Danıştay Kararı · E. 2024/2262 · K. 2024/4722

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/2262 E.  ,  2024/4722 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/2262 Karar No:2024/4722 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce (MAPEG)... tarihinde gerçekleştirilen Sivas ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı maden sahasına ilişkin ihaleye katılmak üzere yatırılan 250.000,00-TL tutarındaki teminatın taban ihale bedeli olan 113.132,00-TL'yi aşan kısmının iade edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; teminat miktarının taban ihale bedelinden ve kapalı teklifin %20'sinden az olmamak şartıyla müracaatçı tarafından belirlendiği, ihale uhdesinde kalanların süresi içinde ihale bedelini yatırmamaları halinde teminatın irat kaydedileceği, dava konusu olayda davacının teminatı 250.000,00-TL olarak yatırdığı ve süresi içinde ihale bedelini ödemediği hususunda tereddüt bulunmadığı, fazladan yatırılan teminatın iadesini gerekli kılan bir düzenlemenin bulunmadığı, dolayısıyla idarenin teminatın fazla olan kısmını iade etmekle yükümlü olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu ihaleye usul ve yasaya uygun şekilde teminat yatırılarak iştirak edildiği, 1.252.800,00-TL'lik teklifle ihalenin uhdesinde kaldığı, ihale bedelinin süresinde yatırılmaması nedeniyle 250.000,00-TL teminatın irat kaydedildiği, dava konusu ihale için taban ihale bedeli olan 113.132,00-TL teminat yeterli olmasına rağmen ihaleye katılım aşamasında yeterli süresinin bulunmaması ve davalı idare tarafından teminatta ayrıştırma ve teminatı parça parça yatırma imkanı verilmemesi nedeniyle teminat için 250.000,00-TL'lik dekontun kullanıldığı, Maden Sahaları İhale Yönetmeliği'nin 21. maddesinin üçüncü fıkrasında ihaleyi kazananın ve sırası gelenin süresi içerisinde ihale bedelini yatırmaması durumunda ihale teminatının irat kaydedileceğinin düzenlendiği ancak fazladan yatırılan teminatın irat kaydedileceğine dair açık bir düzenlemeye yer verilmediği, taban ihale bedeli olan 113.132,00-TL'nin üzerindeki miktarın iade edilmesi gerektiğinden fazladan yatırılan miktarın iade edilmesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının teminat miktarını kendisinin belirlediği, teminatın taban ihale bedelini aşan kısmının iade edilmesine dair bir düzenlemenin bulunmadığı, teminat miktarının belirlenmesinde sadece taban ihale bedelinin belirleyici olmadığı, isteklinin kapalı teklif zarfında sunduğu miktarın da teminatın belirlenmesinde etkili olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce 25/05/2022 tarihinde Sivas ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı maden sahası ruhsat ihalesi gerçekleştirilmiştir. Davacı, ihaleye 250.000,00-TL tutarında teminat yatırmak suretiyle katılmıştır. Taban ihale bedeli 113.132,00-TL olarak belirlenen ihalede, davacı tarafından kapalı zarf içerisinde 180.000,00-TL teklif edilmiştir. Kapalı zarfların açılmasından sonra açık artırma aşamasına geçilmiş ve 1.252.800,00-TL'lik teklif tutarıyla ihale davacının uhdesinde kalmıştır. Uhdesinde kalan ihalenin bedeli olan 1.252.800,00-TL'yi kendisine bildirilen süre içerisinde yatırmayan davacının, ihaleye katılmak için yatırdığı 250.000,00-TL teminatı davalı idare tarafından irat kaydedilmiştir. Davacı tarafından 06/07/2022 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulmuş ve dava konusu ihaleye katılmak için gerekli olan teminat tutarının taban ihale bedeli olan 113.132,00-TL olduğu belirtilerek ihaleye katılmak için verilen 250.000,00-TL teminat tutarının 113.132,00-TL'yi aşan kısmının iade edilmesi talep edilmiştir. Davacının talebi, ihale bedelinin süresi içerisinde yatırılmamasından dolayı irat kaydedilen teminat bedelinin iade edilemeyeceği gerekçesiyle ...tarih ve ... sayılı MAPEG işlemiyle reddedilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3212 sayılı Maden Kanununun 29. maddesinin son fıkrasında, maden sahalarının ihale edilmesine ilişkin usul ve esasların Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır. 