Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/2528 · K. 2024/7958

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/2528 E.  ,  2024/7958 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/2528 Karar No : 2024/7958 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Antalya İli, Alanya ilçesinde, 2018 Mali Yılı Harç ve Ücretler Tarifesi'nin belirlenmesine ilişkin Alanya Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının (dava dilekçesinde sehven "..." sayılı kararın iptalinin istenildiği, İdare Mahkemesi kararı ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında da "..." sayılı karar şeklinde yazıldığı görülmektedir.) çöp toplama ve taşıma ücretinin marketlere ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; katı atık bertaraf tesisini kuran ve işletmekte olan kurumun Antalya Büyükşehir Belediyesi olduğu dikkate alındığında, evsel katı atıkları toplama ve taşıma aşamalarının da dahil olduğu katı atıkların bertaraf sürecine ilişkin giderlerin içinde yer aldığı bütün maliyet unsurlarına göre belirlenecek olan ücretin, 2872 sayılı Kanunun 11/11. maddesi ve 5216 sayılı Kanunun 7/1-i maddesi uyarınca Antalya Büyükşehir Belediye Meclisince belirlenmesi gerektiği açık olduğundan, evsel katı atık ücret tarifesi belirlenmesi konusunda yetkili olmayan davalı Belediye Meclisi tarafından alınan kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu meclis kararında belirlenen ücretin, katı atıkların bertaraf edilmesine ilişkin olmadığı, toplama ve taşımaya ilişkin ücretin belirlendiği, yasalarda marketlerin katı atıkların toplama ve taşıma ücretinden muaf olduklarına dair bir düzenleme bulunmadığı, bu hizmetten yararlananların bu bedeli ödemekle yükümlü olduğu; belirtilen nedenlerle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Antalya ili, Alanya ilçesinde, 2015 yılı çöp toplama ve taşıma ücretinin belirlenmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı Alanya Belediye Meclis kararının iptali istemiyle açılan davada, İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptali yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesince kesin olarak reddine karar verildiği; katı atık ücret tarifesi belirlenirken tam maliyet esasıyla tüm hizmetler karşılığında ücretin tespit edilmesi gerektiği belirtilerek, davalının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Antalya İli, Alanya ilçesinde, 2018 Mali Yılı Harç ve Ücretler Tarifesinin belirlenmesine ilişkin Alanya Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile çöp toplama ve taşıma ücret tarifesi belirlenmiş; anılan tarife Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile aynen kabul edilerek onaylanmıştır. Dava konusu Tarife'nin onaylandığına ilişkin görülmekte olan davaya ilişkin dosyada bilgi ve belge bulunmamakla birlikte, Danıştay Altıncı Dairesinin E:2021/8351 sayılı dosyasının incelenmesinden; dava konusu Alanya Belediye Meclis kararının, Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylandığı anlaşılmıştır. Bunun üzerine, davacı tarafından, Alanya Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının (dava dilekçesinde sehven "... sayılı" şeklinde yazılmıştır.) iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 10/07/2004 tarihli 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun "Büyükşehir, İlçe ve İlk Kademe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde; büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; deniz araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli düzenlemeleri yapmak Büyükşehir Belediyesi'nin görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak; (b) bendinde ise, Büyükşehir katı atık yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşımak ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında olduğu hükmüne yer verilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11. maddesinin 11. fıkrasında; büyükşehir belediyeleri ve belediyelerin evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacakların, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınacağı, ve bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretlerin katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamayacağı hükümlerine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, işletilmesi ve buna bağlı olarak bu tesislere ilişkin tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi hususunda Büyükşehir Belediyelerinin yetkili ve görevli kabul edildiği, ilçe ve/veya ilk kademe belediyelerinin ise, bu süreçte sadece katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonlarına taşımak ile yükümlü kılındıkları; 2872 sayılı Kanun'un 11. maddesinde ise; söz konusu bertaraf tesislerinin işletme, bakım ve onarım masraflarını karşılamak