Danıştay Kararı · E. 2024/2106 · K. 2024/3506

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/2106 E.  ,  2024/3506 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/2106 Karar No:2024/3506 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Gayrimenkul Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı 5.606,28 m² yüz ölçümlü taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile satışına ilişkin 28/09/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihale üzerinde bırakılan davacı tarafından, söz konusu ihalenin itâ âmirince 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca uygun görülmeyerek iptaline dair ... tarih ve .. sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü (Bakanlık) işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesi'nce Dairemizin... tarih ve E:..., K:... sayılı bozma kararına istinaden ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı davanın yetki yönünden reddi kararı üzerine verilen kararda; dava konusu işlemin, aynı mahallede bulunan aynı niteliklere sahip, tahmini bedeli aynı olan ve aynı gün ihalesi gerçekleştirilen ... parsel numaralı taşınmazın m² bedelinin 509,36-TL olmak üzere toplam 2.550.000,00-TL üzerinden ihale edildiği, dava konusu taşınmazın m² bedelinin ise ihale sonucunda 349.76-TL olduğu, ayrıca davacının ... parsel numaralı taşınmazın ihalesine de katıldığı ve söz konusu taşınmaza m² bedeli 499-TL/m² olmak üzere toplam 2.501.000,00-TL teklif verdiği gerekçesiyle tesis edildiği, buna göre dava konusu taşınmazın ihalesinde yeterli rekabet şartlarının oluşmadığı ileri sürülmüş ise de, dava konusu taşınmazın muhammen bedelinin 500.628,00-TL olarak belirlendiği, 28/09/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 16 isteklinin katıldığı, taşınmazın muhammen bedel üzerinden yapılan ihalesinde ilk tekliflerin alındığı, daha sonraki aşamalarda arttırımların devam ettiği, bir kısım isteklilerin dördüncü ve beşinci tekliften sonra çekildiği, davacı ile birlikte üç isteklinin tekliflerine devam ettiği ve en son iki isteklinin de ihaleden çekilmesi üzerine ihalenin 1.751.000,00-TL teklif veren davacı şirket üzerinde bırakıldığı, dolayısıyla, dava konusu ihalede 2886 sayılı Kanun kapsamında beklenen rekabetin sağlandığı, bu kapsamda yapılan ihale sonucunda dava konusu taşınmazın tahmini bedelinin oldukça üzerinde bir rakamla satışının yapıldığı, ihaleden beklenen faydanın gerçekleşmediğinden söz edilmesine olanak bulunmadığı, davacı şirketin 217 parsel numaralı taşınmazın ihalesine de iştirak ederek 2.501.000,00-TL teklif vermesinin işbu dava konusu ihalede rekabet koşullarının oluşmadığına karine teşkil etmeyeceği, her ihalenin artırma, nitelik, koşul ve sonuçlarının birbirinden bağımsız değerlendirilmesinin gerekildiği, bu durumda, 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile, itâ âmirlerine 15 gün içinde ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetkinin, Hazine menfaatinin koruması amacıyla düzenlendiği anlaşılmakta ise de, davalı idarece kamunun menfaatine uygun olmayan bir durumun dava konusu ihalede gerçekleştiğinin ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olmadığının somut gerekçelerle ortaya konulmadığı, salt aynı gün, aynı mahallede bulunan aynı niteliklere sahip ve tahmini bedeli aynı olan 217 parsel numaralı taşınmazın m² bedelinin 509,36-TL olmak üzere toplam 2.550.000,00-TL üzerinden ihale edilmiş olması nedeniyle, dava konusu taşınmazın da anılan bedel üzerinden ihale edilebileceği ve davacının 217 parsel numaralı taşınmazın ihalesine de katılıp 2.501.000,00-TL teklif vermesinin, dava konusu ihalede yeterli rekabet şartlarının oluşmadığı anlamına geldiği varsayımından hareketle tesis edilen, yasal ve somut gerekçelere dayanmayan işlemin hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine de aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, bir kamu malının satışından mümkün olduğunca en yüksek gelir elde edilmesinin kamu yararına olacağı, taşınmazın daha yüksek bir fiyatla satılabileceğini anlayan itâ âmirinin takdir yetkisini kullanarak ihalenin iptaline karar verebileceği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin ve dava konusu ihalenin iptali kapsamında herhangi bir işlem tesis etmediği anlaşılan ... Valiliği'ne husumet yöneltilmesinde usûl hükümlerine uygunluk bulunmadığı anlaşıldığından ... Valiliği hasım mevkiinden çıkarılarak gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Muhtelif illerde bulunan 336 adet taşınmazın 2886 sayılı Kanun kapsamında satış ihalesine çıkarılması 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi gereğince uygun görülmüş, bu kapsamda ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı toplam 5.606,28 m² yüz ölçümlü taşınmazın, Maliye Hazinesi hissesine karşılık gelen 5.006,28 m²'lik kısmının ihale yoluyla satışına ilişkin satış şartnamesinin hazırlanmış ve ihale ilanı yapılmıştır. 