Danıştay Kararı · E. 2024/2090 · K. 2024/3342

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/2090 E.  ,  2024/3342 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/2090 Karar No:2024/3342 MÜDAHALE İSTEMİ HAKKINDA KARAR ... İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. vekili Av. ... tarafından, Devlet Su İşleri ... Bölge Müdürlüğü'nce 28/12/2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "Çanakkale Gelibolu Evreşe Kavak Ovası Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri (At ve Tigh)" ihalesine yönelik ekonomik açıdan en avantajlı 2. teklif sahibi dava dışı DMK İnşaat Elektrik Mühendislik Müşavirlik Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti. (DMK) tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine, "ihale uhdesinde bırakılan davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği" yönünde düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin 27/03/2024 tarih ve 2024/UY.II-494 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istemiyle Kamu İhale Kurumu'na karşı açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı idare tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine DMK vekili Av. .. tarafından verilen, davalı idare yanında davaya müdahale istemini içeren dilekçe incelenerek gereği görüşüldü: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, üçüncü kişilerin davaya katılması konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 66. maddesinde ise, üçüncü kişinin, davayı kazanmasında hukukî yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, fer'î müdahil olarak davada yer alabileceği kurala bağlanmıştır. Dosyanın incelenmesinden, müdahale isteminde bulunan DMK İnşaat Elektrik Mühendislik Müşavirlik Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti.'nin davaya müdahalede hukuki yararının bulunduğu anlaşıldığından, davalı yanında MÜDAHALE İSTEMİNİN KABULÜNE, 16/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. TEMYİZ EDENLER : 1. (DAVALI) ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... 2. MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... İnşaat Elektrik Mühendislik Müşavirlik Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Devlet Su İşleri ... Bölge Müdürlüğü'nce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "Çanakkale Gelibolu Evreşe Kavak Ovası At ve Tigh" ihalesine yönelik ekonomik açıdan en avantajlı 2. teklif sahibi dava dışı DMK İnşaat Elektrik Mühendislik Müşavirlik Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti. (DMK) tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine, "ihale uhdesinde bırakılan davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği" yönünde düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin 27/03/2024 tarih ve 2024/UY.II-494 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; konsorsiyumlara kapalı olarak gerçekleştirilen ve tekliflerin elektronik ortamda alındığı uyuşmazlığa konu ihalede, inşaat işlerinin yanı sıra mühendislik hizmetlerinin de yer aldığı, ihale dokümanı düzenlemeleri uyarınca ihaleye katılan isteklilerin, arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetlerine ilişkin yapım işleri ile arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmet alımının tek bir sözleşme kapsamında gerçekleştirildiği bir işe ilişkin deneyim belgesine sahip olmaları, bu kriteri sağlayamayan AXX gurubu iş deneyimi olan yapım müteahhitlerince ihale dokümanı kapsamında verilen yeterlik bilgileri tablosunda işin mühendislik hizmetleri gerektiren kısmını alt yükleniciye yaptıracaklarının beyan edilmesi gerektiği açık olmakla birlikte, İdari Şartname'nin "Alt yükleniciler" başlıklı 18. maddesinde isteklilerden alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işleri belirtmelerinin istenilmediği, bu kapsamda da Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği'nin ekinde yer alan Yeterlik Bilgileri Tablosu Sunulan ve Tekliflerin Elektronik Ortamda Alındığı İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname'nin 24 numaralı dipnotunda bahsi geçen metne yer verilmeyerek yeterlik bilgileri tablosunda buna ilişkin bir satır açılmadığı, dolayısıyla davalı idarece de kabul edilen bu durum sebebiyle davacı şirkete herhangi bir kusur izafe edilemeyeceği, diğer taraftan, ihaleyi gerçekleştiren idarece, yeterlik bilgileri tablosunun "EKAP’ta kayıtlı olan iş deneyim belgesi" satırında belgeye EKAP tarafından verilen "25490-Y-KD-26-2" sayısı ile beyanda bulunan davacı şirkete, alt yükleniciye yaptırılması düşünülen işler listesinin noter tarafından onaylattırılması suretiyle eksikliğin giderildiği ve ihale işlemlerinin uygun görülerek tamamlandığı hususu da dikkate alındığında, ihaleyi gerçekleştiren idarece uygun görülmesi üzerine noter onayı ile tamamlanan ve ihalenin esasını etkileyecek derecede herhangi bir etkisinin bulunduğundan bahsedilemeyecek olan bilgi eksikliği nedeniyle davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi yönünde alınan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, mevzuatta sadece “teklifin esasını değiştirmeyecek nitelikte olan bilgi eksikliği”nin tamamlatılabileceğinin düzenlendiği, teklif ekinde sunulması istenilen bilgi ve belgelerin isteklilerce istenilen şekilde sunulmaması ya da hiç sunulmaması halinde bunların “bilgi eksikliği” adı altında idarelerce tamamlatılamayacağı, ihalelerde istenilen belgelerin mevzuata uygun olarak hazırlanması ve sunulması konusundaki sorumluluğun isteklilere ait olduğu, mevzuat hükümlerine aksi bir uygulama ile istisnai nitelikteki eksik bilgi ve belge tamamlatılmasına yönelik düzenlemelerin genişletilerek uygulanmasının, istekliler arasında rekabetin sağlanması ilkesi ile eşit muamele ve idarenin güvenilirliği ilkelerine zarar vereceği, yeterlik bilgileri tablosunda “Diğer belgeler” ve “Diğer belgelere ilişkin açıklamalar” satırlarının mevcut olduğu, dolayısıyla İdari Şartname'de yeterlik kriteri olarak öngörülen alt yüklenici beyanının burada yapılabileceği, nitekim diğer isteklilerden ... İnşaat Ticaret A.Ş.'nin yeterlik bilgileri tablosunun bu bölümünde alt yüklenici çalıştıracağına ilişkin beyanda bulunduğu; Davalı yanında müdahil tarafından, alt yüklenici çalıştıracağına dair teklif ekinde beyanı bulunmayan davacının ihale dokümanında öngörülen yeterlik kriterini taşımadığı, davacının ihale kapsamında sunduğu iş deneyim belgesi mühendislik hizmetlerini kapsamadığından ihale dışı bırakılması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, ihaleyi yapan idarece ihale dokümanında eksik düzenleme yapılmasının sorumluluğunu kendilerine yükleyen Kurul kararının hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğu, uyuşmazlığın bilgi veya belge eksikliğinden değil, kesinleşmiş eksik düzenleme içeren dokümana göre doğru teklif veren isteklinin cezalandırılıp cezalandırılamayacağına ilişkin olduğu, ihaleye katılacak isteklilerin standart formda değişiklik yapamayacağı, ihaleye katılım aşamasında alt yükleniciye yaptırılması öngörülen işlerle ilgili bir beyanın istenilmediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Devlet Su İşleri ... Bölge Müdürlüğü'nce 28/12/2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "Çanakkale Gelibolu Evreşe Kavak Ovası Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Yapım İşi" ihalesi davacı üzerinde kalmıştır. Akabinde, ekonomik açıdan en avantajlı 2. teklif sahibi dava dışı DMK tarafından, "davacının sunduğu iş deneyim belgesinin AIX Grubu (su yapıları) iş deneyim belgesi olduğu, mühendislik hizmetlerini kapsamadığı, ihale dokümanı uyarınca yeterlik kriteri olarak belirlenen mühendislik hizmetinin alt yükleniciye yaptırılacağı konusunda açıkça beyanda bulunulması gerekirken bulunulmadığı, dolayısıyla ihaleye katılma kriterlerini karşılamadığından davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği" iddiasıyla yapılan şikayet başvurusunun reddi üzerine aynı iddialarla davalı Kurum'a