Danıştay Kararı · E. 2024/2207 · K. 2024/4346

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/2207 E.  ,  2024/4346 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/2207 Karar No:2024/4346 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kaymakalığı VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, … İlk-Ortaokulu kantini işletmecisi olan davacı tarafından, Bakırköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 17/01/2024 tarihli (Mahkeme kararında 18/01/2024 olarak yazılmıştır.) … İlk-Ortaokulu Kantin Kirası Muhammen Bedel Tespit Komisyonu kararı ile davaya konu kantinin 7.825,00-TL olan kira bedelinin 44.000,00-TL olarak tespiti işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; Muhammen Bedel Tespit Komisyonu kararı ile davaya konu kantinin 7.825,00-TL olan kira bedelinin 44.000,00-TL olarak tespitine ilişkin uyuşmazlığın sözleşmeden kaynaklı olduğu, idarenin kamu gücünü kullanarak tek taraflı olarak tesis ettiği idari nitelikte bir işlem olmadığı, taraflar arasındaki özel hukuk ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerlerince karara bağlanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın görev yönünden reddine karar verilmiş, bu karara karşı kararın tebliğini izleyen otuz (30) gün içerisinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurulabileceği belirtilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlığın, ihale işleminden doğduğu anlaşıldığından, ihale işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlığın ivedi yargılama usulü uygulanarak çözümlenmesi gerektiği, bu itibarla, İdare Mahkemesi'nce verilen kararın 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uyarınca ivedi yargılama usulü uyarınca doğrudan temyize tabi olduğu ve ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf kanun yoluna başvurulması mümkün olmadığından, işin esası incelenmeksizin dosyanın Danıştay'a gönderilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, dosyanın Danıştay'a gönderilmesi amacıyla Mahkemesine iadesine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, muhammen bedel tespit komisyonu tutanağının kamu gücü kullanılarak tek taraflı olarak tesis edilerek kira bedelinin idari işlemle artırılmış olduğu ve uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu, kira artışının fahiş olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu muhammen bedel tespit işleminin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ :Dava, Bakırköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 17/01/2024 tarihli "… İlk-Ortaokulu Muhammen Bedel Tespit Komisyon Tutanağı" başlıklı komisyon kurul kararı ile İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, … İlk-Ortaokulu kantininin 7.825,00-TL olan kira bedelinin 44.000,00-TL olarak tespit edilmesi, davalı idarenin ekinde muhammen bedel tespit tutanağı olan … tarih ve … sayılı yazısı ile "belirlenen kira üzerinden" kantini işletmeye devam edip etmeyeceği sorulan, 19/01/2024 tarihinde verdiği dilekçe ile anılan yazı gereği kantini işletmeye devam edeceğini bildiren ve aylık 44.000,00-TL bedel üzerinden 19/01/2024 tarihinde sözleşme imzalayan davacı tarafından, 11/03/2024 tarihinde Mahkeme kaydına giren dilekçe ile açılmıştır. Millî Eğitim Bakanlığı'nın "Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" konulu 03/01/2024 tarih ve 2024/35 sayılı Genelgesinin "I) Kantin işletmecisi bulunan okul/kurumlarda kantinlerin kiralanması; başlıklı bölümünün 1. maddesinde, "Yönetmeliğin 21 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca sözleşme süresi biten ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi hâlinde bu kantinler, muhammen bedel tespit komisyonu tarafından muhammen bedel tespit edilerek aynı işletmeciye yeniden kiralanabileceğinden, il/ilçe millî eğitim müdürlüğü tarafından mevcut kantin işletmecilerinin yeniden kiralama talep etme hakkının olup olmadığı hususunun belirlenebilmesi için il/ilçe millî eğitim müdürlükleri tarafından bütün kantin işletmecilerinin ilk sözleşme başlangıç tarihinin tespit edilerek 16/02/2024 tarihine kadar okullara bildirilmesi gerekmektedir."; 2. maddesinde, " Yeniden kiralama talep etme hakkı bulunan kantin işletmecilerinin, mevcut sözleşmelerinin bitiş tarihinden en az iki ay önce bu haktan yararlanıp yararlanmayacakları hususunu okul aile birliğine yazılı olarak bildirmeleri gerekmektedir."