28/09/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 16 istekli katılmış, ihale sonucunda davacı şirket tarafından 1.751.000,00-TL teklif verilmesi üzerine, davacı şirket adına geçici ihale yapılmış, ihale komisyon kararı onaylanmak üzere itâ âmirine gönderilmiştir. İtâ âmirince yapılan değerlendirme sonucunda, aynı gün, aynı mahallede bulunan 217 parsel numaralı 5.606,28 m² yüzölçümlü ve 5.006,28 m² hissesi Hazineye ait taşınmazın ihalesinin de yapıldığı, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların niteliklerinin ve tahmini bedellerinin aynı olmasına rağmen ... parsel numaralı taşınmazın ihalesinde m² bedeli 509,36-TL olmak üzere toplam 2.550.000,00-TL üzerinden geçici ihalesinin onaylandığı, ... parsel numaralı taşınmazın m² bedelinin ise ihale sonucunda 349.76-TL olduğu belirtilerek söz konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi kapsamında kat'i ihalesinin uygun görülmediğine ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği; "İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu; "İhale kararlarının onayı veya iptal edilmesi" başlıklı 31. maddesinde ise, ihale komisyonları tarafından alınan ihale kararlarının, itâ âmirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 iş günü içinde onaylanacağı veya iptal edileceği, itâ âmirince karar iptal edilirse ihalenin hükümsüz sayılacağı kurala bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdare, 2886 sayılı Kanun'a göre yapılan ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması ilkelerine göre ihaleyi gerçekleştirmek zorundadır. Anılan Kanun'un 31. maddesi ile, itâ âmirlerine 15 gün içinde ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sadece mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle itâ âmirinin yerindelik denetimi yaparak Hazine menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir. Nitekim, ihaleye katılanlar arasında yapılan anlaşmalar veya bazı katılımcıların ihaleden çekilmeye zorlanmaları veya belli paylar karşılığında piyasa şartlarına uygun olmayan teklifler vermeye ikna edilmeleri yoluyla kamu kaynaklarının haksız biçimde özel kişi veya kuruluşlara aktarılması şeklinde gelişen olaylara ülkemizde rastlandığı bilinen bir husustur. Bütün bu gerçekleri göz önünde tutan kanun koyucu, son kez genel bir değerlendirme yaparak idare menfaatini kollamak üzere itâ âmirine sözü edilen yetkiyi tanımıştır. Bu bakımdan, hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapan itâ âmiri tarafından bu konuda alınan idari kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır. Başka bir anlatımla, 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile itâ âmirine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle, anılan madde ile itâ âmirine tanınan yetkinin ihaleyi onaylamama yönünde kullanılması hâlinde, bu yetkinin kamu yararına kullanıldığının ispatı bakımından, itâ âmirince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu nedenle, ihaleyi onaylamama işleminin idari davaya konu edilmesi hâlinde gerek davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ve gerekse mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular, işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise, ihaleyi onaylamama işleminin hukuka aykırılığından bahsedilemeyecektir.. İhale konusu taşınmazın yüksek bir bedelle satılması kamunun yararına olacağından, muhammen bedelin aşılmış olduğu durumlarda dahî, taşınmazın daha yüksek bir fiyata satılabileceğinin itâ âmirince anlaşılması ve kamu yararı dışında subjektif nedenlerle hareket edildiğinin davacı tarafından ortaya konulamaması durumunda takdir yetkisinin ihalenin onaylanmaması yolunda kullanılmasının hukuka aykırı sayılamayacağı açıktır. Uyuşmazlık konusu ihale kapsamında davacı şirket üzerinde kalan ... parsel sayılı parsel ile aynı mahallede bulunan, aynı yüz ölçümüne ve muhammen bedele sahip ... sayılı parselin geçici ihalesinin m² bedeli 509,36-TL olmak üzere toplam 2.550.000,00-TL üzerinden onaylandığı, ... parsel numaralı taşınmazın m² bedelinin ise ihale sonucunda 349.76-TL olduğu gerekçesiyle itâ âmirince ihale konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi kapsamında kat'i ihalesinin uygun görülmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda, idarece, ihalede rekabetin sağlanması ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkeleri doğrultusunda ihalenin iptal edilebileceği, her ne kadar davacı tarafından muhammen bedelin üzerinde bir fiyat teklif edilmiş ise de, aynı mahallede bulunan ve aynı yüz ölçümüne sahip başka bir taşınmazın çok daha yüksek bir bedelle ihale edildiği göz önüne alındığından, itâ âmirince ihalenin iptaline ilişkin işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Mahkeme kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVANIN REDDİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5. Kullanılmayan ...-TL ilk derece aşamasındaki yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 6. Davalı idare harçtan muaf kurumlar arasında yer aldığından, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca temyiz aşamasında tahsil edilmeyen toplam ...-TL harcın davacıdan tahsil edilerek Hazine'ye irat kaydedilmesine, gereği için Mahkemece ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına, 7. ...TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye; ...TL temyiz yargılama giderinin davacıdan alınarak ... Valiliği'ne verilmesine, 8. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine, 9. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine, 10. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 24/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.