Danıştay Kararı · E. 2024/2254 · K. 2024/3901

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/2254 E.  ,  2024/3901 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/2254 Karar No:2024/3901 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Su İnşaat Dairesi Başkanlığınca 02/11/2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "İçme ve Kullanma Suyu Temini Amacıyla Su Sondaj Kuyusu Açılması ve Diğer İmalatlar Yapım İşi" ihalesine ilişkin olarak müdahil ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu neticesinde davacının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığından bahisle davacı şirketin yer aldığı iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin 25/01/2024 tarih ve 2024/UY.II-158 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; ihaleyi gerçekleştiren idarece 10/11/2023 tarihli yazı ile davacı şirketin yer aldığı iş ortaklığından aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, sunulan bilgi ve belgelerin uygun bulunarak ihalenin davacı uhdesinde bırakıldığı, müdahil şirket tarafından 07/12/2023 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, başvurunun reddi üzerine yapılan itirazen şikayet başvurusu neticesinde davacı şirketin de yer aldığı iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği; Dava konusu işlemin "SNDJ-0184 Monoblok Betonarme Köşk Temini ve Yerine Konulması" iş kalemine ilişkin açıklaması kapsamında yapılan değerlendirme yönünden; Uyuşmazlıkta, ihale üzerinde bırakılan davacı şirketin de yer aldığı iş ortaklığı tarafından aynı idareye yapılan "Akyurt, Altındağ, Çubuk, Pursaklar, Kahramankazan, Pursaklar, Kalecik, Keçiören, Kızılcahamam ve Çamlıdere İlçeleri İçme ve Kullanma Suyu Temini Amacıyla Su Sondaj Kuyusu Açılması ve Diğer İmalatlar Yapım İşi" kapsamında düzenlenen 10/08/2023 tarih ve "17 nolu hak ediş bedeli" konulu faturanın sunulduğu, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.6. maddesi uyarınca isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda onaylanmış fatura örneği ile açıklama yapılabileceği, ancak sunulan faturanın hak edişe ilişkin bir fatura olduğu, mal satışına ilişkin bir fatura olmaması sebebiyle aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulabilecek belgelerden olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; Dava konusu işlemin "SNDJ-0017", "SNDJ-0029", "SNDJ-0032", "SNDJ-0035" iş kalemleri analiz girdisi olan 10.120.1248 girdi nolu Matkap (17 ½ inç) kapsamında yapılan değerlendirme yönünden; Somut olayda, her ne kadar gider pusulası sunulmak suretiyle açıklama istenilen girdiye ilişkin olarak edinim bedeli üzerinden açıklama yapılmış ise de, Tebliğin ilgili hükmüne göre resmi rayiçle ya da isteklinin kendi malı ise satın alma bedeli üzerinden açıklama yapılacağı, anılan Tebliğ'de gider pusulası ile açıklama yapılmasına ilişkin bir düzenlemenin mevcut olmadığı dikkate alındığında, aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olarak yapılmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin bu kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca açıklama ve belge sunma için 5 iş günü süre verilmesi gerektiği ancak kendilerine 10/11/2023 cuma günlü yazı ile 16/11/2023 tarihine kadar 4 iş günü süre verilmesinin hukuka aykırı olduğu, gider pusulası düzenleyen ...'nın vergi mükellefi olmadığının sabit olduğu, 2021 yılında ASKİ ile yapılan ... kayıt numaralı ihale ile üstlenmiş oldukları ve halen devam eden “Akyurt, Altındağ, Çubuk, Pursaklar, Kahramankazan, Pursaklar, Kalecik, Keçiören, Kızılcahamam ve Çamlıdere İlçeleri İçme ve Kullanma Suyu Temini Amacıyla Su Sondaj Kuyusu Açılması ve Diğer İmalatlar Yapım İşi" kapsamında düzenlenmiş olan ... tarihli ... nolu hak edişin MBK01 poz numaralı monoblok betonarme köşk konulması işi ile dava konusu pozun aynı olduğu, aşırı düşük açıklamasında kullanılan maliyet açıklamasının da bu hak edişteki poza dayandığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararında yapılan tespitlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı idare yanında müdahil tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Su İnşaat Dairesi Başkanlığınca "İçme ve Kullanma Suyu Temini Amacıyla Su Sondaj Kuyusu Açılması ve Diğer İmalatlar Yapım İşi" ihalesi 02/11/2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilmiştir. Tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında davacının