üzere, katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücretinin alınacağı ifade edilerek, katı atık bertaraf sürecinde oluşan maliyetlerin bir bütün olarak (toplama, taşıma ve bertaraf) değerlendirildiği ve bu süreçte oluşan giderlerin bu hizmetten yararlananlardan alınacak katılım ücreti ile karşılanacağının ifade edildiği; sonuç olarak anılan hizmetten yararlananlara yönelik olarak belirlenecek olan tarife uyarınca yapılacak olan ücretlendirme yetkisinin, bahsi geçen tesisleri kurma ve işletme sorumluluğu olan Belediyeye, Büyükşehir Belediyesi olan yerlerde ise Büyükşehir Belediyesine ait olduğu anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; Alanya ilçesinde 2018 yılında uygulanacak katı atık toplama ve taşıma ücret tarifesinin, ... tarih ve ... sayılı Alanya Belediye Meclisi kararı ile belirlendiği ve anılan tarifenin Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile aynen kabul edilerek onaylandığı anlaşılmaktadır. Bu durumda; İdare Mahkemesince, evsel katı atıkları toplama ve taşıma aşamalarının da dahil olduğu katı atıkların bertaraf sürecine ilişkin bir bütün olarak (toplama, taşıma ve bertaraf) değerlendirilmesi gereken giderlerin içinde yer aldığı tüm maliyet unsurlarına göre belirlenecek olan ücretin, 2872 sayılı Kanun'un 11/11. maddesi ve 5216 sayılı Kanun'un 7/1-i maddesi uyarınca doğrudan Antalya Büyükşehir Belediye Meclisince belirlenmesi gerektiği, bertaraf sürecini dikkate almadan hazırlanan dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; idare tarafından katı atıkla ilgili hizmetlerden bir kısmının sunulması halinde, sunulan hizmetlerle sınırlı olarak katı atık ücreti belirlenebileceğinden, davalı Alanya Belediye Başkanlığı tarafından katı atık toplama ve taşıma hizmetlerinin gerçekleştirildiği ve dava konusu tarifenin de "toplama ve taşıma hizmeti"ne ilişkin olduğu anlaşıldığından, davaya konu tarifenin davacının faaliyet alanına ilişkin kısmının esasının incelenerek karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. Bu itibarla; dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. Öte yandan; dava dilekçesinde, Alanya Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptalinin istenildiği ve dava dilekçesi ekinde ... sayılı kararının sunulduğu görülmekte ise de; dava dilekçesinde "Çöp Toplama ve Taşıma Ücret Tarifesi"nin marketlere ilişkin kısmının iptalinin açıkça talep edildiği; ... tarih ve ... sayılı kararının Belediye Bütçesine ilişkin olduğu, anılan karar ile Tarifelere yönelik herhangi bir ücretin tespit edilmediği; savunma dilekçesi ekinde sunulan ... tarih ve ... sayılı Alanya Belediye Meclisi kararının ise "2018 Mali Yılı Harç ve Ücret Tarifesi"nin belirlenmesine yönelik olduğu, söz konusu Tarife ile Çöp Toplama ve Taşıma Ücretinin tespit edildiği ve davacı tarafından da söz konusu ücretin marketlere ilişkin kısmının iptalinin talep edildiğinde duraksama bulunmadığı görüldüğünden; bozma kararı üzerine Bölge İdare Mahkemesince verilecek kararda, Alanya Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı hakkında hüküm kurulması gerektiği tabiidir. Diğer taraftan; Alanya Belediye Meclisinin dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararının, Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylandığı hususu dikkate alındığında; Alanya Belediye Başkanlığının yanı sıra, Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığının da hasım mevkiine alınması suretiyle işin esasının incelenmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 26/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz İncelemesi Üzerine Verilecek Kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararın düzeltilerek onanmasına karar verileceği hükmü yer almaktadır. Dava dilekçesinde, Alanya Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptalinin istenildiği ve dava dilekçesi ekinde ... sayılı kararının sunulduğu görülmekte ise de; dava dilekçesinde "Çöp Toplama ve Taşıma Ücret Tarifesi"nin marketlere ilişkin kısmının iptalinin açıkça talep edildiği; ... tarih ve ... sayılı kararının Belediye Bütçesine ilişkin olduğu, anılan karar ile Tarifelere yönelik herhangi bir ücretin tespit edilmediği; savunma dilekçesi ekinde sunulan ... tarih ve ... sayılı Alanya Belediye Meclisi kararının ise "2018 Mali Yılı Harç ve Ücret Tarifesi"nin belirlenmesine yönelik olduğu, söz konusu Tarife ile Çöp Toplama ve Taşıma Ücretinin tespit edildiği ve davacı tarafından da söz konusu ücretin marketlere ilişkin kısmının iptalinin talep edildiğinde duraksama bulunmadığından; dava konusu işlemin "Alanya Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı" olarak düzeltilerek, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen şekilde düzeltilerek onanması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.