Danıştay Kararı · E. 2024/259 · K. 2024/1013

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/259 E.  ,  2024/1013 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/259 Karar No:2024/1013 TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... Gıda Ticaret Ltd. Şti. 2- ... Hizmetler Sanayi A.Ş. 3- ... 4- ... 5- ... 6- ... 7- ... 8- ... 9- ... 10- ... 11- ... 12- ... 13- ... 14- ... 15- ... 16- ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ: Av. ... 17- ... Tekstil ve Eğlence Yatırımları Sanayi ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... DİĞER DAVACILAR : ( ..., ..., ..., ..., ... vefat etmiştir), (..., ..., ..., Ali Cem KARAN, Fatma İclal SEVİN ÖZCAN, ..., …, … Proje Geliştirme A.Ş., …, … yönünden İdare Mahkemesi'nce verilen davanın süreaşımı yönünden reddine ilişkin karar kesinleşmiştir.) 18- … VEKİLİ : Av. … 19- … KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... MÜDAHİL (DAVALI YANINDA): ... Elektrik Üretim A.Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Muğla ili, Bodrum ilçesi'nde yer alan Geriş RES üretim tesisine ilişkin … Elektrik Üretim A.Ş. adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı üretim lisansının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; UYAP kayıtları üzerinden yapılan incelemede, davacılardan; …, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., … İnşaat ve Proje Geliştirme A.Ş., …, …'ın … Elektrik Üretim A.Ş.'ye verilmiş olan ve iptali talep edilen üretim lisansını ... İdare Mahkemesi'nin E:… ve E:… sayılı esasına kayıtlı dava dosyalarından anlaşıldığı üzere 2014 ve 2015 yıllarında öğrenmiş oldukları açık olduğundan, öğrenme tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde açılmayan davanın isim ve unvanları belirtilen davacılar açısından davanın süre aşımı nedeniyle esasını inceleme olanağı bulunmadığı; Davanın esasına ilişkin olarak ise, müdahil şirketin lisans almasından sonra yerine getirmesi gereken ilk yükümlülük olan taşınmazların mülkiyet/kullanma haklarını elde etme aşamasında açılan davaların şirket tarafından öngörülmesinin mümkün olmadığından bahisle söz konusu davaların mücbir sebep olarak değerlendirilmek suretiyle lisans süre uzatımı talepleri kabul edilmiş ve tadil yoluyla inşaat öncesi, inşaat dönemi ve tesis tamamlama tarihleri sürekli ötelenmiş ise de, dava konusu santralin bulunduğu alana ilişkin 1/1000 ve 1/5000 ölçekli imar planları ile 1/1000 ve 1/5000 ölçekli koruma amaçlı imar planlarının yargı mercilerince iptal edildiği, anılan kararlara karşı yapılan kanun yolu başvuruları sonucunda, dosyaların Danıştay'da derdest olduğu, öte yandan, dava konusu santralin yapıldığı alanda taşınmazı bulunan bir kişi tarafından, bu taşınmazının kamulaştırılmasında kamu yararı bulunduğuna ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, Mahkemece kamulaştırma işleminin dayanağı olan imar planlarının iptaline karar verildiğinden, kamulaştırma işleminin de iptaline karar verildiğinin görüldüğü, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu sonucunda dosyanın derdest olduğu, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği uyarınca, başvurucunun lisans almasından önce, önlisans sürecinde, Yönetmeliğin 17. maddesinde belirtilen üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmesinin gerektiği, bu yükümlülükler tamamlandıktan sonra lisansın verileceğinin anlaşıldığı, dava konusu uyuşmazlıkta, önlisans sürecine ilişkin yükümlülükler olan imar planlarının onaylanması ve üretim sahasıyla ilgili kamulaştırma kararının alınmasına yönelik işlemlere karşı açılan davalarda, söz konusu işlemlerin yargı kararlarıyla iptal edildiği dikkate alındığında, dayanaksız hâle gelen dava konusu üretim lisansının iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, anılan davacılar açısından davanın süre yönünden reddine, dava konusu işlemin ise iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce Dairemizin 28/02/2023 tarih ve E:2022/4511, K:2023/859 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; uyuşmazlık konusu olayda, müdâhil şirkete verilen üretim lisansının 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu yürürlüğe girmeden önce yürürlükte bulunan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu hükümleri uyarınca verildiği, inşaat öncesi yükümlülüklerinden bir kısmını tamamlayan müdâhil şirket tarafından, açılan çok sayıda dava nedeniyle, mülkiyet haklarının edinimi ve imar planlarının onaylatılması şeklindeki yükümlülüklerinin bazı türbin alanları açısından tamamlanamadığı, davalı idarece yargı kararları uyarınca çeşitli tarihlerde lisans tadilleri yapıldığı ve 13 türbin alanının imar planlarına yönelik açılan davalar nedeniyle 4 türbin alanına çevrildiği, söz konusu alanlar açısından imar planının onaylatılması, ÇED kararlarının alınması ve mülkiyet hakkının