...; 5. maddesinde, "Kiralama sözleşmesinin sonunda sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi durumunda mevcut sözleşmenin bitiş tarihinden en az bir ay önce il/ilçe millî eğitim müdürlüğü tarafından Yönetmeliğin 19 uncu maddesine göre oluşturulan muhammen bedel tespit komisyonunca muhammen bedel tespiti yapılarak tespit edilen kira bedeli mevcut işletmeciye teklif edilecektir."; 6. maddesinde, "Kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmesi durumunda kantin işletmecisi ile okul aile birliği arasında muhammen bedel tespit komisyonu tarafından tespit edilen muhammen bedel üzerinden yeniden kiralama sözleşmesi imzalanır. Yapılacak kiralama sözleşmesinin süresi 5 yılı, toplam sözleşme süresi de 20 yılı aşamaz."; 7. maddesinde, "Kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmemesi durumunda ise belirlenen bu muhammen bedel üzerinden Yönetmeliğin 20 nci maddesi uyarınca oluşturulan ihale komisyonunca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulü ile ihale yapılacaktır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre yapılacak ihale, il/ilçe millî eğitim müdürlüğü tarafından isteklilere ilan yoluyla duyurulacaktır."; 8. Maddesinde, "Komisyon tarafından ihale süreci tamamlanıp işletmeci tespit edildikten sonra işletmeci ile okul aile birliği arasında kiralama sözleşmesi imzalanır." ... düzenlemelerine yer verilmiştir. Aktarılan mevzuat düzenlemesinden, okul kantinini işletmekte olan mevcut kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmesi durumunda kantin işletmecisi ile okul aile birliği arasında muhammen bedel tespit komisyonu tarafından tespit edilen muhammen bedel üzerinden yeniden kiralama sözleşmesi imzalanacağı, mevcut kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmemesi durumunda ise belirlenen bu muhammen bedel üzerinden Yönetmeliğin 20 nci maddesi uyarınca oluşturulan ihale komisyonunca, 2886 sayılı ne Devlet İhale Kanunu'nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulü ile ihale yapılacağı hususu açıktır. Dosyanın incelenmesinden, mevcut kantin işletmecisi davacı tarafından, kantini işletmeye devam edeceğini bildiren 19/01/2024 tarihli dilekçe verildiği ve kendisine teklif edilen kira bedelini kabul ederek aylık 44.000,00-TL bedel üzerinden 19/01/2024 tarihinde "Okullarda Bulunan Kantin ve Benzeri Yerleri Kiralama Sözleşmesi" imzaladığı ve bu duruma rağmen akabinde 11/03/2024 tarihinde Mahkeme kaydına giren dilekçe ile işbu davanın açıldığı, davacının dava dilekçesinden kira bedelinin yüksek oranda artırıldığından bahisle sözleşme imzalanması öncesinde itiraz etmediği, aksine ihtirazi kayıt olmaksızın kabul ederek sözleşme imzaladığı aylık 44.000,00-TL bedel kantin bedelinin yüksek olduğu ve mevzuata aykırı belirlendiği iddiası ile dava açıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda, mevzuat gereği davacının sözleşme imzalamadan önce aylık 44.000,00-TL bedel kantin bedelini kabul etmediğini davalı idareye bildirmesi, akabinde ise davalı idare tarfından belirlenen bu muhammen bedel üzerinden Yönetmeliğin 20 nci maddesi uyarınca oluşturulan ihale komisyonunca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulü ile ihale yapılacağı hususu açıktır. Oysa ki, davacı tarafından hem bedel kabul ederek sözleşme imzalanmış, hem de bedelin yüksek olduğu belirtilerek dava açılmıştır. Bu durum yukarıda aktarılan mevzuata aykırı ve çelişik bir durumdur. Diğer taraftan, dava konusu uyuşmazlık yönünden davacının ehliyeti ve konumu, ihale öncesi aşamada kendisine davalı idarece usulüne uygun olarak tebliğ edilen aylık 44.000,00-TL bedel kantin