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 768. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, tabii kaynak açısından sahaların potansiyelini tespit etmek ve potansiyel olarak tespit ettiği sahaları ilanla açık artırmaya ve ihaleye çıkarıp arama ruhsatı vermek Maden ve Petrol İşler Genel Müdürlüğünün görev ve yetkilerini arasında sayılmıştır. Maden Sahaları İhale Yönetmeliğinin (Yönetmelik) 4. maddesinde, ihale teminatı, ihale şartnamesinde belirtilen tutarda ve koşullarda, ilgili muhasebe biriminin hesabına aktarılmak üzere Bakanlıkça belirlenecek banka hesabına müracaatçı tarafından yatırılan Türk Lirası cinsinden nakit para makbuz aslını veya süre yönünden geçici ve süresiz banka teminat mektubunu ifade ettiği; 7. maddesinde, ihale şartnamesinin ihale edilecek sahanın taban ihale bedeli, ihale teminat tutarı, işletme ruhsat taban bedeli ve ihale şartname bedeli ile bunların ödeme yerleri ve sürelerini içereceği; 18. maddesinde, ihalelerde ihale şartnamesinde belirtilen banka hesabına Türk Lirası cinsinden yatırılan nakit para veya bankalardan alınacak geçici ve süresiz teminat mektubunun ihale teminatı olarak kabul edileceği, ihale teminatının işletme ruhsat taban bedelinden ve Genel Müdürlükçe belirlenerek Genel Müdürlüğün internet sayfasında ilan edilen taban ihale bedelinden az olmamak kaydıyla, müracaatçı tarafından verilen kapalı teklifin %20’sinden az olamayacağı, aksi takdirde teklifin geçersiz sayılacağı, açık artırma için ek bir ihale teminatı alınmayacağı, Genel Müdürlüğün gerekli gördüğü hallerde, ihale şartnamesinde belirtilmek kaydıyla teminat miktarını ve oranını değiştirebileceği; 21. maddesinde, ihale komisyonunun, teklif edilen ihale bedelini uygun görmesi halinde; ihaleyi kazanan ilgiliye, ihale bedelini yatırması için on iş günü, ihaleye birden fazla kişinin katılması halinde ikinci ve sonraki teklif sahiplerine beşer iş günü süre vereceği, ihale bedeli yatırma takip çizelgesi sıralamasında kendisinden önceki müracaatçının yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda, ihale bedelini yatırma sırası gelen müracaatçının, teklif ettiği ihale bedelini beş iş günü içinde ilgili yerlere yatırmak zorunda olduğu, ihale bedeli yatırma takip çizelgesinin, müracaatçıların takip etmeleri için Genel Müdürlük internet sayfasında yayınlanacağı, müracaatçıya, ayrıca tebligat yapılmayacağı, ihaleyi kazananın ve sırası gelenin süresi içerisinde ihale bedelini yatırmasının zorunlu olduğu, aksi halde müracaatçının hakkını kaybedeceği ve ihale teminatının irat kaydedileceği, ihaleyi kazananların ihale bedelini yatırıncaya kadar sıralamadaki diğer müracaatçıların ihale teminatlarının iade edilmeyerek bekletileceği, sırası gelen müracaatçının ihale bedelini yatırması halinde ihale sürecinin son bulacağı ve sıralamada sonra gelen müracaatçıların ihale teminatlarının iade edileceği kuralına yer verilmiştir. Dava konusu ihaleye ait Maden Sahaları İhale Şartnamesinin (Şartname) tanımları düzenleyen 1. maddesinde, taban ihale bedelinin ihale edilecek saha için Genel Müdürlükçe belirlenen en düşük ihale bedelini ifade ettiği; ihaleye katılmak için verilmesi gereken belgeleri düzenleyen 5. maddesinde, ihaleye ihale teminatının ilgili banka hesabina yatırıldığına dair dekont veya geçici/kesin ve süresiz teminat mektubu (ihale teminatının ilgili banka hesabına yatırılması durumunda dekontun açıklama bölümüne "Erişim: 3414933 