Danıştay Kararı · E. 2024/2347 · K. 2024/5532

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/2347 E.  ,  2024/5532 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/2347 Karar No:2024/5532 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediyesi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1. ... 2. ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Kocaeli ili, Derince ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı, 515,56 m² yüzölçümlü taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle satışına ilişkin 04/10/2023 tarihli ihalenin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen kararda; 3194 sayılı İmar Kanunu'nda özel mülkiyete konu olan taşınmazlardan sahiplerinin rızası ile umumi hizmetlere bedelsiz olarak terk edilen ancak daha sonra yürürlüğe giren imar planı ile tahsis amacı değişen yerlerin bedelsiz olarak eski maliklerine geri verilmesi yolunda yasal bir düzenleme bulunmamakla birlikte anılan Kanun'un Hazine ve özel idareye ait arsa ve arazilerden kamu yararı amacıyla alınan taşınmazların imar planıyla kullanım amacı değiştirilip özel mülkiyete konu olabilecek hale getirilmesi halinde, bu yerlerin devir alınan idareye aynı usulle iade edileceğine ilişkin hükmünün kıyasen özel mülkiyete konu olan taşınmazlara da uygulanmasının mülkiyet hakkını koruyan Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne, adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun olacağı, ayrıca ilgililerin taşınmazlarının imar planında yol, park, otopark gibi kamu alanlarında kalan kısımlarını, taşınmazlarının kalan kısmında yapılaşabilmek amacıyla bedelsiz terk ettikleri, başka bir deyişle yapılaşabilmek için kamu alanlarında kalan taşınmaz kısımlarını kamu gücü karşısında bedelsiz terk etmek zorunda kaldıkları; Bu durumda, ilk olarak otopark alanı olarak kamu yararı amacıyla maliki tarafından umumi hizmetlere bedelsiz olarak terk edilen davaya konu ... ada, ... parseldeki taşınmazın terk amacı doğrultusunda, otopark alanı olarak veya benzeri umumi hizmetlerde kullanılmak üzere değerlendirilmeyerek ihale ile satılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 3194 sayılı Kanun'un 11. maddesinin dava konusu uyuşmazlığa kıyasen uygulanamayacağı, ... tarih ve ... sayılı Belediye Encünmeni kararı uyarınca bedelsiz olarak yola terk edilen 287,00 m² yüzölçümlü taşınmazın davacılara değil idarelerine ait olduğu, davacılar tarafından yapılmış bir yola terk işlemi olmadığı, dava konu işlemin iptali yolundaki kararın gerekçesinin maddi gerçeklikle bağdaşmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi gereğince birlikte toplanan Danıştay Onüçüncü ve Altıncı Dairelerince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : 07/06/2022 tarih ve ... sayılı Derice Belediyesi Meclis kararı ile Kocaeli ili, Derince ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı, 515,56 m² yüzölçümlü taşınmazın satışı konusunda Belediye Encümenine yetki verilmesine karar verilmiştir. 12/09/2023 tarihli ihale ön onay belgesi ile söz konusu taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle satışına, 13/09/2023 tarihli Belediye Encümen kararı ile de ihalenin 04/10/2023 tarihinde yapılmasına karar verilmiştir. Söz konusu ihale, 22/09/2023 tarihinde yerel gazetede, 23/09/2023 tarihinde Basın İlan Kurumunca belirlenen bir günlük gazetede ve genel kategorideki bir internet haber sitesinde, 26/09/2023 tarihinde bir yerel internet haber sitesinde yayımlanmak suretiyle ilan edilmiştir. 04/10/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye dört istekli katılmış, ihale dava dışı üçüncü bir kişi üzerinde bırakılmış, 23/10/2023 tarihli Başkanlık Olur'u ile söz konusu ihale kararı onaylanmıştır. Bunun üzerine davacılar tarafından, uyuşmazlığa konu taşınmazın maliki oldukları taşınmazda davalı idarece yapılan imar uygulaması neticesinde oluştuğu, evveliyatında taraflarına ait olan söz konusu taşınmazın mülkiyet hakkı kapsamında ilk olarak taraflarına satılması, ihaleden haberdar edilmeleri gerektiği, ayrıca ihalenin 2886 sayılı Kanun uyarınca ihaleye katılması yasak olan belediyenin imar biriminde çalışan bir personelin eşinin üzerinde bırakıldığı iddialarıyla bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin ... satım, ... işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür. ..."; "İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır. ..."; "İhaleye katılamayacak olanlar" başlıklı 6. maddesinde, "Aşağıdaki şahıslar doğrudan veya dolaylı olarak ihalelere katılamazlar: 1. İhaleyi yapan idarenin; a) İta amirleri, b) İhale işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve denetlemekle görevli olanlar, c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şahısların eşleri ve ikinci dereceye kadar (ikinci derece dahil) kan ve sıhri hısımları, d) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen şahısların ortakları (bu şahısların yönetim kurullarında görevli olmadıkları anonim ortaklıklar hariç). 2. Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar."; "İhale komisyonları" başlıklı 13. maddesinin 5. fıkrasında, "... belediyelere ait ihaleler belediye encümenince bu Kanun hükümlerine güre yürütülür."; "İhalenin ilanı" başlıklı 17. maddesinde, "İhale konusu olan işler aşağıdaki esas ve usullere göre isteklilere ilan yoluyla duyurulur: 1. İhalenin yapılacağı yerdeki ilanlar: a) İhaleler, ihalenin yapılacağı yerde çıkan bir gazete ve bir internet haber sitesinde duyurulur. Gazete ve internet haber sitesi ile yapılacak ilk ilan ile ihale günü arası 10 günden, son ilan ile ihale günü arası 5 günden az olamaz. b) Gazete çıkmayan veya internet haber sitesi yönetimi bulunmayan yerlerdeki ihalelerin ilanı, bu fıkranın (a) bendinde yer alan süreler içinde Basın İlân Kurumu İlan Portalında yayınlanır. 2. Diğer şehirlerde yapılacak ilanlar: Tahmin edilen bedeli her yıl Genel Bütçe Kanunu ile belirlenecek miktarı aşan ihale konusu işler (1) numaralı fıkraya göre yapılacak ilanlardan başka, bir internet haber sitesi ve trajı göz önüne alınarak ili Basın-İlan Kurumunca tespit olunacak günlük gazetelerden birinde, ihale tarihinden an az 10 gün önce birer defa daha ilan edilir. ..."; "İhale kararlarının onayı veya iptal edilmesi" başlıklı 31. maddesinde, "İhale komisyonları tarafından alınan ihale kararları, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 işgünü içinde onaylanır veya iptal edilir. İta amirince karar iptal edilirse ihale hükümsüz sayılır.; "Açık teklif usulü ile yapılabilecek ihaleler" başlıklı 45. maddesinde, "Bu Kanunun 1 inci maddesinde yazılı işlerden, tahmin edilen bedeli her yıl Genel Bütçe Kanunu ile tespit edilecek tutarı geçmeyen ihaleler açık teklif usulüyle yapılabilir." kurallarına yer verilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinde, mahalli müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz satmak belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmış; "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinde, taşınmaz mal satımına karar vermek belediye meclisinin görev ve imtiyazlarından olduğu belirtilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "İfraz ve tevhid" başlıklı 15. maddesinde, "İmar planı bulunan alanlarda, uygulama imar planına uygun olarak öncelikle parselasyon planının yapılması esastır. İmar planı bulunan alanlarda, ifraz ve tevhit işlemleri, parselasyon planı tescil edilmiş alanlarda yapılabilir. Parselasyon planı tescil edilmiş yerlerde yapılacak ifraz veya tevhidin imar planlarına ve imar mevzuatına uygun olması şarttır. ..."; "Tescil ve şüyuun izalesi" başlıklı 16. maddesinde, "Belediye ve mücavir alan hudutları içindeki gayrimenkullerin re'sen veya müracaat üzerine tevhid veya ifrazı, bunlar üzerinde irtifak hakkı tesisi veya bu hakların terkini, bu Kanun ve yönetmelik hükümlerine uygunluğu belediye encümenleri veya il idare kurullarınca onaylanır. Onaylama işlemi, müracaatın belediyelere veya valiliklere intikalinden itibaren en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır ve tescil veya terkini için 15 gün içinde tapuya bildirilir. Tapu dairesi, tescil veya terkin işlemini bir ay içinde sonuçlandırmak zorundadır. ..." kuralları yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davacıların, uyuşmazlığa konu Kocaeli ili, Derince ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselin, maliki oldukları taşınmazda davalı idarece yapılan imar uygulaması neticesinde oluştuğu iddiasının incelenmesinden; Davacı ... ... tarih ve ... sayılı dilekçeyle Kocaeli ili, Derince ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselin kendi adına imar durumuna uygun olarak yoldan ihdas ve yola terk işleminin yapılması talebiyle davalı idareye başvurmuştur. ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümen kararıyla, Kocaeli ili, Derince ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselin güneyinde yol fazlası olan 287,00 m²'lik (A) numaralı kısmın yoldan ihdas edilerek belediye adına tescili, ihdas edilen parsel (A:287,00 m²) ile ... parselin (B:907,00 m²) olarak tevhidi ve söz konusu parselin taksim sonucu imar planında ve yerinde yol olarak kullanılan belediye adına kayıtlı (C:287,00 m²)'lik yerin bila bedel sicilinden terkin edilmesinde imarca bir sakınca bulunmadığı anlaşıldığından, söz konusu işlemlerin 3194 sayılı Kanun'un 15. ve 16. maddelerine uygun olduğuna ve yoldan ihdas-tevhit-yola terk haritasının tasdikine karar verilmiştir. ... adanın güneyinde kalan alan... tarih ve ... sayılı Belediye Meclis kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı'nda "otopark alanı" fonksiyonunda, ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclis kararı ve ... tarih ve ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planı'nda "konut alanı" fonksiyonunda kalmıştır. Söz konusu 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonu uyarınca alınan... tarih ve ... sayılı Belediye Encümen kararı ile otoparktan ihdas işlemi yapılmış ve neticede uyuşmazlığa konu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz oluşmuş, 04/02/2021 tarihinde tapuda davalı idare adına tescil edilmiştir. Akabinde de işbu ihale işlemleri yapılmıştır. Dairemizin 25/09/2024 tarihli ara kararı ile davalı idareden yoldan ihdas-tevhit-yola terk işlemi yapıldıktan sonra uyuşmazlığa konu alanın bulunduğu alanda parselasyon işlemi yapılıp yapılmadığı, uyuşmazlığa konu alanın "konut alanı" olarak düzenlenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonu'na karşı dava açılıp açılmadığı, bu imar planı değişikliğinin sadece söz konusu taşınmaz için mi yapıldığı, yoksa taşınmazın bulunduğu alana yönelik revizyon niteliğinde mi olduğu sorulmuş, davalı idarece cevaben yoldan ihdas-tevhit-yola terk işlemi yapıldıktan bu alanda parselasyon işlemi yapılmadığı, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonu'na karşı dava açılmadığı ve bu plan değişikliğinin parsel bazlı olmadığı, revizyon çalışmaları kapsamında gerçekleştirildiği, söz konusu alana yönelik itiraz bulunmadığı beyan edilmiştir. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde,... tarih ve ... sayılı Belediye Encümen kararı uyarınca bedelsiz olarak yola terk edilen 287,00 m² yüzölçümlü taşınmazın davacılara değil davalı idareye ait olduğu, davacılar tarafından yapılmış bir yola terk işlemi bulunmadığı, yoldan ihdas-tevhit-yola terk işleminden sonra söz konusu alanın bulunduğu alanda parselasyon işlemi yapılmadığı, "otopark alanı" olan ... adanın güneyinde kalan alanın kullanım amacının "konut"a çevrildiği, söz konusu imar planı değişikliğinin kesinleştiği, uyuşmazlığa konu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın otoparktan ihdas edilerek oluştuğu ve tapuda davalı idare adına tescil edildiği anlaşılmıştır. Bu itibarla, uyuşmazlığa konu taşınmazın davacılara iadesini veya öncelikle davacılara satılmasını gerektiren bir durum olmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Davacıların, ihalenin 2886 sayılı Kanun uyarınca ihaleye katılması yasak olan isteklinin üzerinde bırakıldığı iddiasının incelenmesinden; 2886 sayılı Kanun'un 6. maddesinde, ihaleyi yapan idarenin; ita amirleri, ihale işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve denetlemekle görevli personelleri, söz konusu şahısların eşleri ve ikinci dereceye kadar (ikinci derece dahil) kan ve sıhri hısımları, bu şahısların ortakları ile bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanların ihalelere katılamayacağı kurala bağlanmıştır. Her ne kadar davacılar tarafından ihale üzerinde bırakılan A.Ş.'nin eşinin davalı belediyenin imar biriminde çalıştığı ileri sürülmüş ise de, dosyanın incelenmesinden, ihale üzerinde bırakılan A.Ş.'nin eşi Y.Ş.'nin davalı idarede mali hizmetler müdürlüğünde görev yaptığı, 2886 sayılı Kanun uyarınca ihaleye katılması yasak olan kimselerden olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönden de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, ihale işlemlerinin davalı idarenin yetkili organları tarafından gerçekleştirildiği, ihalenin 2886 sayılı Kanun'un 17. maddesine uygun olarak ilan edildiği, ihalede açıklık ve rekabetin sağlandığı, davalı idarenin maliki olduğu taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisini hukuka uygun olarak kullandığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönlerden de hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVANIN REDDİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ... -TL ilk derece yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına, 5.... -TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca... -TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine, 6. Posta giderleri avansından artan tutar ile istemi halinde kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının davalı idareye iadesine, 7. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 8. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 17/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.