bedelini kabul eden ve sözleşme imzalayarak … İlk-Ortaokulu kantini kiracısı olan kişidir. Bu kişi bakımından ihale süreci tamamlanmış ve sözleşme imzalanmıştır. Dava konusu edilen aylık 44.000,00-TL bedel artık bir "muhammen bedel" değil "kantin kira sözleşme bedelidir." Davacı da artık sözleşmenin tarafıdır. Bu nedenlerle, ihale aşaması tamamlanıp taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra sözleşmenin maddelerinin uygulanmasından kaynaklanan, sözleşmenin ifası aşamasında ortaya çıkan, sözleşmenin imzalanmasından önceki olgu ve olaylara da dayanmayan ve sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adlî yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Bakılan davanın, kantin kira sözleşme bedelinin yüksek belirlendiği ileri sürülerek açıldığı dikkate alındığında, öncelikle sonuçlandırılması özel önem taşıyan bir uyuşmazlık olarak nitelendirilmesine imkan bulunmayan dava konusu uyuşmazlık ivedi yargılama usulü kapsamında yer almamaktadır. Bu itibarla, kantin kira sözleşme bedelinin yüksek belirlendiği ileri sürülerek açılan davaya ilişkin uyuşmazlığın ihale işlemlerinden kaynaklanmadığı, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle genel yargılama usûlü uygulanarak görev yönünden/reddine ilişkin ilk derece Mahkemesi'nce verilen karara karşı yapılan kanun yolu başvurusunun İstanbul Bölge İdare Mahkemesi'nce karara bağlanması gerektiği gerekçesiyle temyiz isteminin görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Bakırköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 17/01/2024 tarihli … İlk-Ortaokulu Kantin Kirası Muhammen Bedel Tespit Komisyonu kararı ile İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, … İlk-Ortaokulu kantininin 7.825,00-TL olan kira bedeli 44.000,00-TL olarak tespit edilmiştir. Davalı idarenin … tarih ve E-… sayılı yazısı ile davacıdan, belirlenen kira bedeli üzerinden kantini işletmeye devam edip etmeyeceği sorulmuş, davacı tarafından 19/01/2024 tarihinde verilen dilekçe ile kantini işletmeye devam edeceği bildirilmiş ve aylık 44.000,00-TL bedel üzerinden 19/01/2024 tarihinde sözleşme imzalanmıştır. Akabinde davacı tarafından muhammen bedelin tespitine ilişkin işlemin iptali sitemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kapsam ve nitelik" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıkların çözümü, bu Kanunda gösterilen usullere tabidir." kuralına yer verilmiş; "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları ve idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları idari dava türleri olarak sayılmış; "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda söz konusu yargılama usulünün uygulanacağı; (g) bendinde, verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği kurala bağlanmış; "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin sekizinci fıkrasında, ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamayacağı kuralı yer almıştır. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Tek hakimle çözümlenecek davalar" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, uyuşmazlık miktarı yirmibeşbin Türk Lirasını aşmayan, konusu belli parayı içeren idari işlemlere karşı açılan iptal davaları ile tam yargı davalarının idare mahkemesi hakimlerinden biri tarafından çözümleneceği kurala bağlanmıştır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır."; 51. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, "Aşağıda yazılı işlerin ihalesi, pazarlık usulüyle yapılabilir; (...) (g) Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi" kurallarına yer verilmiştir. 