Danıştay Kararı · E. 2024/2288 · K. 2024/4737

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/2288 E.  ,  2024/4737 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/2288 Karar No:2024/4737 TEMYİZ EDENLER : 1. (DAVALI) ... Belediyesi VEKİLİ : Av. ... 2. (DAVACI) ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Mülkiyeti davalı idareye ait 9 adet muhtelif taşınmazın (iş yeri, arazi ve lojman) 15/03/2024 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle ayrı ayrı 3 yıl süreyle kiraya verilmesine ilişkin ihaleye ait ihale ilanında yer alan "... varsa mevcut Elektrik ve su borcu ..." ve "Posta ile yapılan müracaatlar kabul edilmez." düzenlemelerinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen kararda; 1. Uyuşmazlığın ihale ilanında yer alan "... varsa mevcut Elektrik ve su borcu ..." düzenlemesinin iptali istemi yönünden incelenmesinden; söz konusu düzenlemeye ihale ilanının ''İhaleye Katılma Şartları'' başlıklı 5. maddesinin devamında yer verildiği ve ihale konusu taşınmazların varsa mevcut elektrik ve su borcunun ihale üzerinde bırakılan istekliye ait olduğunun belirlendiği ancak gerek ihale ilanında gerek ihale şartnamesinde ihaleye konu taşınmazlardan hangilerine ait elektrik ve su borcu olduğunun belirtilmediği, bu hususa ilişkin açıklayıcı bir bilgi ve belgeye yer verilmediği, oysa ihaleye katılmak isteyen istekliler açısından anılan masrafların teklifin önemli bir maliyet unsurunu oluşturabileceği, ayrıca anılan taşınmazların mevcut kiracılarının ihaleye katılması durumunda bu maliyet unsurlarının mevcut kiracılara bir avantaj sağlayacağı, böylece söz konusu düzenlemenin ihaleye katılımı kısıtlayacağı, ihalede rekabet ortamının, sağlıklı fiyat yarışmasının oluşmasına engel olacağı, bu haliyle ihaleden beklenen kamu yararının gerçekleşmeyeceği anlaşıldığından, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 2. Uyuşmazlığın ihale ilanında yer alan "Posta ile yapılan müracaatlar kabul edilmez." düzenlemesinin iptali istemi yönünden incelenmesinden; söz konusu düzenlemeye ihale ilanının ''İhaleye Katılma Şartları'' başlıklı 5. maddesinin devamında yer verildiği ve bu düzenlemenin ihaleye katılma şartı olarak öngörülen belgelerin ibraz edilmesine ilişkin olduğu, istekliler tarafından yapılacak tekliflere yönelik bir düzenleme olmadığı, istekliler tarafından yapılacak teklife yönelik herhangi bir kısıtlama getirilmediği, 2886 sayılı Kanun'un "Açık teklif usulünün uygulanması'' başlıklı 46. maddesinin davacı tarafından iddia edildiğinin aksine ihaleye katılma aşamasında isteklilerin tekliflerini belirtmelerine yönelik olduğu ve tekliflerin iadeli taahhütlü bir mektupla da gönderilebileceğinin düzenlendiği, mevzuatta ihaleye katılma şartları olarak sunulması gereken belgelerin ibrazı yöntemine ilişkin ihaleyi yapacak olan idareye yükümlülük getiren bir düzenlemenin bulunmadığı anlaşılmış olup ihale öncesinde sadece müracaat ve katılım şartı olarak birtakım belgelerin idare tarafından talep edilmesine yönelik işbu düzenlemenin bu haliyle rekabetin oluşumuna ve katılımın daraltılmasına yönelik olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle ihale ilanında yer alan "... varsa mevcut Elektrik ve su borcu ..." düzenlemesi hukuka aykırı bulunarak anılan düzenlemenin iptaline; ilanında yer alan "Posta ile yapılan müracaatlar kabul edilmez." düzenlemesi hukuka uygun bulunarak anılan düzenleme yönünden davanın reddine karar verilmiş, davalı idare vekili tarafından savunma dilekçesi süresi içerisinde verilmediğinden davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, mahkemece uyuşmazlığın ivedi yargılama usulüne tabi olduğu ve cevap verme süresinin 15 gün olduğunun taraflarına bildirilmediği, bu nedenle 30 gün içerisinde