sayılı sahanın işletme ruhsat taban bedelidir." ibaresin yer alması veya elle yazılması halinde talep sahibi tarafından dekontun imzalanması gerekmektedir) ile birlikte müracaat edileceği; 6. maddesinde, taban ihale bedelinin ihale edilecek saha için taban ihale bedeli belirleme komisyonu tarafından belirlenen ve MAPEG internet sayfasında yayınlanan en düşük ihale bedeli olduğu; 7. maddesinde, ihaleye katılabilmek için gereken ihale teminatı tutarının taban ihale bedeli belirleme komisyonu tarafından belirlenen ve MAPEG internet sayfasında yayınlanan taban ihale bedelinden ve kapalı olarak verilen teklifin %20'sinden az olamayacağı, teminat miktarının her iki şartı aynı anda sağlaması gerektiği, aksi halde teklifin geçersiz sayılacağı, ihale sırasında açık artırma için yeni bir teminat alınmayacağı, ihale teminatlarının müracaat sahipleri önünde açılacağı ve okunacağı, ihale teminatının Türk Lirası cinsinden nakit olarak yatırılmak istenilmesi halinde, Vakıfbank, Halkbank, Ziraat Bankası, Vakıf Katılım, Ziraat Katılım, Emlak Katılım Bankaları aracılığıyla internet bankacılığı, mobil bankacılık ve banko önü tahsilat ve ATM tahsilat yöntemlerinden herhangi biri kullanılarak yatırılması gerektiği, nakit olarak yatırılan ihale teminat dekontunun üzerinde; teklif sahibinin adı soyadı/unvanı ve Erişim:3414933 sayılı saha olduğunun belirtilmesi gerektiği, ihale teminatı olarak Türkiye'de faaliyette bulunan bankalardan alınacak geçici/kesin ve süresiz teminat mektubunun da kabul edileceği; 11. maddesinde, teklif sahibinin teklifini Türk Lirası olarak vereceği ve ihalenin Türk Lirası üzerinden sonuçlandırılacağı, ihale komisyonunun teklif edilen ihale bedelini uygun görmesi halinde, ihaleyi kazanan ilgiliye, ihale bedelini yatırması için 10 (on) iş günü, ihaleye birden fazla kişinin katılması halinde ikinci ve sonraki teklif sahiplerine 5'er (beş) iş günü süre verileceği, sıralamada, kendisinden önceki teklif sahibinin yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda, sırası gelen teklif sahibinin bu durumu MAPEG internet sayfasından öğreneceği ve teklif ettiği ihale bedelini, süresi içinde Vakıfbank, Halkbank, Ziraat Bankası, Vakıf Katılım, Ziraat Katılım, Emlak Katılım bankaları aracılığıyla internet bankacılığı, mobil bankacılık ve banko önü tahsilat ve ATM tahsilat yöntemlerinden herhangi birini kullanarak Genel Müdürlüğün kurumsal e-tahsilat hesabına ödenmesi gerektiği, aksi halde ruhsat hakkının kaybedileceği, ihalede ruhsat almaya hak kazanan teklif sahip/sahiplerinin ihalede teklif ettikleri ihale bedelini süresi içinde ilgili banka hesabına yatırmaması halinde ihale teminatlarının irat kaydedileceği düzenlemelerine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuat ve ihale dokümanı uyarınca, maden sahaları ihalelerine katılmak üzere başvuruda bulunanların nakit veya banka teminat mektubu olarak hazırladıkları ihale teminatını başvuru ekinde sunmaları gerekmektedir. Bu tutar ihale tarihinden önce idarece belirlenen taban ihale bedelinin altında olamayacağı gibi isteklinin kapalı olarak verdiği teklif tutarının %20'sinden de az olamaz. İhale komisyonunun teklif edilen ihale bedelini uygun görmesi halinde ihaleyi kazanan istekliye ihale bedelini yatırması için 10 (on) iş günü süre verilir. İhale bedelinin verilen süre içerisinde Genel Müdürlükçe isteklilere önceden bildirilen kurumsal banka hesaplarına ihale şartnamesinde belirlenen yöntemler kullanılarak yatırılması gerekir. İhale uhdesinde kalan isteklilerce ihale komisyonu tarafından sonuçlandırılan ihale bedelinin belirlenen süre içerisinde öngörülen yöntemler kullanılarak ilgili banka hesabına yatırılmaması halinde ihaleye katılmak için gerekli olan teminat tutarı irat