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nun 16. maddesinin 2. fıkrasında, "Eğitim kurumlarının amaçlarının gerçekleştirilmesine katkıda bulunmak için okul ile aile arasında işbirliği sağlanır. Bu amaçla okullarda okul-aile birlikleri kurulur. Okul-aile birlikleri, okulların eğitim ve öğretim hizmetlerine etkinlik ve verimlilik kazandırmak, okulların ve maddi imkânlardan yoksun öğrencilerin zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere; aynî ve nakdî bağışları kabul edebilir, maddi katkı sağlamak amacıyla sosyal ve kültürel etkinlikler ve kampanyalar düzenleyebilir, okulların bünyesinde bulunan açık alan, kantin, salon ve benzeri yerleri işlettirebilir veya işletebilirler. Öğrenci velileri hiçbir surette bağış yapmaya zorlanamaz. Okul-aile birliklerinin kuruluş ve işleyişi, birlik organlarının oluşturulması ve seçim şekilleri, sosyal ve kültürel etkinliklerden sağlanan maddi katkılar, bağışların kabulü, harcanması ve denetlenmesi ile açık alan, kantin, salon ve benzeri yerlerin işlettirilmesi veya işletilmesinden sağlanan gelirlerin dağıtım yerleri ve oranları, harcanması ve denetlenmesine dair usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.” kuralına yer verilmiştir. Millî Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nin "Muhammen bedel tespit komisyonu ve bedel tespiti" başlıklı 19. maddesinin 1. fıkrasında, "Muhammen bedel tespit komisyonu, valilik/kaymakamlıkça görevlendirilecek il/ilçe millî eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü başkanlığında okul müdürü/müdür yardımcısı, birlik başkanı, ilgili millî emlak birimi temsilcisi, il ve ilçelerde ilgili meslek odasının temsilcisi ile gerekli görülmesi halinde özel idare müdürlüğü temsilcisinin katılımıyla oluşur." ; 2. fıkrasında, "Kantin ve benzeri yerlerin muhammen bedelinin tespitinde; öğrenci sayısı, okulun bulunduğu bölgenin gelişmişlik düzeyi, kiralanacak yerin fiziki özellikleri ve benzeri kriterler de dikkate alınır."; 3. fıkrasında, "İlan edilen ilgili eğitim ve öğretim yılı takvimindeki yaz tatili ile yarıyıl tatili hariç olmak üzere aylık kira bedelinin belirlenmesinde; okulların eğitim ve öğretime açık olduğu günler dikkate alınır. Ancak, tam yıl işletilebilecek kantin ve benzeri yerler için oniki ay üzerinden bedel tespit edilir."...; "Kiralama usulü ve işlemleri" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında, "Birlik; kantin ve benzeri yerleri öncelikle işletmecilere kiralama usulü ile işlettirir veya işletmecinin bulunmadığı durumlarda işletir. Kantin ve benzeri yerlerin kiraya verilmesinde, eğitim ve öğretimin aksatılmaması esastır."; 2. fıkrasında, "Söz konusu yerlerin birlik tarafından kiraya verilmesi 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre pazarlık usulü ile yapılır."; 3. fıkrasında, "Kiralama işlemleri, valilik/kaymakamlıkça görevlendirilecek il/ilçe millî eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü başkanlığında ilgili birlik başkanı, defterdarlık/mal müdürlüğü temsilcisi, gerektiğinde il/ilçe özel idare müdürlüğü temsilcisinin katılımıyla oluşan ihale komisyonunca yapılır."; 5. fıkrasında, "Kantin kiralama ihalelerine katılacak kişiler; ilgili esnaf odasından adına kayıtlı okul kantin işletmesi olmadığına ve ihalelerden yasaklama kararı bulunmadığına dair aldığı belgeyi ibraz eder."; "Sözleşme ve tarafların yükümlülükleri" başlıklı 21. maddesinin 4. fıkrasında, "Sözleşme süresi biten ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul-aile birlikleri tarafından uygun görülmesi hâlinde bu kantinler pazarlık usulü ile aynı işletmeciye yeniden kiralanabilir. Bu kiralamalarda da sözleşme süresi beş yılı, toplam sözleşme süresi de ilk sözleşme tarihinden itibaren yirmi yılı geçemez." kurallarına yer verilmiştir. Millî Eğitim Bakanlığı'nın "Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" konulu 03/01/2024 tarih ve 2024/35 sayılı Genelgesinin "I) Kantin işletmecisi bulunan okul/kurumlarda kantinlerin kiralanması" başlıklı bölümünün 1. maddesinde, "Yönetmeliğin 21 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca sözleşme süresi biten ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi hâlinde bu kantinler, muhammen bedel tespit komisyonu tarafından muhammen bedel tespit edilerek aynı işletmeciye yeniden kiralanabileceğinden, il/ilçe millî eğitim müdürlüğü tarafından mevcut kantin işletmecilerinin yeniden