Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/2267 · K. 2024/5751

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/2267 E.  ,  2024/5751 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/2267 Karar No:2024/5751 TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI)... Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediyesi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Antalya ili, Aksu ve Muratpaşa ilçelerinde bulunan davacı şirkete ait otellerin kullanımındaki su üstü sporları parkur noktalarının sözleşmesiz olarak kullanıldığı Aksu ilçesi için 10/09/2020 ila 24/05/2021 tarihleri ile Muratpaşa ilçesi için 10/09/2020 ila 18/05/2021 tarihleri arasındaki döneme ilişkin toplam 560.607,87-TL kullanım bedeli istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Antalya Büyükşehir Belediyesi (Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanlığı) işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Antalya ili, Aksu ve Muratpaşa ilçelerinde bulunan 6 m² yüz ölçümlü su üstü sporları parkur noktalarının davacı şirkete kiralandığı, kira sözleşmelerinin süresinin 10/09/2020 tarihinde sona erdiği ancak aynı yerlerin davacı şirkete belirli bir süre sonra yeniden kiralandığı, davalı idarenin ilk kira sözleşmelerinin sona erdiği tarih olan 10/09/2020 ile yeni kira sözleşmesinin başladığı tarihler arasında davacı şirketin anılan yerleri tahliye ederek idarelerine teslim etmediği gerekçesiyle ilk kira sözleşmesinin 14. maddesinde yer alan kullanım bedeline dair hüküm uyarınca davacı şirkete "kullanım bedeli" olarak toplam 560.607,87-TL borç tahakkuk ettirmesine dair dava konusu işlemin tesis edildiği, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinin 3. fıkrasında yer alan düzenleme gereğince, sözleşmede bu konuya ilişkin olarak uygulanabilecek bir hüküm bulunduğundan davacıdan ecrimisil istenemeyeceği, davacıdan "kullanım bedeli" olarak istenilen tutarın dayanağının taraflar arasında imzalanan kira sözleşmesinin 14. maddesi olduğu, dolayısıyla, uyuşmazlığın bir ecrimisil uyuşmazlığı olmadığı, taraflar arasında yapılan kira sözleşmesinden kaynaklanan bir uyuşmazlık olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin ilgililer açısından doğurabileceği borçların ifasının özel hukuk hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiğinden uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, uyuşmazlığın kira sözleşmesinden değil 2886 sayılı Kanun'dan kaynaklandığı, bu nedenle davanın idari yargıda görülmesi gerektiği; davacı tarafından, uyuşmalığın davalı idarece kamu gücüne dayalı olarak tesis edilen idari işlemden kaynaklandığı, kullanım bedeline konu zaman diliminde idare ile aralarında her hangi bir sözleşme ilişkisinin bulunmadığı, uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiği ileri sürülmüştür. TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından, idarece kullanım bedeli talep edilen dönemde pandemi nedeniyle fiili bir kullanımlarının olmadığı, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; davalı idare tarafından, kullanıma konu alanın Maliye Hazinesine ait olup protokol gereği kamu hizmetinde kullanılmak üzere idarelerine tahsis edildiği, protokolde belirtilen amaç doğrultusunda ihale yoluyla davacının kullanımına sunulduğu, sözleşme öncesinde 2886 sayılı Kanun'a göre gerçekleştirilen ihalenin bulunduğu, davacı ile idare arasında özel hukuk hükümlerine dayalı bir kira ilişkisi bulunmakla birlikte talep edilen kullanım bedelinin sözleşmesiz döneme ilişkin olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Antalya ili, Aksu ve Muratpaşa ilçelerinde bulunan mülkiyeti Hazineye ait olup davalı idareye tahsis edilmiş olan su üstü sporları parkur noktalarından, ... Otel Batısı, ... Resort Plajı Doğusu, Delphin Palace - ... Ortası ve ... Otel - ... Otel Ortası noktalarının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/g maddesi uyarınca 3 (üç) yıllığına (10/09/2020 tarihine kadar) kiraya