edinilmesi yükümlülüklerinin yerine getirilmiş olduğu, 2020 yılı itibarıyla tesisin geçici kabulü yapılarak üretime başlanıldığı, mahkemelerce verilen iptal kararları sonrasında üretim alanına ilişkin olarak güncel imar planının 27/09/2022 tarihinde onaylatıldığı ve üretim sahasına yönelik kamulaştırma işlemlerinin tamamlandığı, bu işlemlerin iptali yönünde kesinleşen yargı kararlarına konu taşınmazların üretim alanlarında değil, yol alanlarında kaldığı, üretim sahasının bütününe yönelik üretim yapılmayı engelleyici nitelikte bir yargı kararının bulunmadığı; Dava konusu elektrik üretim lisansının sahibi olan müdahil şirketin, verilen ek süreler sonucunda lisansına dercedilen tesis tamamlama süresi olan 05/10/2020 tarihinden önce ve kendisine verilen süre içerisinde davalı idarece yapılan tadiller uyarınca yükümlülüklerin askıya alındığı alanlar dışındaki üretim tesisini tamamladığı ve 06/02/2020 tarihinde geçici kabulü yapılan tesisin işletmeye alındığı göz önüne alındığında, lisans sahibi şirketin üretim lisansına dercedilen inşaat öncesi süre içerisinde ve mücbir sebep hâlleri haricinde tarafına verilen ek sürede üretim tesisinin inşaatına başlanması için yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini tamamladığının anlaşıldığı; Her ne kadar istinafa konu Mahkeme kararında, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinde belirtilen önlisans sürecine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmediği gerekçesiyle üretim lisansının iptali gerektiği belirtilmiş ise de, müdâhil şirkete verilen lisansın önlisans niteliğinde olmadığı, dava konusu lisansın 6446 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce yürürlükte bulunan 4628 sayılı Kanun hükümleri uyarınca verilen üretim lisansı niteliğinde olduğu anlaşıldığından, 6446 sayılı Kanun'un geçici 9. maddesi ve Yönetmeliğin geçici 15. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması gerekirken hatalı nitelendirme ile Yönetmeliğin 17. maddesi uyarınca değerlendirme yapılmak suretiyle verilen kararda hukukî isabet bulunmadığı; Öte yandan, istinafa konu Mahkeme kararında, kamulaştırma işlemleri ile imar planlarına karşı açılan davaların bir kısmında dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiğinden bahisle üretim lisansının da iptaline karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu üretim lisansının iptaline karar verilmiş ise de, karara gerekçe olarak gösterilen kamulaştırma işlemlerine konu taşınmazların üretim alanında yer almadığı, imar planlarının iptaline ilişkin kararların ise üretim sahasının tamamında üretimi engelleyecek nitelikte olmadığı ve sonrasında güncel imar planlarının da yürürlüğe girdiği, üretimin gerçekleştirildiği türbin alanlarında mülkiyet hakkı ve imar planlarına ilişkin üretim yapılmasına yönelik hukuki bir engel bulunmadığı göz önünde alındığında, üretim sahasının yalnızca bir kısmını ilgilendiren taşınmazlar hakkında verilen kararlar nedeniyle üretim lisansının iptaline karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, davalının ve davalı yanında müdahilin istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına; 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı ... Tekstil ve Eğlence Yat. Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından, iptal kararı üzerine tekrar lisans verildiği, yargı kararlarının gereği olarak faaliyetin sonlandırılmasının gerektiği, söz konusu tesisin çevreye zarar verdiği ve ekolojik dengeyi bozduğu; diğer davacılar tarafından, iptal kararları sonrasında davacıya tekrar lisans verildiği için davanın konusuz kaldığı, iptal kararları gereği faaliyetin sonlandırılması gerekirken yeni bir işlem tesis edilerek yargı kararının boşa düşürüldüğü, söz konusu tesisin doğal, tarihi, kültürel ve turistik alanlara zarar verdiği, çevre ve halk sağlığı açısından zararlı olduğu, lisans verilmesi işleminin hukuka uygun olmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare ve davalı yanında müdahil tarafından, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bölge İdare Mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır. Aktarılan kurallar göz önünde bulundurulduğunda, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri, Dairemizin bozma kararındaki esaslara uyularak verilen temyize konu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacıların temyiz istemlerinin reddine, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, bu kısım yönünden anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacılara iadesine, 5. Kullanılmayan …-TL ve …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemleri hâlinde ilgili davacılara iadesine, 6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara ve müdahile tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 29/02/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.