kiralama talep etme hakkının olup olmadığı hususunun belirlenebilmesi için il/ilçe millî eğitim müdürlükleri tarafından bütün kantin işletmecilerinin ilk sözleşme başlangıç tarihinin tespit edilerek 16/02/2024 tarihine kadar okullara bildirilmesi gerekmektedir."; 2. maddesinde, "Yeniden kiralama talep etme hakkı bulunan kantin işletmecilerinin, mevcut sözleşmelerinin bitiş tarihinden en az iki ay önce bu haktan yararlanıp yararlanmayacakları hususunu okul aile birliğine yazılı olarak bildirmeleri gerekmektedir."; 5. maddesinde, "Kiralama sözleşmesinin sonunda sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi durumunda mevcut sözleşmenin bitiş tarihinden en az bir ay önce il/ilçe millî eğitim müdürlüğü tarafından Yönetmeliğin 19 uncu maddesine göre oluşturulan muhammen bedel tespit komisyonunca muhammen bedel tespiti yapılarak tespit edilen kira bedeli mevcut işletmeciye teklif edilecektir."; 6. maddesinde, "Kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmesi durumunda kantin işletmecisi ile okul aile birliği arasında muhammen bedel tespit komisyonu tarafından tespit edilen muhammen bedel üzerinden yeniden kiralama sözleşmesi imzalanır. Yapılacak kiralama sözleşmesinin süresi 5 yılı, toplam sözleşme süresi de 20 yılı aşamaz."; 7. maddesinde, "Kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmemesi durumunda ise belirlenen bu muhammen bedel üzerinden Yönetmeliğin 20 nci maddesi uyarınca oluşturulan ihale komisyonunca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulü ile ihale yapılacaktır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre yapılacak ihale, il/ilçe millî eğitim müdürlüğü tarafından isteklilere ilan yoluyla duyurulacaktır."; 8. Maddesinde, "Komisyon tarafından ihale süreci tamamlanıp işletmeci tespit edildikten sonra işletmeci ile okul aile birliği arasında kiralama sözleşmesi imzalanır." ... düzenlemelerine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuattan, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda bulunan kantinlerin, okul aile birliği tarafından işletilebileceği veya işlettirilebileceği, okul aile birlikleri tarafından işletilmeyen kantinlerin, 2886 sayılı Kanun'un 51. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca yapılacak ihale sonucunda akdedilen kira sözleşmesiyle işlettirilebileceği, 2886 sayılı Kanun kapsamında yapılan ihalelerin ihtiyaçlara en uygun şekilde, açıklık ve rekabet ilkeleri uyarınca gerçekleştirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Öte yandan, idari yargının görev alanı, idare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tek taraflı tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle açılan davaların görüm ve çözümüyle sınırlı bulunmaktadır. İdari yargı mercilerinde yargısal denetimi yapılarak çözümlenecek uyuşmazlıklarda, öncelikle davaya konu işlemin idari bir işlem olup olmadığı hususunun, başka bir anlatımla idare hukuku kurallarına göre tesis edilen, kamu gücüne dayanarak diğer tarafın rızasını aramaya gerek olmaksızın hukuki durumda tek yanlı irade açıklamasıyla değişiklik meydana getiren bir işlem olup olmadığının ortaya konulması gerekmektedir. İdari makamlar tarafından tesis edilmiş olsa bile, özel hukuk hükümlerine tabi olan işlem ve sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde adli yargı mercileri görevlidir. İdari yargının görev alanına girecek idari işlemler, idare hukukuna ve keza uyuşmazlık halinde idari yargıya tabi olan kamu gücüne dayanan hukuki işlemler; yani hukuki sonuç açıklamaya yönelik tek yanlı irade açıklamalarıdır. (İdare Hukuku Cilt I; Gözler, Kemal; Ekin Kitabevi Yayınları, 2019, Bursa, s.764) 2577 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ilk fıkrası uyarınca idari yargının görevine giren uyuşmazlıkların çözümü bu Kanun'da gösterilen usullere tabidir. Anılan Kanun'un 20/A maddesinde yer verilen ivedi yargılama usulü öncelikle ve süratle sonuçlandırılması önem taşıyan bazı idari dava türleri için öngörülen özel bir yargılama