cevap verildiği, cevaplarının süresinde olduğunun kabul edilmesi gerektiği, bu haliyle idareleri lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğu, ihale dokümanında ihaleye konu taşınmazların açık adres bilgilerinin bulunduğu, ihaleye katılmadan önce belediye başkanlığından veya ilgili kuruluşlardan teklif verilmek istenen taşınmazın elektrik ve su borcu olup olmadığının öğrenilebileceği, söz konusu düzenlemenin rekabet ortamını veya sağlıklı fiyat yarışmasını etkilemesinin söz konusu olmadığı, 2886 sayılı Kanun'a göre idarelerin işin mahiyetine göre şartnamelere özel ve teknik şartları koymaya yetkili olduğu, ayrıca davacının işbu davayı açmakta menfaatinin olmadığı, zira davacının işbu ihaleyle gerçek veya beklenen bir hakkının ihlal edilmediği, davacının ihaleye ve ihale sürecine ilişkin herhangi bir başvurusunun bulunmadığı, ihalenin gerçekleştirildiği yerde ikamet etmediği ileri sürülmektedir. Davacı tarafından, "Posta ile yapılan müracaatlar kabul edilmez." düzenlemesinin Mahkemece yanlış değerlendirildiği, posta yoluyla sunulamayacak olan şeylerin müracaat ve katılım şartı olan birtakım belgeler değil bizzat teklifin kendisi olduğu, 2886 sayılı Kanun uyarınca ihaleye katılım şartı olarak belirlenen tüm belgelerin ihale teklifinin bir parçası olduğu ve teklifle birlikte sunulacağı, anılan düzenleme ile tekliflerin posta yoluyla gönderilmesinin yasaklandığı, söz konusu düzenlemenin ihaleye şehir dışından katılımı zorlaştırdığı, ihaleye katılımı kısıtladığı, rekabetin oluşmasını engellediği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından, savunması süresinde olmayan davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hukuka uygun olduğu, ihaleye konu taşınmazların mevcut elektrik ve su borçlarının halihazırdaki kiracılar dışında kalan kişiler tarafından bilinmesinin mümkün olmadığı, zira söz konusu borçların kişisel veri niteliğinde olduğu ve üçüncü kişilerin ulaşamayacağı, kaldı ki eski kiracılardan tahsil edilemeyen borçların yeni kiracıdan alınacak olmasının mülkiyet hakkına müdahale olduğu, ihaleye katılımı engellediği, ayrıca ihale ilanında yer alan ve iptali istenilen düzenlemeler nedeniyle ihaleye teklif sunamadığından menfaatinin etkilendiğinin açık olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile temyize konu Mahkeme kararının, ihale ilanında yer alan "... varsa mevcut Elektrik ve su borcu ..." düzenlemesinin hukuka aykırı bulunarak iptaline ilişkin kısmının onanması; davacının temyiz isteminin kabulü ile temyiz konu Mahkeme kararının, "Posta ile yapılan müracaatlar kabul edilmez." düzenlemesinin hukuka uygun bulunarak anılan düzenleme yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozulması ve anılan düzenlemenin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY: ... tarih ve 206 ... Turgutlu Belediye Encümeni kararı ile, mülkiyeti idarelerine ait olan 9 adet muhtelif taşınmazın (iş yeri, arsa ve lojman vasfındaki) 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle 3 yıl süreyle ayrı ayrı kiraya verilmesine ilişkin ihaleye çıkılmasına, ihale ilan ve duyurularının usulünce yapılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine söz konusu ihale, 03/03/2024 tarihinde Turgutlu'daki bir yerel gazetede, 05/03/2024 tarihinde bir internet haber sitesinde yayımlanmak suretiyle ilan edilmiştir. Söz konusu ihale ilanında "... varsa mevcut Elektrik ve su borcu ..." ve "Posta ile yapılan müracaatlar kabul edilmez." düzenlemelerine yer verilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "İlkeler" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında ise, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır." "Tekliflerin hazırlanması" başlıklı 37. maddesinin birinci fıkrasında, "Kapalı teklif