teklifinin sınır değerin altında kaldığının tespit edilmesi üzerine 10/11/2023 tarihli yazı ile davacıdan aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş, davacı tarafından sunulan belgeler ve yapılan açıklamalar uygun bulunularak ihale davacı üzerinde bırakılmıştır. İhalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen müdahil şirket tarafından, davacının aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı ileri sürülerek ihaleyi yapan idareye şikayet başvurusunda bulunulmuş, şikayet başvurusunun reddi üzerine aynı iddialarla itirazen şikayet yoluna gidilmiştir. Kurul tarafından yapılan incelemede ise, 2 iddia yönünden davacının aşırı düşük teklif açıklaması mevzuata uygun bulunmayarak teklifi değerlendirme dışı bırakılmış ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi yönünde düzeltici işlem kararı alınmıştır. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Aşırı Düşük Teklifler" başlıklı 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.(...)" kuralına yer verilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler" başlıklı 45. maddesinin ihale ilan tarihindeki halinde, "...45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir. (...) İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir. (...) 45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir. İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak; a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar, b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar kullanılabilecektir." kuralları yer almıştır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Gider Pusulası" başlıklı 234. maddesinin 1. fıkrasında, "Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabı ve çiftçiler, bu Kanun kapsamındaki belgeleri düzenleme zorunluluğu bulunmayanlara yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları mallar (gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerden satın aldıkları mallar hariç) için işi yapana veya malı satana imza ettirecekleri gider pusulası düzenlerler. Vergiden muaf esnaf için düzenlenen gider pusulası, bu kişiler tarafından verilmiş fatura hükmündedir." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu Kurul kararının "SNDJ-0184 Monoblok Betonarme Köşk Temini ve Yerine Konulması" iş kalemine ilişkin kısmının değerlendirilmesinden; Aktarılan mevzuat uyarınca, ihale kapsamında teklifi aşırı düşük olan isteklilerden, ihaleyi gerçekleştiren idarece aşırı düşük teklif açıklaması isteneceği, aşırı düşük teklif açıklaması istenen iş kalemlerine ilişkin olarak isteklilerin analizler ile bu analizlere dayanak belgeleri sunmaları gerektiği, isteklilerin analizlerine dayanak olarak bizzat ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını sunabileceği, bu durumda istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağının düzenlenmesi gerektiği, ancak isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek olmadığı anlaşılmaktadır. Davacının aşırı düşük teklif sorgusu kapsamında açıklama yapması istenilen iş kalemlerine ilişkin olarak davalı idareye sunduğu "Maliyet icmali" başlıklı belgede "SNDJ-0184 Monoblok Betonarme Köşk Temini ve Yerine Konulması" iş kalemine yönelik olarak Analiz Format No:33 ile açıklama yapıldığı, söz konusu analizde "ÖZEL I" poz numaralı "Monoblok Betonarme Köşk Temini" alt girdisinin birim fiyatının 32.500.00-TL olduğunun belirtildiği ve anılan alt girdiye yönelik açıklamanın 10/08/2023 tarihli "17 nolu hakediş bedeli" konulu faturayla yapıldığı, bu faturanın ihaleyi gerçekleştiren ASKİ'ye "Akyurt, Altındağ, Çubuk, Pursaklar, Kahramankazan, Pursaklar, Kalecik, Keçiören, Kızılcahamam ve Çamlıdere İlçeleri İçme ve Kullanma Suyu Temini Amacıyla Su Sondaj Kuyusu Açılması ve Diğer İmalatlar Yapım İşi" kapsamında fatura edildiği, diğer alt girdilerin birim fiyatının ise asgari ücret tespit komisyonunun 2023/2 yılı asgari işçilik saat ücreti üzerinde değer baz alınarak ya da kamu birim fiyatları kullanılarak açıklandığı belirtilmiştir. "ÖZEL I" poz numaralı "Monoblok Betonarme Köşk Temini" alt girdisinin birim fiyatını açıklamaya yönelik sunulan 17 nolu hakedişte, tüm inşaat kalemlerinin birim fiyatının toplamının 6.452.529,01-TL olduğu, bununla beraber hakediş ekindeki imalat cetveli incelendiğinde, davacının aynı idareye başka bir ihale kapsamında taahhüt ettiği 40 adet "monoblok betonarme köşk konulması" imalatını 