Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/23 · K. 2024/5262

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/23 E.  ,  2024/5262 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/23 Karar No : 2024/5262 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- ...İşletmeciliği Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ: Av. ... 2- ... Valiliği (E-Tebligat) VEKİLİ: Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul İli, Eyüpsultan İlçesi, ... Merkez Mahallesi, Taşköprü mevkiinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın Hazine hissesine isabet eden 14.152,25 m²'lik kısmının "Ağaçlandırma (Fidanlık/2 adet müştemilat)" yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 15/08/2016-28/01/2021 tarihleri arasındaki dönem için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı, 1.563.181,10-TL miktarlı ecrimisil ihbarnamesi ile söz konusu ihbarnameye yapılan itiraz üzerine düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemece taşınmaz mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; "İdarenin işgalli alan tespitinin yerinde olduğu, söz konusu yerin kafeterya olarak davacının kullanımında olduğu ve yerin ecrimisil alınması gerekli alanlardan olduğu, ecrimisil tespitine etki eden hususlar doğrultusunda, taşınmazın ihbarnameye konu dönemde toplam 1.036.998,81-TL ecrimisil getirisinin olabileceği, idarenin hesapladığı miktardan 526.182,29-TL fark bulunmasının fahiş endeks uygulamasından kaynaklandığı" yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verildiği, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporundaki veriler birlikte değerlendirildiğinde; idarenin hüküm ve tasarrufunda bulunan yerin, davacı tarafından "fidanlık" olarak kullanıldığı ve anılan dönemde toplam 1.036.998,81-TL ecrimisil getirebileceğinin anlaşılması karşısında, dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinin 1.036.998,81-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, 526.182,29-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptali ile davanın kısmen reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, emlak vergi değeri alınan ... Caddesi'nin üç farklı mahalleye konumlu olduğu, ecrimisil ihbarnamesinde belirtilen yer için emlak vergi değeri 539,00-TL iken hesaplamanın 809,00-TL üzerinden yapılmasının hatalı olduğu, taşınmazda fuzuli işgal bulunmadığı, kamu sermayeli şirketleri tarafından kamu hizmeti yürütüldüğü, kamu idareleri arasında ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilemeyeceği, işgal alanının doğru tespit edilemediği, kira sözleşmesine dayanılarak kullanılan yerlerin ayrımının yapılamadığı, taşınmaz tespit tutanağının taraflarına tebliğ edilmediği, dava konusu işlemin zamanaşımına uğradığı belirtilerek temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, davacının işgal ettiği alanda ticari faaliyette bulunduğu, bu nedenle bilirkişiler tarafından emlak vergi değerinin yüzde üçü üzerinden değil de bir buçuğu üzerinden ecrimisil hesabı yapılmasının hatalı olduğu, buna dayanılarak verilen kararın da hatalı olduğu belirtilerek temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın davanın reddine ilişkin kısmın onanıp, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmın ise bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyiz incelemesi yapılan karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir. Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde; "Ecrimisil" Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "Fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise; "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır. Dava dosyasının incelenmesinden, İstanbul İli, Eyüpsultan İlçesi, ... Merkez Mahallesi, ... mevkiinde bulunan ... ada, ... parsel no'lu taşınmazın Hazine hissesine isabet eden 14.152,25 m²'lik kısmının "Ağaçlandırma (Fidanlık/2 adet müştemilat)" yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 15.08.2016-28.01.2021 tarihleri arası dönem için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı, 1.563.181,10-TL miktarlı ecrimisil ihbarnamesi ile söz konusu ihbarnameye yapılan itiraz üzerine düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin davacıya tebliğ edilmesi üzerine bakılan dava açılmış, İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu, düzenlenen raporda, ecrimisile konu taşınmazın cepheli olduğu ... Caddesi’nin dava konusu edilen işgal döneminin (15/08/2016-28/01/2021) başlangıç yılı olan 2016 yılı için Emlak Vergi Değerinin 809,89-TL, yüzde üçünün 24,30 TL/m², yüzde bir buçuğunun ise 12,15TL/m2 olduğu, 2016 yılı için davalı İdarenin takdir ettiği birim değerinin 16,20 TL/m² olduğu ve bilirkişi kurulunca ise 2016 yılı birim değerinin taşınmazın emlak vergi değerinin yüzde bir buçuğu olan 12,15 TL/m2 olarak belirlenip, işgal döneminin diğer yılları olan 2017,2018,2019,2020 ve 2021 yıllarının ise yeniden değerleme oranları artış oranları uygulanmak suretiyle belirlenen birim bedelleri üzerinden yapılan hesap sonucunda ise işgal dönemi için toplam 1.036.998,81-TL ecrimisil bedeli belirlendiği görülmüştür. İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur. Ecrimisil istenilen işgal konusu taşınmazın, 28/01/2021 tarihli tespit tutanağı ve ekinde bulunan fotoğraflardan davacı şirket tarafından fidan üretimi ve satışı amacıyla kullanıldığı, davacı şirketin ise Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre her türlü iktisadi faaliyette bulunabilen, kar amacı güden, sermaye şirketi türünde olduğu anlaşıldığından ecrimisil istenilen dönemler dikkate alındığında 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği hükümlerine göre tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durumda; İdare Dava Dairesince gerek duyulması halinde bilirkişilerden ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde belirlenecek birim bedeline işgal dönemi yılları için yeniden değerleme oranları uygulanarak hesaplama yapmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, bilirkişi kurulunca hatalı değerlendirme sonucunda taşınmazın emlak vergisi değerinin yüzde bir buçuğu dikkate alınarak yapılan 1.036.998,81-TL'lik ecrimisil hesabında ve buna dayalı olarak verilen 526.182,29-TL'lik kısmın ilk derece Mahkemesince iptal edilmesinde ve buna karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 01/10/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. KARŞI OY (X): Dava konusu işlemde bahsi geçen taşınmazın 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5. Maddesinin 3. Fıkrasında öngörülen "tarım dışı kullanım" ya da "tarımsal amaçlı kullanım" türlerinden hangisine girdiği hususunda alınacak Ek Bilirkişi Raporu ile belirlenecek hususlar göz önünde bulundurularak bir karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen temyize konu kararda bu yönüyle hukuka uygunluk görülmemiş olup, aksi yöndeki çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.