usulünde teklifler yazılı olarak yapılır. Teklif mektubu, bir zarfa konulup kapatıldıktan sonra zarfın üzerine isteklinin adı, soyadı ve tebligata esas olarak göstereceği açık adresi yazılır. Zarfın yapıştırılan yeri istekli tarafından imzalanır veya mühürlenir. Bu zarf geçici teminata ait alındı veya banka teminat mektubu ve istenilen diğer belgelerle birlikte ikinci bir zarfa konularak kapatılır. Dış zarfın üzerine isteklinin adı ve soyadı ile açık adresi ve teklifin hangi işe ait olduğu yazılır."; "Açık teklif usulü ile yapılabilecek ihaleler" başlıklı 45. maddesinde, "Bu Kanun'un 1 inci maddesinde yazılı işlerden, tahmin edilen bedeli her yıl Genel Bütçe Kanunu ile tespit edilecek tutarı geçmeyen ihaleler açık teklif usulüyle yapılabilir."; "Açık teklif usulünün uygulanması" başlıklı 46. maddesinde, "Açık teklif usulüne göre ihaleler, isteklilerin ihale komisyonları önünde tekliflerini sözlü olarak belirtmeleri suretiyle yapılır. Ancak; istekliler ilanda belirtilen ihale saatine kadar komisyon başkanlığına ulaşmış olmak şartıyla, 37 nci madde hükümlerine uygun olarak düzenleyecekleri tekliflerini iadeli taahhütlü bir mektupla da gönderebilirler. Teklif sahibi komisyonda hazır bulunmadığı takdirde posta ile gönderilen teklif son ve kesin teklif olarak kabul edilir."; "Açık teklif usulünde ihale" başlıklı 47. maddesinde, "İlanda belirtilen ihale saati gelince, komisyon başkanı, isteklilerin belgelerini ve geçici teminat verip vermemiş olduklarını inceleyerek, kimlerin ihaleye katılabileceğini bildirir. Katılamayacakların belge ve teminatlarının geri verilmesi kararlaştırılır. Bu işlemler, istekliler önünde, bir tutanakla tespit edilir. Tutanaktan sonra, ihaleye giremeyecekler ihale yerinden çıkartılır. Diğer istekliler, önce şartnameyi imzaya ve daha sonra, sıra ile tekliflerini belirtmeye çağrılır. Yapılacak teklifler ihaleye ait artırma ve eksiltme kağıdına yazılır ve teklif sahipleri tarafından imzalanır. İlk teklifler bu suretle tespit edildikten sonra, komisyon başkanı, posta ile yapılmış teklifler varsa okutarak bu tekliflerin de ihaleye ait artırma ve eksiltme kağıdına yazılmasını sağlar. Bundan sonra istekliler sıra ile tekliflerde bulunmaya devam ederler. İhaleden çekilen isteklilerin bu durumları ihaleye ait artırma ve eksiltme kağıdına yazılır ve imzaları alınır. İlgilinin imzadan çekinmesi halinde durum ayrıca belirtilir. ..." kurallarına yer verilmiştir. Uyuşmazlığa konu ihaleye ait "Muhtelif İş Yerleri, Arazi ve Lojman Kiralama İhale Şartnamesi"nde, "İhale üzerinde kalanlar, Sözleşmeden önce 3 yıllık kira bedelinin %6 sı kadar kati teminat verecektir. Teminatlar, Nakit, süresiz ve kati banka teminat mektubu veya Hazine bonosu olabilir. İhalenin ilk sözleşmesi Noter huzurunda yapılacak olup, tüm vergi resim ve harçlarla (Damga vergisi-karar pulu) Noter masrafları istekliye aittir. Ayrıca bu iş yerlerinin varsa mevcut Elektrik ve su borcu ile binanın bakım onarımı ve boyanması gibi gerekli işler kiracıya aittir. Kira sözleşmesinden itibaren 5 (beş) gün içerisinde Elektrik ve su aboneliklerini istekli üzerine almak zorundadır. İhaleye katılacaklar, yukarıda belirtilen belgeleri en geç ihale saatine kadar Encümene ibraz edecektir. Posta ile yapılan müracaatlar kabul edilmez." düzenlemelere yer almıştır. Söz konusu düzenlemelere uyuşmazlığa konu ihale ilan metninde de yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 1. Temyize konu Mahkeme kararının, ihale ilanında yer alan "... varsa mevcut Elektrik ve su borcu ..." düzenlemesinin hukuka aykırı bulunarak iptaline ilişkin kısmının incelenmesi; İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın iptaline ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. 