32.500,00-TL birim fiyatı üzerinden yaptığı görülmektedir. Dolayısıyla davacının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında "Monoblok Betonarme Köşk Temini" alt girdisine yönelik beyan ettiği birim fiyat ile anılan hususu tevsik etmek amacıyla sunduğu faturadaki tutar birbiriyle örtüşmektedir. Kurul, iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının bu kısmını "sunulan faturanın mal satışına ilişkin bir fatura değil hakedişe ilişkin fatura olduğu, fatura tutarının da açıklamaya konu mal kalemi girdi tutarından farklı olduğu, bu bağlamda söz konusu faturanın bu haliyle aşırı düşük teklif açıklamasında tevsik edici belge olarak kullanılamayacağı" gerekçesiyle uygun bulmamış ise de, anılan mal satışının ihaleyi gerçekleştiren idareye yapıldığı, mal satışının ve hizmetin ifasının gerçekte var olmadığı yönünde herhangi bir delilin bulunmadığı, yukarıda açıklandığı üzere davacı tarafından "Monoblok Betonarme Köşk Temini" alt girdisi için sunulan "17 nolu hakediş bedeli" konulu faturada belirtilen tutar ile aşırı düşük teklif açıklamasında beyan edilen tutarın aynı olduğunun anlaşıldığı (32.500,00-TL) ve açıklamanın idare tarafından da kabul edildiği hususları göz önüne alındığında, aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmamasında bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Dava konusu Kurul kararının "SNDJ-0017", "SNDJ-0029", "SNDJ-0032", "SNDJ-0035" iş kalemleri analiz girdisi olan 10.120.1248 girdi nolu Matkap (17 ½ inç) maliyetine ilişkin kısmının değerlendirilmesinden; Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (iş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamaların resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabileceği, isteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. Davacının söz konusu iş kalemlerine ilişkin sunduğu analizlerde, matkap girdisine ilişkin olarak amortisman gideri yönünden kendi malına dayalı olarak, diğer giderler (yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil, montaj, demontaj) yönünden ise resmi rayiçle açıklama yapıldığı belirtilmiş ve söz konusu hususu tevsik etmek amacıyla davacının iş ortağı tarafından ... adlı şahıstan 1 adet matkap satın alınmasına ilişkin olarak düzenlenen 13.200,00-TL tutarlı ve 30/06/2023 tarihli gider pusulası sunulmuştur. Davacının iş ortağı tarafından da söz konusu matkap girdisine ilişkin amortisman gideri 01/06/2023-30/06/2023 tarihli mizana kaydedilmiştir. Kurul bu iddiaya ilişkin olarak "isteklinin açıklamaya konu girdiye ilişkin resmi rayiç kullanmadığı, kendi malına dayalı olarak açıklama yapmadığı ve amortisman kaydına yönelik herhangi bir belge sunmadığı, söz konusu girdi maliyetine ilişkin gider pusulası sunularak yapılan açıklamanın mevzuatta yer alan açıklama yöntemleri arasında bulunmadığı" gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasını mevzuata uygun bulmamış ise de, yukarıda da belirtildiği üzere davacının söz konusu iş kalemlerine ilişkin sunduğu analizlerde, matkap girdisine ilişkin olarak amortisman gideri yönünden kendi malına dayalı olarak, diğer giderler (yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil, montaj, demontaj) yönünden ise resmi rayiçle açıklama yaptığı ve söz konusu hususu tevsik amacıyla davacının iş ortağı tarafından ... adlı şahıstan 1 adet matkap satın alınmasına ilişkin olarak düzenlenen 13.200,00-TL tutarlı ve 30/06/2023 tarihli gider pusulasının sunulduğu ve söz konusu amortismana giderinin de 01/06/2023-30/06/2023 tarihli mizana kaydedildiği anlaşılmaktadır. Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasında vergiden muaf esnaf için düzenlenen gider pusulasının, bu kişiler tarafından verilmiş fatura hükmünde olduğu düzenlemesi yer aldığından, söz konusu girdi maliyetine ilişkin gider pusulası sunularak yapılan açıklamada bu yönüyle de hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, anılan Kurul kararının davaya konu kısımlarında hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamasında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 5. Davalı yanında müdahil tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 6. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine, 7. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine, 8. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 10/10/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.