usulü olup ivedi yargılama usulüne tabi olan uyuşmazlıklarla ilgili olarak ilk derece mahkemelerince verilen kararlara karşı doğrudan temyiz kanun yoluna başvurulabileceği açıktır. İhale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda görevli yargı merciinin ve uygulanacak yargılama usulünün tespit edilebilmesi için ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklardan ne anlaşılması gerektiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. İhale işlemlerine ilişkin idari usulü düzenleyen temel kanunlardan olan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 4. maddesinde, ihalenin, "Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla işin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan sözleşmeden önceki işlemleri"; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 4. maddesinde ise, "Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri" ifade ettiği belirtilmiştir. İhale aşamasındaki işlemler yönünden sözleşme imzalanana kadar, sözleşme imzalansa dahi sözleşme ilişkisinden bağımsız olan ve ondan ayrılabilen ihale süreciyle ilişkili olan işlemler kamu gücüne dayalı olarak tesis edilen idari işlemler olarak değerlendirilmektedir. Nitekim, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları ile, ihale sürecinde sözleşme öncesi işlemlerin ihale işlemi, dolayısıyla idari işlem olmaları nedeniyle idari yargının görev alanına girdiği kabul edilmiş ve bu yöndeki kararlar istikrar kazanmış bulunmaktadır. Öte yandan, bu kanuni tanımlamalar ve istikrar kazanan içtihatlar dikkate alınarak ihale ilanı ile başlayıp sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan süreçte idarece tesis edilen işlemlerin ivedi yargılama usulüne tabi ihale işlemleri olduğunun kabulü gerekir. Uyuşmazlığın daha önceki tarihli bir sözleşmeye konu kantinin kira bedelinin artırılmasından mı yoksa önceki tarihli sözleşme sona erdiğinden söz konusu kantinin yeniden ihaleye çıkarılmasından mı kaynaklandığı hususunun açıklığa kavuşturulması amacıyla Dairemizin 13/09/2024 tarihli ara kararı ile, "... İlk-Ortaokulu Kantin Kirası Muhammen Bedel Tespit Tutanağı" işleminin devam eden kira sözleşmesinde kira bedelinin artırılmasına ilişkin mi yoksa mevcut kira sözleşmesinin süresinin sona ermesi nedeniyle yeniden ihaleye çıkılması kapsamında yapılan muhammen bedel tespiti mi olduğu sorulmuş, bu hususlara ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiştir. Davalı idarenin 16/10/2024 tarihli cevabi yazısı eki bilgi ve belgeler incelendiğinde, davacı ile ilk defa 15/11/2017 tarihinde kantin kira sözleşmesi imzalandığı, sözleşme süresinin 5 yıl olduğu ve anılan sürenin dolduğu, Okul Aile Birliği Yönetmeliği ve Strateji Geliştirme Başkanlığının 03/01/2024 tarihli Genelgesinin "I) Kantin işletmecisi bulunan okul/kurumlarda kantinlerin kiralanması" başlıklı bölümü gereğince ... İlk-Ortaokulu mevcut kantincisine Okul Aile Birliği tarafından ekinde muhammen bedel tespit tutanağı olan … tarih ve E-… sayılı yazı ile davacıdan, belirlenen kira bedeli üzerinden kantini işletmeye devam edip etmeyeceğinin sorulduğu, mevcut kantin işletmecisi davacının 19/01/2024 tarihinde verdiği dilekçe ile kantini işletmeye devam edeceğini bildirdiği ve aylık 44.000,00-TL bedel üzerinden 19/01/2024 tarihinde "Okullarda Bulunan Kantin ve Benzeri Yerleri Kiralama Sözleşmesi" imzalandığı, akabinde ise muhammen bedelin tespitine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, uyuşmazlığın ... İlk-Ortaokulu kantininin Milli Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği ve 2886 sayılı Kanun kapsamında kiralanmasına yönelik "muhammen bedel" tespitinden kaynaklandığı, aktarılan mevzuat kapsamında, mevcut kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmemesi durumunda belirlenen bu muhammen bedel üzerinden Yönetmeliğin 20. maddesi uyarınca oluşturulan ihale komisyonunca, 2886 sayılı Kanun'un 51. maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulü ile ihale yapılacağı, dava konusu işlemin