Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/2189 · K. 2024/5797

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/2189 E.  ,  2024/5797 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/2189 Karar No:2024/5797 TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVACI) ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İzmir ili, Urla ilçesi, ... Mahallesi'nde bulunan ... ada, ... parsel sayılı Hazineye ait taşınmaza yönelik 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca gerçekleştirilen kiralama ihalesini kazanan davacıyla yapılan 03/10/2016 ila 02/10/2019 tarihlerini kapsayan 3 (üç) yıllık kira sözleşmesinin sona ermesinden sonra söz konusu taşınmazın yeni kira döneminin başladığı 06/01/2021 tarihine kadar sözleşmesiz olarak kullanıldığından bahisle 03/10/2019 ila 05/01/2021 tarihleri arasındaki döneme yönelik davacıdan 265.917,81-TL kullanım bedeli istenilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince, Dairemizin 12/01/2023 tarih ve E:2022/1703, K:2023/106 sayılı bozma kararı üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozma kararına uyularak istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının (davanın incelenmeksizin reddi) kaldırılması, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesi üzerine verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu taşınmazın davacıya 03/10/2016 - 02/10/2019 dönemi için 3 yıllığına kiralandığı, bu sürenin sona ermesinden sonra yeni kira sözleşmesinin 06/01/2021 imzalandığı, davacının 03/10/2019-05/01/2021 tarihleri arasında taşınmazda fuzuli şagil olduğu ve 2021 yılında imzalanan sözleşmeye göre ilk yıl kira bedelinin 211.000,00-TL olarak belirlendiği, kira bedeli üzerinden yeniden değerleme oranına göre yapılan hesaplamaya göre 2020 yılı ecrimisil bedelinin 211.000,00/1,0911=193.382,82-TL olduğu, 2019 yılı ecrimisil bedelinin ise 193.382,82/1,2258=157.760,50-TL olduğu, davacının 2019 yılında dava konusu taşınmazı 90 gün işgal ettiği görüldüğünden alınabilecek ecrimisil tutarının 157.760,50*90/365=38.899,85-TL olduğu, 2020 yılına ilişkin alınabilecek ecrimisil tutarının 193.382,82-TL olduğu ve 2021 yılında dava konusu taşınmazı 5 gün işgal ettiğinden alınabilecek ecrimisil tutarının 211.000,00*5/365=2.890,41-TL olduğu görüldüğünden, dava konusu döneme ilişkin toplam istenilebilecek ecrimisil miktarının 235.173,08-TL olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemin 235.173,08-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, geriye kalan 30.744,74-TL'lik kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin 235.173,08-TL'lik kısmına yönelik davanın reddine, kalan 30.744,74-TL'ye yönelik kısmının iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği ancak İdare Mahkemesince duruşma yapılmaksızın karar verilmesine rağmen davacı lehine duruşmalı vekalet ücretine hükmedildiğinin görüldüğü belirtilerek, 2577 sayılı Kanun'un 45 maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurularının davacı lehine 5.500,00-TL vekalet ücretine hükmedilmesi suretiyle düzeltilerek reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacı tarafından, sözleşmesiz geçen dönemin ortaya çıkmasının kendi kusurlarından kaynaklanmadığı, hesaplamanın önceki kira sözleşmesine senelik artış oranları uygulanarak yapılması gerektiğinden davanın reddine karar verilen kısmı yönünden de dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği; Davalı idare tarafından, sözleşmesiz dönem için kullanım bedelinin 300 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin XVI. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca hesaplandığı, dava konusu işlemin doğru bir hesaba dayandığı, dava konusu işlemin iptaline karar verilen kısım yönünden kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN SAVUNMALARI: Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Hazinenin özel mülkiyetindeki İzmir ili, Urla ilçesi, ... Mahallesi'nde bulunan 2651 ada, 38 parsel sayılı taşınmaz için davacı ile davalı idare arasında 03/10/2016 - 02/10/2019 tarihlerini kapsayan 3 (üç) yıllık kira sözleşmesi yapılmıştır. Taşınmaz, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendine göre 08/12/2020 tarihinde yapılan ihale sonucunda ilk yıl kira bedeli 211.000,00-TL olmak üzere kiralama talebinde bulunan davacıya tekrar kiralanmış ve 06/01/2021 tarihinde yeni kira sözleşmesi imzalanmıştır. Davacı önceki kira sözleşmenin sona erdiği 03/10/2019 tarihi ile yeni kira sözleşmesinin imzalandığı 06/01/2021 tarihi arasında söz konusu gayrimenkulü kullanmaya devam etmiştir. İzmir Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işlemi ile davacıdan, 300 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin XVI. maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak, kira sözleşmesinin sona erdiği 03/10/2019 tarihinden yeni sözleşmenin yer teslimi yapılarak uygulanmaya başladığı 06/01/2021 tarihine kadar, yeni kira bedeli üzerinden hesaplanan toplam 265.917,81-TL kullanım bedelinin 15 gün içerisinde ödenmesi istenilmiştir. Anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür"; "Ecrimisil ve tahliye" başlıklı 75. maddesinin 1. fıkrasında, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, İdarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.", 3. fıkrasında, "Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır." kurallarına yer verilmiştir. Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "d) Ecrimisil: Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminatı, e) Fuzuli şagil (İşgalci): Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri, (...) o) Kiraya verme: Hazine taşınmazlarının ve bunlarla ilgili hakların kiraya verilmesini, ö) Kullanma izni: Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler üzerinde kişiler lehine İdarece verilen izni," ifade ettiği belirtilmiş; "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesinin 3. fıkrasında, "Kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılır. Aksi takdirde işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılır." kuralları yer almıştır. 300 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Tahliye" başlıklı XVI. maddesinde, "Kiracı, kira süresinin sonunda veya sözleşmenin idarece feshedildiğinin bildirilmesini müteakip taşınmazı tahliye edecektir. Kira süresinin sona ermesine veya kira sözleşmesinin feshedildiğinin bildirilmesine rağmen tahliye edilmeyen taşınmazların tahliyesi Kanunun 75’inci maddesi uyarınca sağlanacaktır. (Mülga üçüncü fıkra) Kira sözleşmesi feshedilen, kira süresi sona erdiği halde yeniden kiralama talebinde bulunulmayan ve yeniden kiralanması talep edilip de kiraya verilmesi uygun görülmeyen taşınmazların tahliyeleri sağlanıncaya kadar geçen süre içindeki kullanımı nedeniyle ecrimisil takdir ve tahsili yapılacaktır."; 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 14. fıkrasında, "Kiraya verilen, irtifak hakkı tesis edilen veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılır. Aksi takdirde işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılır." kurallarına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davacıdan 265.917,81-TL kullanım bedeli istenilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı dava konusu işlemin dayanağı olan 300 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin XVI. maddesinin üçüncü fıkrasında, kira süresi sona eren kiracının taşınmazı yeniden kiralama talebinde bulunması halinde, taşınmazın yeniden eski kiracısına kiraya verilinceye kadar geçen süre için kiracıdan kullanım bedeli adı altında bir bedel tahsil edilmesi öngörülmüştür. Dairemizin 04/06/2020 tarih ve E:2017/13, K:2020/1247 sayılı kararıyla, 300 sıra nolu Tebliğ'in XVI. maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen kullanım bedeli ile kastedilenin, yeni kira sözleşmesi ile belirlenen bedelin, geriye yürütülerek sözleşmesiz geçen süreye uygulanması olduğu anlaşıldığından, anılan Tebliğin XVI. maddesinin üçüncü fıkrasının, üst norm niteliğindeki hukuk kuralları olan kanun ve yönetmeliklerde herhangi bir dayanağının bulunmadığı, anılan Tebliğ kuralının, 2886 sayılı Kanun ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'teki, sözleşmesi biten tüm kiracılara (yeniden kiralama talebinde bulunup bulunmamaları açısından bir ayrım yapılmaksızın) sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi halinde, sözleşmelerinde bir hüküm varsa bu hükmün uygulanması, aksi halde ecrimisil tahakkuk ettirilmesi yönündeki düzenlemelere aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılarak, söz konusu Tebliğin XVI. maddesinin üçüncü fıkrasının iptaline karar verilmiş, anılan karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 24/05/2021 tarih ve E:2020/1956, K:2021/1021 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir. Öte yandan, Dairemizin 04/06/2020 tarih ve E:2017/13, K:2020/1247 sayılı kararında, sözleşmesiz dönemde ödenmesi gereken kullanım bedelinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin üçüncü fıkrası, uyarınca varsa süresi sona eren sözleşme hükümlerine göre hesaplanması gerektiğinin vurgulandığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, sözleşmesiz döneme ait kullanım bedelinin hesaplanması ve davacıdan istenilmesine ilişkin dava konusu işlemin dayanağını oluşturan 300 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin XVI. maddesinin üçüncü fıkrasının uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği tarihten önceki bir tarihte Dairemizin 04/06/2020 tarih ve E:2017/13, K:2020/1247 sayılı kararıyla iptal edilmiş olması karşısında, yargı kararıyla hükümsüz kılınmış bir düzenleyici işleme dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemin yargısal denetiminin Dairemizin anılan kararında yer verilen hususlar dikkate alınarak gerçekleştirilmesi gerekirken, doğrudan ecrimisil hesabı yapılarak varılan sonuca göre kısmen dava konusu işlemin iptali, kısmen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurularının düzeltilerek reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Tarafların temyiz istemlerinin kabulüne, 2. Kısmen dava konusu işlemin iptali, kısmen davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurularının düzeltilerek reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.