itirazen şikayet başvurusu yapılmıştır. Kurul'un dava dışı DMK'nın başvurusunu kabul ederek, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem kararı alması üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği'nin 2.12. maddesinde, "Arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetlerine ilişkin yapım işleri AXX grubunda yer almakta olup, anılan yapım işlerinin arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmet alımı ile bir arada ihale edilmesinin zorunlu olması durumunda; işin mühendislik hizmeti uzmanlığı gerektiren kısmı ile yapım işi uzmanlığı gerektiren kısımlarının ayrı ayrı belirlenerek ihalenin konsorsiyumlara açık olarak yapılması ya da ihale dokümanında; anılan yapım işleri ile arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmet alımının tek bir sözleşme kapsamında gerçekleştirildiği bir işe ilişkin deneyim belgesi olmayan yapım müteahhitlerinin, işin mühendislik hizmeti uzmanlığı gerektiren kısmını, alt yükleniciye yaptıracağını belirtmek suretiyle ihaleye katılabilmesine imkân verecek düzenlemenin yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda; a) İhalenin konsorsiyumlara açık olarak yapılması durumunda; arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme mühendislik hizmet işi deneyimi olan hizmet sunucuları ile AXX grubu iş deneyimi olan yapım müteahhitleri konsorsiyum kurmak suretiyle ihaleye katılabilecekleri gibi arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmet ve yapım işini tek sözleşme kapsamında bir arada gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişiler de ihaleye katılabileceklerdir. b) İhalenin konsorsiyumlara açık yapılmaması durumunda; arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmet ve yapım işini tek sözleşme kapsamında bir arada gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişiler ihaleye katılabilecekleri gibi AXX grubu iş deneyimi olan yapım müteahhitleri, tekliflerinde işin mühendislik hizmeti gerektiren kısmını alt yükleniciye yaptıracaklarını belirtmeleri durumunda ihaleye katılabileceklerdir." kuralına yer verilmiş; Tebliğin eki olan Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi'nin "A) Altyapı İşleri" başlığı altında; "XX. GRUP: TARIMSAL ALTYAPI İŞLERİ: 1.AIX. Grup işler 2. Arazi toplulaştırmasına ilişkin yapım işleri 3. Tarla içi geliştirme hizmetlerine ilişkin yapım işleri" olarak belirtilmiştir. İhaleye ait İdari Şartname'nin 'ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri' başlığını taşıyan 7.1.f. maddesinde, alt yüklenici çalıştırılmasına izin verilmesi halinde, isteklinin alt yüklenicilere yaptırmayı düşündüğü işlerin listesinin e-teklif kapsamında beyan edilmesi gerektiği kurala bağlanmış; 7.6. maddesinde, Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği'nin 2.12 maddesinin (b) bendine atıf yapılarak, "... İhalenin konsorsiyumlara açık yapılmaması durumunda; arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmet ve yapım işini tek sözleşme kapsamında bir arada gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişiler ihaleye katılabilecekleri gibi AXX grubu iş deneyimi olan yapım müteahhitleri, tekliflerinde işin mühendislik hizmeti gerektiren kısmını alt yükleniciye yaptıracaklarını belirtmeleri durumunda ihaleye katılabileceklerdir.” düzenlemesine yer verildikten sonra söz konusu Tebliğ'de yer alan AXX grubu işlerin benzer iş olarak kabul edildiği belirtilmiş; 17. maddesinde ise, konsorsiyumların ihaleye teklif veremeyeceği düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu ihaleye ait doküman incelendiğinde, konsorsiyumların ihaleye teklif veremeyeceği belirtilen ihalede, iş kalemleri arasında yapım işlerinin yanı sıra mühendislik işleri de bulunduğundan, ihaleye katılabilmek için isteklilerden söz konusu yapım ve hizmet işinin tek bir sözleşme kapsamında gerçekleştirildiğine ilişkin iş deneyim belgesi sunmaları istenilmiş, bahsi geçen kriteri sağlayamayan fakat AXX Grubu (tarımsal alt yapı