sözleşmenin imzalanması aşamasından önceki aşamaya ilişkin bir işlem olduğu, anılan işleme davacı dışında üçüncü kişiler tarafından da dava açılabileceği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, ihale ilanı ile başlayıp sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan süreçte idarece tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı görevli olduğundan, davanın görev yönünden reddine karar verilmesinde ve ivedi yargılama usulüne tabi olması gereken bu uyuşmazlıkta verilen karara karşı istinaf kanun yolunun gösterilmesinde usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır. Öte yandan, uyuşmazlık, belirlenen muhammen bedelle ihaleye çıkılmasına ilişkin işlemden kaynaklandığından, iptali talep edilen ihale işleminin "konusu belli parayı içeren idari işlem" niteliğinde bulunmadığı, bu nedenle, uyuşmazlığın mahkeme heyeti tarafından çözümlenmesi gerekirken, tek hakimle çözümlenerek karara bağlanmasında da usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 4.2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 31/10/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY: Dosyanın incelenmesinden, davalı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından muhammen bedel 44.000,00-TL olarak tespit edildiği ve davacıya "belirlenen kira üzerinden" kantini işletmeye devam edip etmeyeceğinin sorulduğu, davacının kantini işletmeye devam edeceğini bildirerek 44.000,00-TL bedel üzerinden 19/01/2024 tarihinde sözleşme imzaladığı; sözleşme imzalandıktan sonra 11/03/2024 tarihinde mahkeme kaydına giren dilekçe ile kira bedelinin 44.000,00-TL olarak tespiti işleminin iptali istemiyle iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Okul Aile Birliği Yönetmeliği ve Millî Eğitim Bakanlığı'nın "Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" konulu 03/01/2024 tarih ve 2024/35 sayılı Genelgesinde yer alan düzenlemelerden, okul kantinini işletmekte olan mevcut kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmesi durumunda kantin işletmecisi ile okul aile birliği arasında muhammen bedel tespit komisyonu tarafından tespit edilen muhammen bedel üzerinden yeniden kiralama sözleşmesi imzalanacağı, mevcut kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmemesi durumunda ise belirlenen bu muhammen bedel üzerinden Yönetmeliğin 20 nci maddesi uyarınca oluşturulan ihale komisyonunca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulü ile ihale yapılacağı anlaşılmaktadır. Mevcut kiracı olan davacının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul ederek kantini işletmeye devam etmeyi tercih ederek 19/01/2024 tarihinde sözleşme imzalamış olduğu ve herhangi bir ihale işleminin söz konusu olmadığı hususu dikkate alındığında; dava konusu "kira bedelinin tespiti" işleminin bir ihale işlemi niteliğinde olmayıp, mevcut kiracının sözleşmesinin uzatılmasına esas olacak kira bedelinin belirlenmesine ilişkin sözleşme uygulaması niteliğinde bir işlem olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Kaldı ki, davanın açıldığı tarihte sözleşme imzalanmış olması, dava konusu edilen işlemin bir "muhammen bedel" işlemi niteliğinde değil "sözleşme bedeli" niteliğinde olduğunu göstermektedir. Bu itibarla, sözleşme imzalandıktan sonra sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adlî yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca dava konusu işlem, ihale işlemi niteliğinde olmadığından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 20/A maddesi kapsamında ivedi yargılama usulünün de uygulanmaması gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde adlî yargının görevli olduğu gerekçesiyle genel yargılama usûlü uygulanarak görev yönünden reddine ilişkin ilk derece Mahkemesi'nce verilen karara karşı yapılan kanun yolu başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi'nce karara bağlanması gerektiği gerekçesiyle, temyiz isteminin görev yönünden reddine karar verilerek dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.