2. Temyize konu Mahkeme kararının, "Posta ile yapılan müracaatlar kabul edilmez." düzenlemesinin hukuka uygun bulunarak anılan düzenleme yönünden davanın reddine ilişkin kısmının incelenmesi; Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, açık teklif usulüyle gerçekleştirilen ihalelerde isteklilerin tekliflerini, ihale komisyonu önünde sözlü olarak belirtmek suretiyle yapabileceği gibi ihale saatine kadar ihale komisyonu başkanlığına ulaşmış olmak şartıyla iadeli taahhütlü bir mektupla da (posta yoluyla) yapabilecekleri, teklifin posta yoluyla usulüne uygun olarak yapılabilmesi için, bir teklif mektubu hazırlanması, teklif mektubunun bir zarfa koyulması, zarfın kapatılarak üzerine isteklinin adı, soyadı ve tebligata esas olarak göstereceği açık adresin yazılması ve bu zarfın istenilen diğer belgelerle birlikte ikinci bir zarfa koyularak kapatılması, dış zarfın üzerine de isteklinin adı ve soyadı ile açık adresi ve teklifin hangi işe ait olduğunun yazılması gerektiği, teklif ile ihalede istenilen diğer belgelerin ayrı ayrı ibrazının söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta, ihalenin açık teklif usulüyle gerçekleştirileceği ilan edilmiş ve posta yoluyla yapılan müracaatların kabul edilmeyeceği kurala bağlanmıştır. Açık teklif usulüyle gerçekleştirilen ihalelerde 2886 sayılı Kanun uyarınca posta yoluyla teklif verilebileceği, teklif mektubunun koyulduğu zarfın ihalede istenilen diğer belgelerle birlikte ikinci bir zarfa koyularak gönderileceği, teklif ile ihalede istenilen diğer belgelerin ayrı ayrı ibrazının söz konusu olmadığı açık olup ihale ilanındaki "Posta ile yapılan müracaatlar kabul edilmez." düzenlemesinin tekliflerin verilmesine ilişkin olduğu ve ihaleye katılımı kısıtladığı, ihalede rekabetin oluşmasına engel olduğu sonucuna varılmıştır. İdare, 2886 sayılı Kanun'da yer alan ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkeleri uyarınca, ihale usul ve kurallarına göre ihale dokümanını hazırlamak ve ihaleyi bu esaslara göre gerçekleştirmek zorundadır. İhalede yeterli rekabet ortamının sağlanamaması durumunda, ihale dokümanının ve ihalenin 2886 sayılı Kanun'da öngörülen ilke ve kurallara aykırı olacağı, ihalenin asıl amacının gerçekleşemeyeceği ve dolayısıyla ihaleden beklenen faydanın sağlanamayacağı açıktır. Bu itibarla, ihale ilanında yer alan "Posta ile yapılan müracaatlar kabul edilmez." düzenlemesinin ihaleye katılımı daraltacak veya engelleyecek nitelikte olduğu anlaşıldığından, anılan düzenlemede hukuka uygunluk, Mahkeme kararının bu düzenleme yönünden davanın reddine ilişkin kısmında ise hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin reddine, 2. ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ihale ilanında yer alan "... varsa mevcut Elektrik ve su borcu ..." düzenlemesinin iptaline ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmı ile davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine dair kısmının ONANMASINA, 3. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 4. ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ihale ilanında yer alan "Posta ile yapılan müracaatlar kabul edilmez." düzenlemesi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 5. Bu kısım yönünden de DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE, 6. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamasında davacı tarafından yapılan toplam...-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davalı idare tarafından temyiz aşamasında yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, 7. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine, 8. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 9. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 13/11/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.