verilmesine ilişkin ihalelerin Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ..., ..., ... ve ... sayılı kararları ile davacının uhdesinde kalmasına karar verilmiş, 24/11/2017 tarihinde davalı idare ile davacı arasında imzalanan kira sözleşmelerinin süresi 10/09/2020 tarihinde sona ermiştir. Kira sözleşmelerinin sona ermesinden sonra, anılan su üstü sporları parkur noktalarının 2886 sayılı Kanun'un 51/g maddesi uyarınca 3 yıllığına kiraya verilmesine ilişkin 31/03/2021 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin de davacının uhdesinde kalması üzerine davacı ile 04/05/2021 tarihinde kira sözleşmeleri imzalanarak ... Otel - ... Otel Ortası için 18/05/2021, diğerleri için 24/05/2021 tarihlerinde yer teslimi yapılmıştır. Uyuşmazlık konusu su üstü spor parkur noktalarının davacı şirketçe Aksu ilçesi için 10/09/2020-24/05/2021 ve Muratpaşa ilçesi için 10/09/2020-18/05/2021 tarihleri arasında sözleşmesiz olarak kullanıldığından bahisle ... tarih ve ... sayılı işlemle davacıdan toplam 560.607,87-TL kullanım bedeli istenilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı” başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında, idari dava türleri; "a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar." olarak sayılmıştır. 300 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "XVI. TAHLİYE" başlıklı maddesinde, "Kiracı, kira süresinin sonunda veya sözleşmenin idarece feshedildiğinin bildirilmesini müteakip taşınmazı tahliye edecektir. Kira süresinin sona ermesine veya kira sözleşmesinin feshedildiğinin bildirilmesine rağmen tahliye edilmeyen taşınmazların tahliyesi Kanunun 75’inci maddesi uyarınca sağlanacaktır. Kira sözleşmesi feshedilen, kira süresi sona erdiği halde yeniden kiralama talebinde bulunulmayan ve yeniden kiralanması talep edilip de kiraya verilmesi uygun görülmeyen taşınmazların tahliyeleri sağlanıncaya kadar geçen süre içindeki kullanımı nedeniyle ecrimisil takdir ve tahsili yapılacaktır." kuralı yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdarenin kamu gücüne dayanan, re'sen ve tek yanlı olarak tesis ettiği ihale işlemlerinin yargısal denetimi, idare hukuku kuralları çerçevesinde idari yargı yerlerinin görevinde olup, ihale safhası tamamlanıp taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra tarafların iradeleri ile ortaya çıkan sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü adli yargının görevine girmektedir. Sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliği taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların ise idari yargı yerinde görülüp, çözümlenmesi gerekmektedir. İki sözleşme dönemi arasında kalan Aksu ilçesi için 10/09/2020-24/05/2021 ve Muratpaşa ilçesi için 10/09/2020-18/05/2021 tarihleri arasındaki sözleşmesiz dönem için ödenmesi istenen toplam 560.607,87-TL'nin daha önce yapılan kira sözleşmesinden bağımsız olarak ve bu sözleşmenin bitiminden sonra su üstü sporları parkur noktalarının davacı tarafından kullanılmaya devam edildiğinden bahisle, idare tarafından tespit edilen sözleşmesiz kullanımdan kaynaklandığı, kira sözleşmeleri sona erdikten sonraki söz konusu kullanıma ilişkin olarak, idare tarafından tahakkuk ettirilen kullanım bedellerinin ise, 300 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "XVI. TAHLİYE" başlıklı kuralına dayandığından, tesis edilen işlemin bir idari işlem olarak nitelendirilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, her ne kadar uyuşmazlık ihale sonrası bir döneme ilişkin olsa da, dava konusu işlem sözleşmeden kaynaklı bir hak ve alacağın takibi niteliğinde olmayıp tek taraflı, üstün hak ve konumda olan idare tarafından tesis edildiği, uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varıldığından, davanın görev yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Tarafların temyiz istemlerinin kabulüne; 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle görev yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.