kaydedilir. Dosyanın incelenmesinden, davacının MAPEG tarafından 25/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen ER:... sayılı taban ihale bedeli 113.132,00-TL olarak belirlenen maden sahası ruhsatı ihalesine 250.000,00-TL tutarında teminat yatırmak suretiyle katıldığı, davacının kapalı zarf içerisinde 180.000,00-TL teklif ettiği, kapalı zarfların açılmasından sonra açık artırma aşamasına geçildiği ve ihalenin 1.252.800,00-TL üzerinden davacının uhdesinde kaldığı, davacının uhdesinde kalan ihalenin bedelini kendisine bildirilen süre içerisinde yatırmaması üzerine ihaleye katılmak için yatırdığı 250.000,00-TL teminatın tamamının irat kaydedildiği, 06/07/2022 tarihinde gerekli olan teminat tutarının taban ihale bedeli olan 113.132,00-TL olduğu belirtilerek ihaleye katılmak için verilen 250.000,00-TL teminat tutarının 113.132,00-TL'yi aşan kısmının iade edilmesi talebiyle davalı idareye başvuruda bulunulduğu, ihale bedelinin süresi içerisinde yatırılmamasından dolayı Yönetmeliğin 21. maddesi gereği irat kaydedilen ihale teminatının iade edilemeyeceği belirtilerek davacının talebinin reddine karar verildiği, Yönetmelik hükümlerinde fazlaca yatırılan ihale teminat bedelinin irat kaydedileceğine ilişkin açık ve net bir hüküm bulunmadığından taban ihale bedeli olan 113.132,00-TL'nin üzerindeki miktarın iadesi gerektiği iddiasıyla iade talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı MAPEG işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması için öncelikle dava konusu ihalede davacı tarafından hangi tutarda ihale teminatı yatırılması gerektiğinin belirlenmesi gerekir. Yönetmeliğin 18. maddesi ile dava konusu ihaleye ait Şartnamenin 7. maddesi uyarınca ihale bedeli, ihaleye konu maden sahasının taban ihale bedelinden ve kapalı zarf içerisinde verilen teklif tutarının %20'sinden az olmamak kaydıyla istekli tarafından belirlenen parasal tutardır. Davaya konu uyuşmazlıkta, taban ihale bedeli 113.132,00-TL; davacının kapalı zarf içerisinde sunduğu bedel 180.000,00-TL'dir. Kapalı zarfta sunulan teklif tutarının %20'si 36.000,00-TL olduğundan davacı tarafından sunulması gereken asgari ihale teminatının taban ihale bedeli olan 113.132,00-TL olduğu; davacının başvuru ekinde sunulan 250.000,00-TL teminatın bu bedelin üzerinde olduğunda tereddüt bulunmamaktadır. Sonuçlanan ihaleye ait ihale bedelinin süresi içerisinde ödenmemesinin ihale teminatı bakımından sonucuna gelince: Yönetmeliğin 21. maddesinde, ihaleyi kazanan ilgiliye ihale bedelini yatırması için on iş günü süre verileceği, ihaleyi kazananın ve sırası gelenin süresi içerisinde ihale bedelini yatırmasının zorunlu olduğu, aksi halde müracaatçının ruhsattan doğan hakkını kaybedeceği ve ihale teminatının irat kaydedileceği; Şartnamenin 11. maddesinde ise, ihalede ruhsat almaya hak kazanan teklif sahiplerinin ihalede teklif ettikleri ihale bedelini süresi içinde ilgili banka hesabına yatırmaması halinde ihale teminatlarının irat kaydedileceği kuralına yer verildiğinden, uhdesinde kalan ihale bedelini süresi içerisinde yatırmayan isteklinin teminatının irat kaydedileceği bakımından da tereddüt bulunmamaktadır. Bununla birlikte, aktarılan kurallarda, irat kaydedilecek tutarın ihaleye başvuruda bulunabilmek için gerekli olan asgari teminat tutarını mı yoksa miktarına bakılmaksızın istekli tarafından sunulan teminatın tamamını mı ifade ettiği noktasında bir açıklık bulunmamaktadır. Bu durumda, uyuşmazlığın, asgari teminat miktarının üzerindeki tutarın davacının mülkiyet hakkı kapsamında olduğu ve idarenin asgari tutarın üzerindeki miktarı irat kaydetmesinin mülkiyet hakkına doğrudan bir müdahale oluşturacağı gerçeği göz önünde bulundurularak bu müdahalenin hukuka uygun olup olmadığı bakımından