işleri) iş deneyim belgesi sahibi olan isteklilerin ise işin mühendislik hizmetine dahil olan kısmını alt yükleniciye yaptıracaklarını teklif ekinde beyan etmeleri şartıyla ihaleye katılabilecekleri düzenlenmiştir. Bu bağlamda, ihale konusu yapım ve hizmet işini tek sözleşme kapsamında gerçekleştirmeyen ancak AXX Grubu iş deneyim belgesine sahip istekliler açısından alt yüklenicilere yaptırılacak mühendislik hizmetlerine ilişkin beyanın teklif ekinde sunulması ihaleye katılım için bir yeterlilik kriteri olarak belirlenmiştir. Davacının ihale aşamasında sunduğu ... tarih ve ... sayılı iş deneyim belgesi incelendiğinde, işin adının, 'Yozgat Gelingüllü Projesi Yerköy Grubu Yenimahalle Sulaması Sari Emanet İnşaatı' olduğu, belgeye konu işin esaslı unsurunun ise 'AIX. Grup: Su yapıları' olarak belirtildiği görülmektedir. Dava konusu ihalede 'AXX. Grubu' işler benzer iş olarak belirlenmiş olup, Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği uyarınca davacının sunduğu iş deneyim belgesi de ihalede aranılan benzer iş grubunun kapsamına girmektedir. Her ne kadar 'AXX Grubu' iş deneyimine sahip olan davacı tarafından, ihale dokümanında yeterlik kriteri olarak belirlenen alt yüklenici beyanının yeterlik bilgileri tablosunda sunulması gerekmekte ise de, ihaleyi yapan idarece yeterlik bilgileri tablosunda bu hususu açıklamaya izin veren bir satırın açılmadığı görülmektedir. Davalı idare tarafından, yeterlik bilgileri tablosunda işin mühendislik hizmeti gerektiren kısmının alt yüklenicilere yaptırılacağına ilişkin beyanın sunulmasına olanak sağlayan bir satırın ihaleyi yapan idarece açılmadığı belirtilmekle birlikte, ihaleye katılan dava dışı bir firma (...) tarafından yeterlik bilgileri tablosunun 'diğer hususa ilişkin açıklamalar' kısmında alt yüklenici çalıştırılacağına ilişkin beyanda bulunulduğu gözetildiğinde davacının da bu şekilde hareket edebileceği savunulmuş ise de, böyle bir kabul, hukuki belirlilik ilkesi ile ihale işlemlerinde gözetilmesi gereken temel ilkelerden güvenilirlik, saydamlık ve rekabet ilkelerine aykırı olacaktır. İhaleyi gerçekleştiren idarece 16/02/2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile ihale üzerinde kalan davacıdan alt yüklenici beyanı istenilmiş olup, bunun üzerine davacı tarafından, işin mühendislik hizmetini gerektiren kısmını alt yükleniciye yaptıracağını taahhüt ettiğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı noter onaylı alt yüklenici beyannamesi sunulmuştur. Alt yüklenici beyanının sunulması yukarıda açıklandığı üzere dava konusu ihalede yeterlik kriteri olarak belirlendiğinden, bu belgenin Mahkeme kararında yer aldığı şekliyle kural olarak bilgi eksikliği kapsamında görülerek sonradan tamamlattırılması yoluna gidilmesi mümkün değildir. Somut ihale özelinde bakıldığında ise, ihaleyi yapan idarece standart bir form olan yeterlik bilgileri tablosunda gerekli satırın açılmamasından davacının sorumlu tutulamayacağı açık olduğundan davacının teklifini standart forma uygun olarak verdiği ve davalı idare tarafından belirtildiği şekilde, istenen beyanın yeterlik bilgileri tablosunun "diğer hususa ilişkin açıklamalar kısmında" yapılması gerektiğinin kabulünün ise hukuki belirlilik ilkesi ile ihalenin temel ilkelerinden güvenilirlik, açıklık ve rekabet ilkelerine aykırı olacağı hususları bir arada değerlendirildiğinde; AXX grubu iş deneyim belgesine sahip olan isteklilerin alt yüklenici beyanını sunamamalarının yeterlik bilgileri tablosunun eksik düzenlenmesinden kaynaklandığı, söz konusu eksikliğin niteliği ve eksikliğinde giderilmiş olduğu dikkate alındığında, ihalenin sonuçlandırılmasında hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin reddine, 2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalı idareye iadesine, 5. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine, 6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere) 16/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.