fuzuli Şagil" ise, Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin 84. maddesinde, Hazine taşınmazlarından kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilenlerin dışında kalanların fiilî durumları, İdarece hazırlanan program dâhilinde mahallinde tespit edilerek tespitten önceki sürelere ait işgal ve tasarruflar sebebiyle ecrimisil takip ve tahsilatı yapılacağı, bu taşınmazların denetim ve idare altına alınacağı açık bir şekilde hükme bağlanmıştır. Aktarılan düzenlemelere göre, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce izinsiz kullanılması halinde fuzuli işgalden söz edilebileceği ve bu şekilde bir kullanımın varlığı tespit edilebiliyor ise, o yerden ecrimisil alınabileceği gibi taşınmazın tahliyesinin de istenebileceği açıktır. Ancak, taşınmazın tahsis edilmesi, kiralanması veya verilen rıza veya muvafakate dayalı olarak kullanılması hallerinde ise ecrimisil istenemeyeceğinde duraksama bulunmamaktadır. Dosyanın incelenmesinden; İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde Hazine adına kayıtlı olan 12.479,07-m²'lik taşınmazın tamamının, "Kentsel Hizmet Alanı olarak kullanılmak üzere İstanbul Büyükşehir Başkanlığına iki yıl süreyle tahsisi Bakanlık tarafından uygun görüldüğünden, 22/06/2017 tarihinde teslim edildiği ve ön tahsis süresinin 22/06/2019 tarihinde sona erdiği, bu tarihten sonra herhangi bir tahsis yapılmadığı, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin bu taşınmazı "Kadıköy ilçesi, Uzunçayır Transfer Merkezi Projesi" kapsamında kullanılmak üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına tahsis edilmesine yönelik 03/02/2020 tarihli talebinin de reddedildiği; diğer yandan, taşınmazın 1.563,00 m²'sinin, 01/01/2018-30/12/2020 tarihleri arasında inşaat (köprü inşaatı) yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 2.365.788,10-TL ecrimisil alacağı tahakkuk ettirildiği, ecrimisil alacağının tahsili amacıyla davacı şirket hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Ecrimisil İhbarnamesinin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesince ecrimisilin belirlenebilmesi amacıyla mahallinde keşif bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş, gerçekleştirilen keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda dava dosyası içeriğine alınan bilirkişi raporunda, uyuşmazlık konusu taşınmazda bulunan köprü inşaatıyla ilgili olarak 1.563,00-m²'lik kısmının işgaline karşılık 01/01/2018-22/06/2019 tarihleri arası dönem için, taşınmaz emlak vergi değerleri de göz önünde bulundurulmak suretiyle yeniden değerlendirme oranları üzerinden yapılan incelemede 1.076.270,97-TL, tahsisin sona erdiği 22/06/2019 tarihi ile 30/12/2020 tarihleri arası dönem için ise 1.289.517,13-TL ecrimisil getirisi olabileceği belirtilmesine dayanılarak karar verilmiş ise de; söz konusu bilirkişi raporunda ecrimisil hesaplanırken, taşınmazın belediyeye tahsisli olduğu, dolayısıyla ecrimisil hesaplanmayacak dönem kapsamındaki 2018 yılı metrekare ecrimisil değerinin esas alındığı ve tahsisli döneme ilişkin ecrimisil bedelinin 1.076.270,097 TL hesaplandığı; idare tarafından belirlenen ihbarname konusu tutar (2.365.788,10 TL) ile arasındaki farkın mahkeme dönemi aralığı, emsal araştırması ve matematiksel çarpanların kullanım öngörüsünün farklı yöntemlerle ele alınmasından kaynaklandığının belirtildiği görülmüştür. Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu işlemde yer alan ecrimisil bedelinden, halihazırda bilirkişi tarafından tahsisli dönem için tespit edilen 1.076.270,97-TL çıkarılmak suretiyle, ecrimisil hesaplanması gereken 22/06/2019 - 30/12/2020 dönemine ait ecrimisil bedelinin tespit edilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır. Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılarak, 22/06/2019 - 30/12/2020 dönemine ilişkin ecrimisil bedeli hesaplanması suretiyle karar verilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 21/10/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.