değerlendirilmesi gerekir. Uyuşmazlık bu açıdan irdelendiğinde, irat kaydedilen teminat miktarının asgari teminat tutarının üzerindeki kısmının iade edilmesi talebinin reddine ilişkin dava konusu işleminin hukuki dayanak, meşru amaç ve ölçülülük bakımından irdelenmesi gerekir. Anayasa Mahkemesinin 11/11/2021 tarih ve E:2019/110, K:2021/85 sayılı kararında, "(...) idari cezalardan farklı olarak idari tedbirlerin temel amacı cezalandırmak değil belirli bir kamu hizmeti alanında kurulan düzeni korumak, onun bozulmasını engellemek ve işleyişine yönelik muhtemel tehlikeleri önlemektir. Dolayısıyla idari yaptırım kapsamındaki tedbirler, ceza niteliğinde değildir. Bu itibarla idari cezalardan farklı olarak idari tedbirler bakımından ceza hukukunun temel ilke ve güvencelerinin uygulanma zorunluluğu bulunmamaktadır (AYM, E.2007/68, K.2010/2, 14/1/2010)(...) İdari tedbirlerin çok çeşitli olduğu ve değişen koşullar karşısında her zaman yeni tedbirlerin belirlenme ihtiyacının ortaya çıkabileceği düşünüldüğünde tüm idari tedbirlerin kanunla sınırlı olarak sayılmasının mümkün olmadığı açıktır. Diğer yandan hukuk kurallarının belirliliğinin sağlanması yalnızca kanunla düzenleme yapılması anlamına gelmemektedir. Belirlilik ilkesi, yalnızca yasal belirliliği değil, daha geniş anlamda hukuki belirliliği de ifade etmektedir. Yasal dayanağının bulunması ve erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir olması gibi gereklilikleri karşılaması koşuluyla yürütmenin düzenleyici işlemleriyle de hukuki belirlilik sağlanabilir. Asıl olan muhtemel muhataplarının mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini öngörmelerini mümkün kılacak bir normun varlığıdır.(...)" denilmek suretiyle idari yaptırım kapsamındaki idari tedbirlerin idari ceza niteliğinde olmadığına vurgu yapılmış, idari tedbirler yönünden ceza hukukunun temel ilke ve güvencelerinin uygulanma zorunluluğu bulunmadığı belirtildikten sonra, kanunilik şartının ne şekilde yorumlanması gerektiğine açıklık getirilmiştir. Anayasa Mahkemesinin bu kararı ışığında bir değerlendirme yapıldığında, maden sahalarının ihale edilmesine ilişkin usul ve esasların Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından çıkarılan Maden Sahaları İhale Yönetmeliği ile düzenlendiği, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 768. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve anılan Yönetmelik uyarınca potansiyel olarak tespit edilen sahaların ilanla açık artırmaya ve ihaleye çıkarıp arama ruhsatı vermekle görevli ve yetkili kılınan Maden ve Petrol İşler Genel Müdürlüğünün maden ruhsatı ihalelerinin sağlıklı ve güvenli şekilde gerçekleştirilmesine yönelik tedbirler alma, bu bağlamda belirlenen yükümlülüklerin ihlali durumunda yaptırımlar uygulama, bu yaptırımların türünü ve miktarını belirleme ve sözü edilen görev alanıyla ilgili olarak ikincil mevzuatla getirilen idari tedbirleri uygulama yetkisiyle donatıldığı anlaşılmaktadır. Anayasa Mahkemesinin aktarılan kararında da vurgulandığı üzere, her türlü idari tedbirin kanunda sayılması hukuken mümkün olmadığından, 3213 sayılı Maden Kanununa dayanılarak hazırlanan Yönetmelikle maden ruhsatı ihalelerine başvuru kriteri olarak teminat yatırılması düzenlenmiş, ihale bedelinin süresi içerisinde yatırılmaması halinde söz konusu teminatın idarece irat kaydedileceği öngörülmüş ve anılan Anayasa Mahkemesi kararında belirtilen idari tedbirler yönünden kanunilik ilkesinin görünümü olan hukuki belirliliğin temel unsurları olan erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir olmanın gereklilikleri yerine getirilmiştir. Dava konusu ihaleye katılım için gerekli kriterlerden birisi olarak belirlenen teminat, ihalelerin sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi, tekliflerin ciddi ve gerçekçi bir temele dayanmasının temin edilmesi ve ihale düzeninin sağlanmasına yönelik amaçları yerine getirdiğinden idarece yapılan müdahale meşru amaç kriterini de sağlamaktadır. İdari yargı denetiminde ölçü norm olarak kullanılan temel ilkelerin birini de ölçülülük ilkesi teşkil etmektedir. Hukuki temelinde Anayasanın 2. maddesinde ifade edilen hukuk devleti ilkesi ile temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması rejimini düzenleyen Anayasanın 13. maddesinde yer alan ölçülülük ilkesi, literatür ve yargısal içtihatlarda, bireylere tanınan hakları sınırlandıran idari işlemlerin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olması, tanınan bir hakkı sınırlandıran idari işlemin ulaşılmak istenen amaç için gerekli olması ve amaç ile hakkı sınırlandıran idari işlemin orantılı olması şeklinde tanımlanmaktadır. Belirtilen tanımlamadan hareket edildiğinde, ölçülülük ilkesinin elverişlilik, gereklilik ve orantılılık şeklinde alt ilkeleri bünyesinde barındırdığı anlaşılmaktadır. Konumuz açısından önem arz eden orantılılık ilkesi, bir özgürlük ya da hakkı sınırlandırmada başvurulan araç ile sınırlandırmayla ulaşılmak istenen amaç arasında kabul edilebilir bir orantı bulunması durumuyla ilgilidir. Dolayısıyla idare, bir yaptırım/tedbir öngörürken yaptırım uygulanmasına neden olan fiilin ağırlığı ile yaptırım/tedbir uygulamakla ulaşılmak istenen amacı gözetmelidir. İhaleye teklif sunmadan önce isteklilerin yalnızca taban ihale bedelini bildikleri, bu bilgiyle ihaleye katılan isteklilerin kapalı zarf içerisinde sunacakları teklif tutarının gizliliğinin aktarılan düzenlemelerle korunduğu, bu korumanın isteklilerin kapalı zarf içerisinde sunacakları teklif tutarlarında serbest olarak hareket etmelerine imkan sağladığı, isteklilerce kapalı zarf içerisinde verilen teklif tutarının %20'sinin daha yüksek bir meblağa tekabül etmesi dışında taban ihale bedelinin üzerinde teminat yatırmayı gerektiren bir zorunluluk bulunmadığı, gizliliği korunan kapalı zarf aşamasındaki teklif tutarını belirlemekte serbest olan isteklilerin verdikleri teklifin teminatla ilişkili sonucunun yalnızca teklif tutarının %20'sinin taban ihale bedelini aşması durumunda söz konusu olacağı, bunun dışında isteklileri taban ihale bedelinin üzerinde teminat yatırmaya yönlendirecek bir neden bulunmadığı gibi taban ihale bedelinin üzerinde teminat yatırmanın istekliye sağladığı bir avantajın da bulunmadığı, teminat tutarının taban ihale bedelinden az olmamak kaydıyla kapalı zarf içerisinde sunulan teklif tutarının %20'siyle sınırlandırılmasıyla istekli veya istekli olabileceklerin kapalı zarf aşamasının gizliliğine olan güvenlerinin korunması gerektiği, irat kaydedilmesi gereken teminat tutarının taban ihale bedelinden az olmamak kaydıyla kapalı zarf içerisinde verilen teklifin %20'siyle sınırlandırmanın ihalelerde korunması gereken saydamlık, eşit muamele, rekabetin sağlanması ve korunması ilkelerini ihlal eden bir yönü de bulunmadığı göz önünde bulundurulduğunda, teminata ilişkin düzenlemelerin amacı ile asgari miktarı aşan teminat tutarının irat kaydedilmesi arasında makul ve kabul edilebilir bir orantının bulunmadığı görüldüğünden, asgari teminat miktarının üzerindeki tutarın iade edilmesi talebiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemin ölçülülük ilkesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 5. Toplam ...-TL temyiz yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına, 6. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine, 7. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 8. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 12/11/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.